Door meten tot weten
Er is in deze coronacrisis een stevige discussie over het vaccinatiebeleid. Een deel van Nederland wil
niet gevaccineerd worden, omdat er wantrouwen wordt ervaren over de medische gevolgen van het
vaccin. Anderen vertrouwen blind op de wetenschap en stemmen zonder twijfel voor het
vaccinatiebeleid.1 Het grote vertrouwen in de wetenschap is vaak gebaseerd op de resultaten van
gedane onderzoeken. Ingewikkelde kwesties zoals het maken van een vaccinatie worden vaak
opgelost aan de hand van experimenten, oftewel ‘door meten tot weten’. Kennis is namelijk pas
zeker als het gemeten is.2 In mijn betoog beantwoord ik de vraag: In hoeverre past de theorie ‘door
meten tot weten’ binnen de wetenschappelijke methode? Beginnend met een uitleg wat de
wetenschappelijke methode inhoudt. Vervolgens zullen de opvattingen van Clifford aan bod komen.
Aansluitend zal de visie van logisch positivisten besproken worden. Afsluitend zal ik al de bevindingen
uiteenzetten in mijn conclusie.
Wetenschappelijke methode
Volgens Russell gaf Galileo al uitleg aan de wetenschappelijke methode. De kern van de
wetenschappelijke methode bestaat namelijk uit drie onderdelen; allereerst is het van belang om
particuliere feiten te observeren. Uit deze observatie kunnen algemene wetten worden
geformuleerd. Dit resulteert in een situatie waarbij de toekomstige feiten kunnen worden voorspeld
aan de hand van de eerder genoemde algemene wetten. 3 Deze systematische manier van
onderzoeken is op verschillende manieren terug te vinden.
Clifford
De vraag of een veronderstelling kloppend is werd nader uitgelegd door Clifford, een wiskundige en
filosoof. Zijn regel van wetenschap houdt in: “Het is altijd fout, overal en voor iedereen, om iets te
geloven op basis van onvoldoende bewijs.”4 Hij vindt dat een strenge onderzoeksplicht vereist is om
resultaten uit een onderzoek als feit aan te nemen. Deze uitleg van wetenschap is een minder
strenge vorm van meten is weten zoals omschreven wordt door Galileo. 5
Logisch positivisme
De wetenschappelijke methode is ook zichtbaar bij de visie van logisch positivisten. Volgens deze
stroming is wetenschap alleen geldig als het te verifiëren is. Alles wat niet empirisch kan worden
vastgesteld wordt verworpen. Dit is tevens een vergaande manier van meten is weten. Volgens
logisch positivisten wordt alle meetbare en verifieerbare kennis gezien als bewezen wetenschap.
Kuhn bekritiseerd deze beredenering, want deze methode hoeft niet betrouwbaar te zijn.
Onderzoekers houden zich graag vast aan hun eigen theorie. Alles wat tegen hun ideeën ingaat zullen
ze proberen te weerleggen wat de onderzoeken soms onbetrouwbaar maakt. 6
Conclusie
De wetenschappelijke methode is een systematische manier van onderzoeken. Door middel van
observeren kan er een algemene norm ontstaan. Clifford verklaart deze manier van onderzoeken
ook, maar hij focust zich vooral op de strenge onderzoeksplicht voor de wetenschap. Bovendien
1
‘Wisselende geluiden over coronavaccin: wat weten we over de effectiviteit?’. www.rtlnieuws.nl.
2
Grootelaar & Van den Bos, Ars Aequi 2015.
3
Russell 1931, p. 15.
4
Clifford, Contemporary Review 1876, p. 295.
5
Clifford, Contemporary Review 1876, p. 305
6
Cliteur & Ellian 2022, p. 123-124.
Er is in deze coronacrisis een stevige discussie over het vaccinatiebeleid. Een deel van Nederland wil
niet gevaccineerd worden, omdat er wantrouwen wordt ervaren over de medische gevolgen van het
vaccin. Anderen vertrouwen blind op de wetenschap en stemmen zonder twijfel voor het
vaccinatiebeleid.1 Het grote vertrouwen in de wetenschap is vaak gebaseerd op de resultaten van
gedane onderzoeken. Ingewikkelde kwesties zoals het maken van een vaccinatie worden vaak
opgelost aan de hand van experimenten, oftewel ‘door meten tot weten’. Kennis is namelijk pas
zeker als het gemeten is.2 In mijn betoog beantwoord ik de vraag: In hoeverre past de theorie ‘door
meten tot weten’ binnen de wetenschappelijke methode? Beginnend met een uitleg wat de
wetenschappelijke methode inhoudt. Vervolgens zullen de opvattingen van Clifford aan bod komen.
Aansluitend zal de visie van logisch positivisten besproken worden. Afsluitend zal ik al de bevindingen
uiteenzetten in mijn conclusie.
Wetenschappelijke methode
Volgens Russell gaf Galileo al uitleg aan de wetenschappelijke methode. De kern van de
wetenschappelijke methode bestaat namelijk uit drie onderdelen; allereerst is het van belang om
particuliere feiten te observeren. Uit deze observatie kunnen algemene wetten worden
geformuleerd. Dit resulteert in een situatie waarbij de toekomstige feiten kunnen worden voorspeld
aan de hand van de eerder genoemde algemene wetten. 3 Deze systematische manier van
onderzoeken is op verschillende manieren terug te vinden.
Clifford
De vraag of een veronderstelling kloppend is werd nader uitgelegd door Clifford, een wiskundige en
filosoof. Zijn regel van wetenschap houdt in: “Het is altijd fout, overal en voor iedereen, om iets te
geloven op basis van onvoldoende bewijs.”4 Hij vindt dat een strenge onderzoeksplicht vereist is om
resultaten uit een onderzoek als feit aan te nemen. Deze uitleg van wetenschap is een minder
strenge vorm van meten is weten zoals omschreven wordt door Galileo. 5
Logisch positivisme
De wetenschappelijke methode is ook zichtbaar bij de visie van logisch positivisten. Volgens deze
stroming is wetenschap alleen geldig als het te verifiëren is. Alles wat niet empirisch kan worden
vastgesteld wordt verworpen. Dit is tevens een vergaande manier van meten is weten. Volgens
logisch positivisten wordt alle meetbare en verifieerbare kennis gezien als bewezen wetenschap.
Kuhn bekritiseerd deze beredenering, want deze methode hoeft niet betrouwbaar te zijn.
Onderzoekers houden zich graag vast aan hun eigen theorie. Alles wat tegen hun ideeën ingaat zullen
ze proberen te weerleggen wat de onderzoeken soms onbetrouwbaar maakt. 6
Conclusie
De wetenschappelijke methode is een systematische manier van onderzoeken. Door middel van
observeren kan er een algemene norm ontstaan. Clifford verklaart deze manier van onderzoeken
ook, maar hij focust zich vooral op de strenge onderzoeksplicht voor de wetenschap. Bovendien
1
‘Wisselende geluiden over coronavaccin: wat weten we over de effectiviteit?’. www.rtlnieuws.nl.
2
Grootelaar & Van den Bos, Ars Aequi 2015.
3
Russell 1931, p. 15.
4
Clifford, Contemporary Review 1876, p. 295.
5
Clifford, Contemporary Review 1876, p. 305
6
Cliteur & Ellian 2022, p. 123-124.
