PSYCHOPATHOLOGIE
HC 1 - Introductie
Casus van Tim
(zie ppt)
Reflectievraag: welke vragen stel je als hv bij het lezen?
Wat is er aan de hand?; Hoe is dit zo gekomen?; Wat kunnen we er aan doen?; Hoe zal
het met hem of haar verder gaan?
Ontwikkelingspsychopathologie
- Psychopathologie:
° Patho (pathos): lijden
° Logie (logos) : het denken over
Wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
- Ontwikkelingspsychopathologie: studie van ontstaan en beloop van psychische stoornissen
- Centrale vraag: hoe is bepaald gedrag bij een kind ontstaan en gegroeid?
Psychisch lijden
= dat vanuit het psychische veroorzaakt wordt en/of zich in het psychische uitdrukt
Dit gebeurt via:
- Expressie en motoriek (vb: Gilles de la Tourette)
- Bewustzijn (vb: dissociatieve stoornissen)
- Zelfbeleving (vb: eetstoornissen)
- Waarnemen en perceptie (vb: psychotische stoornissen)
- Denken en geheugen (vb: psychogene amnesie = geheugenverlies)
- Stemming, gevoel en affect (vb: stemmingsstoornissen)
Wordt vaak beschreven als abnormaal, gestoord, krankzinnig,…
Normaal-abnormaal
Criteria om te zien of gedrag abnormaal is:
1. Uitzonderlijk gedrag: afwijking van statistisch gemiddelde
Vb: Videofragment Tammet http://www.youtube.com/results?
search_query=daniel+tammet+brainman&search_type=&aq=2&oq=daniel+ta
Wijkt af van statistisch gemiddelde, maar wordt niet als abnormaal bestempeld
Vb: bang om andere mensen te ontmoeten
2. Afwijking van norm?
° Van de maatschappelijke norm (
, Vb: homoseksualiteit, pas in 1987 als normale seksuele variant in DSMIII-R, daarvoor
gezien als psychopathologisch
° Van de religieuze norm
Vb: DSM en homoseksualiteit
- DSM I (1952): Homoseksualiteit als een seksuele afwijking met een sociopatische
persoonlijkheidsverstoring
- DSM II (1968): Homoseksualiteit als een seksuele afwijking zoals andere parafilieën
- DSM IIR (1973): Stoornis in de seksuele oriëntatie
- DSM III (1980): Ego-dystone homosexualiteit:
(1) een continu gebrek aan heterosexuele arousal, wat door de patient ervaren wordt als
interfererend met de initiatie of het behoud van de gewenste heteroseksuele relaties, en
(2) permanent lijden onder het dominante patroon van ongewenste homoseksuele arousal.
- DSM IIIR (1987): normale seksuele variant
3. Onmogelijkheid om zich te conformeren aan de maatschappij
- Filmfragment Birdy, One Flew Over the Cuckoo’s Nest, the Changeling
Vb: gevangene die om straf te vermijden naar zothuis gaat en rebels gedrag wordt als
psychopathologisch gezien
- Drapetomania(1851, arts Cartwright uit Louisiana) hoofdsymptoom : een vreemd verlangen
om weg te lopen van hun meesters
= psychisch gestoorde slaven omdat ze niet willen doen wat meesters zeggen
- Disfunctioneren afhankelijk van het dominante functioneringsmodel van een maatschappij
4. Foute perceptie/interpretatie van de realiteit
- Hallucinaties
Maar: er zijn ook hallucinaties die tot spectrum tot normaal gedrag behoren (vb: dromen)
5. Het subjectief ervaren van ongemak, van lijden
- Bij zichzelf
Maar: lijden hoort bij het leven Pathologiseren en medicalisering van lijden
- Bij de ander (vb: familie lijdt onder drankprobleem familielid)
Kanttekening: veel mensen definiëren zichzelf of worden door anderen gedefinieerd omdat
ze leed dat bij leven hoort niet meer normaal vinden
Kritiek: opletten dat we niet te snel depressieve gevoelens benoemen als depressie
+ farmaceutische bedrijven willen medicijnen verkopen
Psychopathologie is iets anders dan psychiatrie. Bij psychopathologie wordt kennis
, verzameld over algemene kenmerken van psychische stoornissen. Bij psychiatrie wordt
gekeken naar (de effecten) van hulpverlening aan mensen met psychische stoornissen.
