Samenvatting Kennismaking met onderzoeksmethoden en statistiek (KOM) - Kwalitatief onderzoek

Kennismaking met
onderzoeksmethoden en
statistiek:
Kwalitatief onderzoek
Inhoud
Hoorcollege week 1................................................................................................................................2
Hoorcollege week 2................................................................................................................................7
Hoorcollege week 3..............................................................................................................................12
Research Methods................................................................................................................................16
L2..........................................................................................................................................................34
Grasple lessen.......................................................................................................................................35
De theorie-data-cyclus..........................................................................................................................38




1

,KOM
Hoorcollege week 1
 Voornaamste doel van kwalitatief onderzoek is:
o Sociale fenomenen te begrijpen vanuit hun natuurlijke context (dus niet een
experiment vanuit een lab)
 Sociale fenomenen: alles om ons heen van sociale interactie, menselijke
interactie, dingen die in het leven gebeuren van mensen (integratie, leren
van kinderen, zorg ouderen)
o om empirische patronen te vinden
 in gesproken of geschreven teksten, observaties van gedrag en interacties en
analyse,…
o die een startpunt kunnen zijn voor een theorievorming
 ontwikkeling nieuwe theorie
 aanpassing of uitbreiding van bestaande theorie
o Voorbeeld kwalitatief onderzoek: culturele verschillen in de zorg voor ouderen. Door
familie of juist verzorgers. Hoe wordt dat in vergelijking met hier in andere landen
behandeld.  sociaal fenomeen dat een kwalitatief onderzoeker kan onderzoeken.
En dit gebeurt meestal binnen de natuurlijke omgeving van het subject (onderwerp).
Dus in dit geval naar een bejaardentehuis gaan. In andere studies zouden er
misschien ouderen worden gebeld, bij kwalitatief wil je meer begrijpen binnen de
natuurlijke omgeving en is meer geïnteresseerd in de context.
o Voorbeeld motieven om te daten bij eerstejaars studenten. Bij kwalitatief onderzoek
wordt niet alleen gekeken hoe die persoon er zelf over denkt, maar ook hoe staat het
in relatie tot de omgeving (ouders, toekomstperspectief, heden). Contextuele
benadering is erg van belang  holisme, er wordt gekeken naar het geheel dat
iemand vormt.
o Perspectief van de mensen zelf (bijvoorbeeld over het recht van het wapenbezit, hoe
denken de mensen zelf in die samenleving erover.)
o Kenmerken kwalitatief onderzoek: natuurlijke omgeving en contextuele benadering
en perspectief ‘’van de mensen zelf’’ (diepgaand in het leven van het persoon (niet
oppervlakkig)).
 Kenmerken kwalitatief onderzoek
o De onderzoeker is geïnteresseerd in de natuurlijke omgeving van de respondent.
o De onderzoeker heeft een contextuele benadering. (holisme)
o Het perspectief van de respondent staat centraal.
o Via specifieke observaties probeert de onderzoeker
 De sociale werkelijkheid te omschrijven in haar diversiteit
 Naar algemeenheden te zoeken die nieuwe theorieën vormen of bestaande
theorieën aanpassen.  inductie (in theorie-data cyclus is inductie een
goede manier om een idee/ theorie te vormen)




2

,  Een onderzoeksvraag v/e kwalitatief (dit geld ook voor kwantitatief onderzoek) onderzoek
kun je herkennen aan de volgende elementen (dit is nodig om duidelijk te maken of dit een
goede onderzoeksvraag is en welke data er verzameld moet worden):
SPI ( C ) E:  dit zijn voorbeelden (dit wordt tijdens deze cursus aangehouden)
o Setting: waar (het relevant is), in welke context?
o Perspective (of Population): voor wie?
o Interest: wat?
o (Comparison: vergeleken met wie/wat?)
o Evaluation: met welk resultaat?

