Samenvatting Taal & Didactiek. Spelling - Kennis basis Nederlands

Nederlands spelling 4 samenvatting
Leyla Yildirim, klas 1B

Schriftsystemen
1. Alfabetisch schriftsysteem: Nederlandse taal, letters
 Spraakklanken weergegeven door letters
2. Pictografisch schriftsysteem: pictogrammen, tekeningen en afbeeldingen.
- Verkeersborden
3. Logografisch schriftsysteem: plaatje om woord weer te geven
 Chinees schrift

Alfabetisch schriftsysteem
Niet elke spraakklank correspondeert met een aparte letter. Men gebruikt daarom de termen foneem en
grafeem.
 Foneem: een spraakklanken die betekenisverschil tussen klankgroepen veroorzaakt
 Grafeem: een letter of een letter combinatie
Ieder foneem name wordt door een apart grafeem weergegeven.

Principe in Nederland:
 34 fonemen -> klanken
 36 grafemen -> letters of lettercombinaties

Problemen:
 Herkennen van fonemen is lastig
 We moeten letters combineren om fonemen weer te geven
 Koppeling tussen foneem en grafeem is niet eenduidig. Voor een foneem zijn soms meerdere
grafemen te gebruiken.

Fonemen kunnen worden verdeeld in:
 Lange klinkers: aa/ee/oo/uu
 Korte klinkers: a/e/o/u/i
 Tweetekenklinkers: au (ou), ij (ei), ui
- Andere naam: Tweeklanken
 Medeklinkers: b, c, d, f etc.


Vier hoofdregels (principes) Nederlandse spellingssysteem :
1. Fonologisch principe: klanken
 Voor elke spraakklank een aparte letter of lettercombinatie
 Ieder foneem krijgt een grafeem
 Ieder grafeem staat voor 1 foneem
 Klankzuivere woorden: kat, vaas, struik
 Basisprincipe van het Nederlands
- Als we kinderen leren spellen moeten ze eerst het fonologische deel onder de knie
hebben
 Moeilijkheden: uitzonderingen vaak gekoppeld aan andere spellingsregels


2. Morfologisch principe: vorm van het woord, meervoud, enkelvoud, d/t?

,  Als we bij spelling uitgaan van de vorm in plaats van de klank dan spreken we van het morfologisch
principe. Het wordt ook wel het beginsel van de vorm overeenkomst genoemd.
 Woorden zijn vaak opgebouwd uit kleinere elementen die elk een eigen betekenis hebben ->
morfemen.
- Gebonden morfemen: on-, be-, ver-, -ig -heid
- Vrije morfemen: Fiets, bel, deur, tas
 Regel van gelijkvormigheid:
Een woord of achtervoegsel steeds op dezelfde manier schrijven
Vergelijken hoe het morfeem in een ander woord klinkt
- Hond – honden (je hoort /d/ duidelijk in meervoud)
- Atje au en otje ou
 Regel van overeenkomst:
Dezelfde manier gevormd en op dezelfde manier geschreven
Opbouw van een woord wordt in de spelling duidelijk
- Hij vindt, want het is ook hij werkt
- Stationsstraat want Het is ook Stationsplein.
 Moeilijkheden:
- Kinderen vinden dit lastig Omdat ze gewend zijn te horen wat ze schrijven nu moeten ze dat in
bepaalde gevallen weer loslaten om een regel toe te passen.
3. Etymologisch: leenwoorden
 Geschiedenis en herkomst van een woord zijn bepalend voor de schrijfwijze.
- De vroegere vorm van de schrijfwijze van het woord bepaalt
- Herkomst van een woord is belangrijk
- Dit geldt ook voor leenwoorden
 Betekenis van een woord bepaalt de spelling:
- De wei en wij
- Rauw en rouw
4. Syllabisch principe: bakker jager woorden
 Gebaseerd op klankstukken die de spreker als 1 groep gebruikt
 Anders dan lettergreep, lettergreep is visuele verdeling -> zie je -> bak – ker – tje (bakkertje)
 Syllabe: klankgroep -> hoor je -> ba – kur – tju (bakkertje)
 Verenkelingsregel: als klankstuk eindigt op lange klank dan schrijven we een korte klank
- Apen -> aa -> a
 Verdubbelingsregel: als klankstuk eindigt op korte klank wordt medeklinker die erop volgt
verdubbeld
- Mappen -> /a/ -> pp
 Moeilijkheden: Kinderen vinden deze regels heel lastig, gaan op hun gehoor af normaliter. Moeten
verschillende handelingen verrichten:
- Woord verdelen in klankstukken
- Spraakklanken kunnen herkennen als een korte of lange klinker
- Regel toepassen



Mentale lexicon