6. Ongepast/contraproductief gedrag
- Sociale fobie
- Niet kunnen voltooien van ontwikkelingstaken
7. Vanuit een juridisch standpunt
- Pedofilie
Abnormaal uit psychopathologisch en juridisch standpunt, want het heeft een negatieve
impact op de ontwikkeling van kinderen
Kanttekeningen:
- Geen grens tussen normaal en gestoord gedrag continuüm
Vb: extraversie 2 uitersten continuüm (geen contact vs heel veel contact)
Vraag is: wanneer wordt gedrag pathologisch?
- Het ervaren van onvrijheid door patiënt
(‘ik zit gevangen in dit gedrag’)
Vb: verschil tss depressie en iemand die zich bedrukt voelt
Iemand met depressie ziet geen perspectief en denkt dat het nooit meer zal beteren
(gevangen in neg. gevoelens), iemand die zich bedrukt voelt zal er sneller bovenop komen
Bij kinderen: het belemmeren van de ontwikkeling, het niet kunnen realiseren van
ontwikkelingsopgaven
Dan is het psychopathologisch
Statements
Psychopathologie vs psychiatrie
Psychiatrie
- iatrein (genezen )
- Het handelen en omgaan met de mens met psychische problemen
- Toegepaste wetenschap
- Psychiatrie psychopathologie
als praktijk als theorie
- Medisch model
Geef 2 verschillen tussen psycholoog en psychiater (ex)
Ontwikkelingspsychopathologie is geen nieuwe wetenschap, maar een benadering waarin
inzichten uit verschillende wetenschappelijke disciplines en wetenschappelijke theorieën
, worden geïntegreerd.
Het actuele gedrag van een kind is altijd het gevolg van vroegere ervaringen en van de
eisen die de huidige situatie aan hem stelt.
Welke voorkennis is nodig om de thema’s binnen ontwikkelingspsychopathologie te kunnen
begrijpen en dus antwoord te kunnen geven op voorgaande vragen?
Wat is er aan de hand?
Hoe is dit zo gekomen?
Wat kunnen we eraan doen?
Hoe zal het met hem of haar verder gaan?
Vb van inzichten uit: psychologie, owpsychologie, pedagogie, biologie,…
Ontwikkelingsbenadering:
- De veronderstelling dat gedrags(mogelijkheden) veranderen, worden complexer
Vb: cognitief functioneren van kinderen
- Verandering in één van de psychische functies, heeft invloed op de andere functies en
verandert zo de hele persoon
Dit proces wordt beïnvloed door vroegere ervaringen en door kenmerken en eisen van de
huidige situatie
- Geen deterministische visie, maar een wisselwerking tussen ervaringen in het verleden en
huidige ervaringen
Want: gaat ervan uit dat huidig gedrag beïnvloed word door vroegere ervaringen, maar dit is
niet voor iedereen hetzelfde + wordt ook nog beïnvloed door huidige ervaringen
Vb: kinderen in zelfde gezin kunnen beiden slachtoffer zijn van traumatische gebeurtenissen,
maar beide kinderen kunnen wel anders ontwikkelen ondanks dat ze gezamenlijk moment
hebben in verleden
- Ervaringen in het verleden huidige manier van waarnemen, interpreteren, handelen
- Huidige ervaring anders ervaren, correctie op vorige ervaringen
Vb: leerkracht in 3e leerjaar heeft ooit gezegd tegen Karel dat hij dom is, dus vanaf dan kan
het zijn dat Karel eigen kunnen als neg. bestempelt en faalangst krijgt.
Door nieuwe ervaringen (betere leerkrachten) kan deze interpretatie gecorrigeerd worden
We gaan minder focus op de stoornis als kenmerk van een persoon leggen, maar eerder op
een ontwikkeling die is vastgelopen of scheefgegroeid. Meer kijken naar hoe is de persoon
in deze situatie verzeild geraakt.
