Samenvatting orthopedagogiek

ORTHOPEDAGOGI
EK
OR 2022-2023




De Neef Myrthe

,DEEL 1: ORTHOPEDAGOGISCH DENKEN EN KIJKEN


HOOFDSTUK 1: SITUERING ORTHOPEDAGOGIEK

1.1 De term ortho-ped-agogie-k

‘ORTHO’ (letterlijk = recht maken)

 Specifieke opvoeding
 Problematisch ervaren situatie
 Grens tussen ‘gewoon’ en ‘specifiek of problematisch’
 Grens met “gewone” niet scherp af te bakenen

‘PED’

 Kinderen en jeugdigen
 Ook andere doelgroepen
o Adolescenten of volwassenen = ortho-agoog of orth-agogiek
 In praktijk = geen leeftijdgrens

‘AGOGIE’

 Begeleiden en leiden naar
 Agogische wetenschap = visie of idee over wat wenselijk is om naartoe te begeleiden

‘K’

 ‘Wetenschappelijke studie van’ orthopedagogie
 Orthopedagogie
o Praktijk van het begeleiden
 Orthopedagogiek
o Wetenschappelijke aspecten binnen het vakgebied

Orthopedagogiek = de wetenschappelijke studie van het begeleiden van kinderen, jongeren en
volwassenen in een problematisch ervaren of specifieke begeleidingssituaties.

,1.2 Verhouding tussen pedagogiek en orthopedagogiek

 Opvoedings- en begeleidingsproces gekenmerkt door ‘op weg zijn’ zonder kennis en
zekerheid te hebben dat het einddoel bereikt zal worden.

Pedagogiek

 Algemene principes en kennis over opvoeding
 Worden gebruikt om algemene opvoedingsvragen te beantwoorden
 Tijdelijke problemen
 Geduld, tact, creativiteit en humor nodig
 Tijdelijke gezinsondersteuning is mogelijk
o Brede instap van de Integrale Jeugdhulp

Pedagogiek = de wetenschappelijke studie van het begeleiden van kinderen en jongeren

Orthopedagogiek

 Zeer specifieke noden of vastlopen van opvoeding
o Kind met specifieke noden
o Ouders met specifieke tekorten in opvoeding
o Maatschappelijke problemen
 Problemen zijn aantoonbaar en duidelijk
 Weerstanden tot verbetering zijn opvallender
 (Vaak) Zeer complexe samenhang van meerdere bedreigende factoren
 Problematische staat centraal
 Orthopedagogische begeleiding
o Alle betrokken factoren en actoren + interacties grondig te bestuderen om beeld
te krijgen van de oorzaken en problemen met als doel het vinden van een
oplossing (orthopedagogisch grondplan)

Orthopedagogiek vs pedagogiek

 Problemen in de opvoeding komen scherper voor
 Weerstanden zijn hardnekkiger
 Grenzen van de mogelijkheden tot spontane verbetering zijn duidelijker
 Essentie van het pedagogische
o Specifieke opvoeden en begeleiden (bewust en grondige analyse)
 Orthopedagogische voegt iets toe aan het pedagogische

, 1.3 Doel en object orthopedagogiek




Klassieke benadering Moderne benadering


Object Object
- Opvoeding van ‘opvallende’ of - Problematische
‘afwijkende’ kind opvoedingssituatie
- Indelingen soorten kinderen = - Opvoeders en kind
classificatie - ‘Handicap’ is interactief concept
- Methodes om op te voeden =
methodieken

Doel Doel
- Ontwikkeling kind optimaliseren - Opvoeding optimaliseren

Klassieke benadering (1920)

 Opvoeding van ‘opvallende of afwijkende’ kinderen en methodische hulpverlening
o Medische en psychiatrische denken en meestal buiten het milieu van het kind
o Ontwikkeling van instituten voor ‘dove’, ‘blinde’ en ‘zwakzinnige’ kinderen
 Classificatie van verschillende handicaps en stoornissen
 Verantwoorde methodieken om de gevolgen zo klein mogelijk te maken

Moderne benadering (1980)

 Gezin in opvoedingsnood
 Gehele context bekijken onder invloed van systeemdenken
 Problematische opvoedingssituatie

Ter Horst Orthopedagogiek: is de menselijke planwetenschap die als veld van actie het
opvoedingsgebeuren heeft, dat zodanig leed met zich meebrengt dat men meent niet verder te
kunnen

POS (problematische opvoedingssituatie): Door de betrokkenen als nagenoeg perspectiefloos
ervaren opvoedingssituatie, waarin men er zonder deskundige hulp van buitenaf niet in slaagt het
geheel zodanig te veranderen dat het weer perspectief binden wordt.