Samenvatting geschiedenis van Latijns-Amerika: precolumbiaanse en koloniale periode

1Geschiedenis van Latijns-
Amerika:
koloniale periode
1.Spanje aan de vooravond van 1492
Kern: opbouw van de koloniale maatschappij was geen unilaterale
aangelegenheid, maar gebeurde door de interactie tussen veroveraars en
veroverden
Dubbelzinnige houding v hedendaags L-Am tov Sp/Port
a) Iberische erfenis enorm
b) Verdrukkers
o Voormalige kolonies groter # inwoners, pol theorie, ec kracht
o Schuiven eigen verantwoordelijkheid op SP/PORT af
Betreuren v kolonisatie door SP/Port
 Gestuurd door regerinen en nationale geschiedschrijving (°19eE)
 = ‘onbeschaafde’ Europese naties
 Toch is het beeld v bv. Engelse kolonisatie in N-AM erger

1.1 De reconquista
De Moren
 711: steken op vraag vd vijanden vd Wisigotische troonopvolger Rodrigo
de zeeënge bij Gibraltar over en vallen Spanje binnen
 718: controle grootste deel schiereiland
<->bergstreken v Galicië, Asturië, Baskenland, Navarra, Ar, Cat,
 732: door Karel Martel tot staan gebracht bij Poitiers
Start vd Reconquista
 722: Wisigotische koning Pelayo verslaat Moren bij grotten v Covadonga
 Oorlog v bijna 8 eeuwen
 Reactie # in # gebieden
o Geen Spaanse reactie, maar reactie < Navarra, Aragon
o Geen Spanjaarden in deze periode
o Probeerden allemaal eigen koninkrijkje te vestigen
 Verschillende groepen tot op de dag v vandaag
 ~ Administratieve grenzen vandaag

,Motieven
 Aanvankelijk: Lebensraum
 Metterijd: religie
o 1063: Paus Alexander II ‘Heilige Oorlog’
o Wervende kracht: vb. tussenstop v kruisvaarders op weg naar Jer
o Vb. 1093: Lissabon ingenomen mbv Vlamingen en Zeeuwen


Reconquista valt stil
 1250: verovering grotendeels afgerond (behalve in zuiden)
 Moren amper nog gevaar voor interne veiligheid
 Men richt zich op interne oorlogen (vb. opvolgingen)
 Castilië stond toe dat koninkrijk Granada bleef bestaan
Laatste fase
 1482 Ferdinand v Aragon & Isabelle v Castilië: Guerra de Granada
 1492 inname Granada


Vraag: Was de Moorse inval op het Iberische Schiereiland een
schoolvoorbeeld van islamitische agressie? Eerder niet waar!
 Moren staken op vraag van de vijanden van de Wisigotische
troonopvolger de zeeëngte v Gibraltar over en vielen Spanje binnen
 Ook voor islamieten had de oorlog in het begin nog geen religieuze
dimensie (lebensraum!)


Vraag: De reconquista was een religieus conflict tussen Moren en christenen?
Waar/onwaar
 Aanvankelijk oorlog om Lebensraum
o idee van religie allesoverheersend in Spaanse maatschappij klopt
dus niet
o heel lang speelden ook andere motieven mee
 Mettertijd kreeg religieus motief wel de overhand
o 1063: paus Alexander II roept uit tot Heilige Oorlog
o ‘ziel v soldaten die sneuvelen komt in hemel terecht’

,Vraag: Was de reconquista een Spaanse aangelegenheid? Ja/nee
 Nieuwe religieuze benadering zorgt voor wervelende kracht
o Kruisvaarders op weg naar Jeruzalem tussenstop om Moren te
bekampen
o Vb. Lissabon ingenomen mbv Vlamingen en Zeeuwen (19093)
o Vb. mensen < LL in beleg v Toledo (1085)
 Als je niet stierf won je ook iets: eer want hoe meer je vocht, hoe meer
zonden er werden gegeven (gold ook voor belastingbetaling!)


1.1 Gevolgen van de reconquista voor christelijk Spanje
Oorlog alom tegenwoordig
 Castiliaanse maatschappij = ‘a society organized for war’
o Wacht lopen in frontier stad
o Kruisvaartbulle om oorlog te financieren
 Sp (&Port) enige landen waar 3 grote monotheïstische godsdiensten
voortdurent met elkaar w geconfronteerd
Gevolg: Moorse inbreng heeft sporen nagelaten (vandaag + in koloniale
periode!)

1..1.Herbevolking van de veroverde gebieden
Moren blijven en christenen komen
 Moren: vrijheid geloof te behouden mits betalen belastingen
 Christenen: pogingen om hen aan te trekken
o Capitulaciones (= joint-ventures: staats x privékapitaal)
 Vb. In Am: Capitulaciones de Santa Fe (Col)
o Uitgebreide privileges of fueros
 Meestal: vrijstelling v belasting
o Grote gebieden  grootgrondbezit & latifundia
Stedenmaatschappij: Moren & christneen
 Chr immigranten  steden / nieuwe verstedelijkte kernen
o Vooral in ‘frontier’ weinig op platteland
 Ook Castilië stedenmaatschappij
o Nieuwe urbanisatiepatronen zuiden
o Rom dambordpatroon id renaissance (~TTL)
 Eerst spontaan
 1573 bij wet

, o Kerken, kathedralen, kloosters, hospitalen door Franse & Z-Ned
architecten
o Decoratie door Franse, Vlaamse, Hollandse schilders, edelsmeden..
= ‘arte hispaoflamenco’

1..2.Landbouw
 Frontierzone: veeteelt
o Schapen & runderen binnen stadsmuren brengen bij aanval
o 1273: ‘Mesta’ = machtig
 Wolhandel: basis vd Cast economie
o Koning v Eng verbood uitvoer v Eng wol  Ned (1336)
o Italiaanse kooplieden willen Spaanse merino-wol uitvoeren irv Vl
luxeproducten
 Eerst via Brugge
 Vanaf 1500 via Antwerpen
 = basis voor latere politieke alliantie
 Sociaaleco pos aristocratie: versterkt door schapenteelt/latifundia
o Grootgrondbezitters < adellijke afkomst
o Senorito’s die onderdanen exploiteerde

1..3.Een gemilitariseerde maatschappij
= het tot uiting komen v hun militaire superioriteit id 16e E
Oorlogsvoering
 Gonzalo Fernandez: Fransen uit Italië (1500)
 Comuneros: leger vd stedelijke milities hield keizerlijke troepen 2j lang
tegen (1519-1521)
 Azteken: ingenomen door 600 conquistadores
 Ned opstand: echter nederlagen door geografische omst/geldgebrek
Gevolg: suprematie vd adel
 Hidalgo-mentaliteit
 Eerconcept
 Kroon verkiest geldverslindende belegerinen > aftocht

1..4.Een gemilitariseerde kerk
 Spaanse bisschoppen: oorlog > synodes
 Aartsbisschoppen in staatsraden / persoonlijke raadgevers
 4 grote militaire ordes: Santiago, Calatrava, Alcantara, Montesa
o Olv grootmeesters die trouw hebben gezworen aan paus
o Lid = v adel + bewijs v goed christen