HC 1 - Introductie
Casus van Tim
(zie ppt)
Reflectievraag: welke vragen stel je als hv bij het lezen?
Wat is er aan de hand?; Hoe is dit zo gekomen?; Wat kunnen we er aan doen?; Hoe zal
het met hem of haar verder gaan?
Ontwikkelingspsychopathologie
- Psychopathologie:
° Patho (pathos): lijden
° Logie (logos) : het denken over
Wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden
- Ontwikkelingspsychopathologie: studie van ontstaan en beloop van psychische stoornissen
- Centrale vraag: hoe is bepaald gedrag bij een kind ontstaan en gegroeid?
Psychisch lijden
= dat vanuit het psychische veroorzaakt wordt en/of zich in het psychische uitdrukt
Dit gebeurt via:
- Expressie en motoriek (vb: Gilles de la Tourette)
- Bewustzijn (vb: dissociatieve stoornissen)
- Zelfbeleving (vb: eetstoornissen)
- Waarnemen en perceptie (vb: psychotische stoornissen)
- Denken en geheugen (vb: psychogene amnesie = geheugenverlies)
- Stemming, gevoel en affect (vb: stemmingsstoornissen)
Wordt vaak beschreven als abnormaal, gestoord, krankzinnig,…
Normaal-abnormaal
Criteria om te zien of gedrag abnormaal is:
1. Uitzonderlijk gedrag: afwijking van statistisch gemiddelde
Vb: Videofragment Tammet http://www.youtube.com/results?
search_query=daniel+tammet+brainman&search_type=&aq=2&oq=daniel+ta
Wijkt af van statistisch gemiddelde, maar wordt niet als abnormaal bestempeld
Vb: bang om andere mensen te ontmoeten
2. Afwijking van norm?
° Van de maatschappelijke norm (
, Vb: homoseksualiteit, pas in 1987 als normale seksuele variant in DSMIII-R, daarvoor
gezien als psychopathologisch
° Van de religieuze norm
Vb: DSM en homoseksualiteit
- DSM I (1952): Homoseksualiteit als een seksuele afwijking met een sociopatische
persoonlijkheidsverstoring
- DSM II (1968): Homoseksualiteit als een seksuele afwijking zoals andere parafilieën
- DSM IIR (1973): Stoornis in de seksuele oriëntatie
- DSM III (1980): Ego-dystone homosexualiteit:
(1) een continu gebrek aan heterosexuele arousal, wat door de patient ervaren wordt als
interfererend met de initiatie of het behoud van de gewenste heteroseksuele relaties, en
(2) permanent lijden onder het dominante patroon van ongewenste homoseksuele arousal.
- DSM IIIR (1987): normale seksuele variant
3. Onmogelijkheid om zich te conformeren aan de maatschappij
- Filmfragment Birdy, One Flew Over the Cuckoo’s Nest, the Changeling
Vb: gevangene die om straf te vermijden naar zothuis gaat en rebels gedrag wordt als
psychopathologisch gezien
- Drapetomania(1851, arts Cartwright uit Louisiana) hoofdsymptoom : een vreemd verlangen
om weg te lopen van hun meesters
= psychisch gestoorde slaven omdat ze niet willen doen wat meesters zeggen
- Disfunctioneren afhankelijk van het dominante functioneringsmodel van een maatschappij
4. Foute perceptie/interpretatie van de realiteit
- Hallucinaties
Maar: er zijn ook hallucinaties die tot spectrum tot normaal gedrag behoren (vb: dromen)
5. Het subjectief ervaren van ongemak, van lijden
- Bij zichzelf
Maar: lijden hoort bij het leven Pathologiseren en medicalisering van lijden
- Bij de ander (vb: familie lijdt onder drankprobleem familielid)
Kanttekening: veel mensen definiëren zichzelf of worden door anderen gedefinieerd omdat
ze leed dat bij leven hoort niet meer normaal vinden
Kritiek: opletten dat we niet te snel depressieve gevoelens benoemen als depressie
+ farmaceutische bedrijven willen medicijnen verkopen
Psychopathologie is iets anders dan psychiatrie. Bij psychopathologie wordt kennis
, verzameld over algemene kenmerken van psychische stoornissen. Bij psychiatrie wordt
gekeken naar (de effecten) van hulpverlening aan mensen met psychische stoornissen.