Hoe wordt data verzameld:

 Onderzoeksontwerp: hoe en bij wie data verzamelen.
o Kwalitatief interview  goede methode op de diepte in te gaan.
 Het kwalitatief interview:
o Gesprek waarin de interviewer vragen stelt aan de geïnterviewde over (met
betrekking tot een sociaal fenomeen):
 Ideeën
 Motieven
 Ervaringen
 (gedragingen  is makkelijker te observeren, want mensen is geneigd
sociaal wenselijke antwoorden te geven)
o Geïnterviewde is:
 Informant (helikopter view over het onderwerp), of
 Respondent (iemand die uit eigen ervaring spreekt, iemand die uit de
population komt)
o Interview = gesprek waarbij een persoon (interviewer) de vragen stelt aan een ander.
Het is niet echt een gesprek, meer 1 richtingsverkeer.
o De onderzoeker (soms wel/niet de interviewer) is nadrukkelijk aanwezig bij de
dataverzameling  kan invloed hebben op het gesprek en reacties.
Interviewer kan rol van participant of buitenstaander aannemen.
De onderzoeker zelf is meteen het instrument voor de data verzameling.
 Soorten interviews:
In hoeverre liggen inhoud, volgorde en formulering van vragen en antwoordopties vooraf
vast?
o Kwalitatief interview: ongestructureerd: bovenstaande aspecten hangen van verloop
en context v/h interview.
o Kwalitatief interview: semi-gestructureerd: wel topiclijst, bovenstaande aspecten
hangen af van context v/h interview.
o Survery: gestructureerd: bovenstaande aspecten worden vooraf vastgelegd door de
interviewer (kwantitatief onderzoek).




3

,  Bij wie worden data verzameld:
o Welke respondenten worden uitgenodigd voor een interview: steekproef (= een deel
v/d populatie die wordt uitgenodigd voor het onderzoek) gaat de onderzoeker
trekken uit een populatie.
populatie  steekproef  data  resultaat  populatie
o Hoe selecteren we de deelnemers:
 Voorbeeld: doelgerichte steekproef (purposive sample)
 Case study logic:
o Onderzoeker gaat op zoek naar specifieke individuen die
belangrijke informatie kunnen geven
 Elk specifiek verhaal is waardevol en draagt bij aan
beter begrip
 Sample of range:
o Onderzoeker gaat opzoek naar een zo breed mogelijke scala
aan ervaringen
 Hypothese maken bij kwalitatief onderzoek is niet gebruikelijk. (inductief onderzoek)
 Data verzameling:
o Interview: wordt opgenomen en later volledig uitgetypt in een transcript (letterlijk
(precies alles en pauzes en ‘’uhs’’) en woordelijk transcript)
o Tijdens het interview maakt de onderzoeker field notes:
 Aantekeningen die waardevol kunnen zijn tijdens het analyseren v/d data in
een later stadium
 Wie werd er geïnterviewd?
 Locatie v/h interview
 Indruk/gedrag van geïnterviewde
 Eerste ideeën van onderzoeker over het interview
o Kwaliteit v/h kwalitatief interview:
 Betrouwbaarheid (reliability) ( andere gegevens bij verschillende
interviewers)
 Verloop van interview hangt af v/d interviewer
 Interviewer moet zich bewust zijn van eigen rol
 Ook de situatie van de geïnterviewde
 Kwaliteit van data-verzamelingsmethode (schot in roos)
 Interviewers uit elkaar met vragen en niet de goede informatie:
niet betrouwbaar en niet valide
 Interviewers dicht bij elkaar met vragen maar niet de goede
informatie (de informatie die je zoekt):
wel betrouwbaar maar niet valide
 Interviewers hetzelfde gesprek hebben en de juiste informatie:
wel betrouwbaar en wel valide
 Validiteit (validity)
 Interviewer kan doorvragen om er achter te komen wat de
respondent echt bedoelt
 Interviewer moet zich bewust zijn van non-verbale signalen v/d
respondent
o Deze geven informatie over hoe zeker of eerlijk de
respondent is over het gegeven antwoord
 Belang van verstandhouding (rapport)


4