6. Ongepast/contraproductief gedrag
- Sociale fobie
- Niet kunnen voltooien van ontwikkelingstaken
7. Vanuit een juridisch standpunt
- Pedofilie
Abnormaal uit psychopathologisch en juridisch standpunt, want het heeft een negatieve
impact op de ontwikkeling van kinderen
Kanttekeningen:
- Geen grens tussen normaal en gestoord gedrag continuüm
Vb: extraversie 2 uitersten continuüm (geen contact vs heel veel contact)
Vraag is: wanneer wordt gedrag pathologisch?
- Het ervaren van onvrijheid door patiënt
(‘ik zit gevangen in dit gedrag’)
Vb: verschil tss depressie en iemand die zich bedrukt voelt
Iemand met depressie ziet geen perspectief en denkt dat het nooit meer zal beteren
(gevangen in neg. gevoelens), iemand die zich bedrukt voelt zal er sneller bovenop komen
Bij kinderen: het belemmeren van de ontwikkeling, het niet kunnen realiseren van
ontwikkelingsopgaven
Dan is het psychopathologisch
Statements
Psychopathologie vs psychiatrie
Psychiatrie
- iatrein (genezen )
- Het handelen en omgaan met de mens met psychische problemen
- Toegepaste wetenschap
- Psychiatrie psychopathologie
als praktijk als theorie
- Medisch model
Geef 2 verschillen tussen psycholoog en psychiater (ex)
Ontwikkelingspsychopathologie is geen nieuwe wetenschap, maar een benadering waarin
inzichten uit verschillende wetenschappelijke disciplines en wetenschappelijke theorieën
, worden geïntegreerd.
Het actuele gedrag van een kind is altijd het gevolg van vroegere ervaringen en van de
eisen die de huidige situatie aan hem stelt.
Welke voorkennis is nodig om de thema’s binnen ontwikkelingspsychopathologie te kunnen
begrijpen en dus antwoord te kunnen geven op voorgaande vragen?
Wat is er aan de hand?
Hoe is dit zo gekomen?
Wat kunnen we eraan doen?
Hoe zal het met hem of haar verder gaan?
Vb van inzichten uit: psychologie, owpsychologie, pedagogie, biologie,…
Ontwikkelingsbenadering:
- De veronderstelling dat gedrags(mogelijkheden) veranderen, worden complexer
Vb: cognitief functioneren van kinderen
- Verandering in één van de psychische functies, heeft invloed op de andere functies en
verandert zo de hele persoon
Dit proces wordt beïnvloed door vroegere ervaringen en door kenmerken en eisen van de
huidige situatie
- Geen deterministische visie, maar een wisselwerking tussen ervaringen in het verleden en
huidige ervaringen
Want: gaat ervan uit dat huidig gedrag beïnvloed word door vroegere ervaringen, maar dit is
niet voor iedereen hetzelfde + wordt ook nog beïnvloed door huidige ervaringen
Vb: kinderen in zelfde gezin kunnen beiden slachtoffer zijn van traumatische gebeurtenissen,
maar beide kinderen kunnen wel anders ontwikkelen ondanks dat ze gezamenlijk moment
hebben in verleden
- Ervaringen in het verleden huidige manier van waarnemen, interpreteren, handelen
- Huidige ervaring anders ervaren, correctie op vorige ervaringen
Vb: leerkracht in 3e leerjaar heeft ooit gezegd tegen Karel dat hij dom is, dus vanaf dan kan
het zijn dat Karel eigen kunnen als neg. bestempelt en faalangst krijgt.
Door nieuwe ervaringen (betere leerkrachten) kan deze interpretatie gecorrigeerd worden
We gaan minder focus op de stoornis als kenmerk van een persoon leggen, maar eerder op
een ontwikkeling die is vastgelopen of scheefgegroeid. Meer kijken naar hoe is de persoon
in deze situatie verzeild geraakt.
