Criminologische Psychologie
- Psychologie als één van de mogelijke invalshoeken om crimineel gedrag te bestuderen en te
verklaren
De oorsprong en de geschiedenis van voor de criminologie relevante psychologische disciplines
Enkele belangrijke grondleggers:
William Stern 1871-1938 - grondlegger van psychologie toegepast in het
recht
- vooral een grote impact in de vs.
- werk the psychology of testimony:
feilbaarheid van het geheugen
- uitvinder van de staged/mock crimes (misdrijf
in scene zetten om te kijken hoe de
waarnemingen van de leerlingen waren niet
alle verklaringen waren hetzelfde, ze waren niet
perfect)
Hugo Münsterberg 1863-1916 - claimde grondlegger van psychologie
toegepast in het recht te zijn maar heeft vooral
voortgebouwd op het werk van Stern
- vooral een grote impact in de vs.
- werk: on the witness stand
- zeer kritisch over de besluitvorming van
juristen in strafzaken
Franz von Liszt 1851-1919 - bedenker van het principe van geïntegreerde
strafrechtswetenschap (altijd zien in relatie met
andere disciplines)
- deed onderzoek gelijk Stern
Hans Gross 1847-1915 - grondlegger van psychologie toegepast in het
recht
- strafrechtsjurist en criminoloog
- criminalpsychologie
Gustav Aschaffenburg 1866-1944 - psychiater
- grondlegger van psychologie
+ Hilde Kaufmann & Erich Wulffen
1
,De Leuvense traditie:
Louis Braffort 1886-1944 - zorgde ervoor dat psychologie een plaats
kreeg in het programma criminologie (eerste
voorzitter voor school van de criminologie)
- jurist
Etienne Degreeff 1898-1961 - 2e voorzitter voor school van criminologie
- arts (geneeskunde gestudeerd) + stage
psychiatrie
- gespecialiseerd in het verklaren van het
plegen van passionele moorden
René Dellaert 1906-1979 - arts + psychiater + opvoedkundige
- focuste niet gelijk zijn voorgangers op
individuele verklaringen voor criminaliteit, maar
wel op een globale, interdisciplinaire visie
Steven De Batselier 1932-2007 - opkomst van de kritische criminologie (niet
gericht op statistische methodes om te
voorspellen, maar meer kijken naar het
achterliggende, de omgeving, de context, hoe
wij met de mensen omgaan, labeling)
Johan Goethals 1952- - handboek: de psychologie van delinquentie
- wat de impact is van lange straffen op
delinquenten
- wat maakt dat mensen zich onveilig voelen
Verschillende vormen van binnen de criminologie toegepaste psychologie
- forensische psychologie vooral internationaal, kan zowel breed als eng worden geïnterpreteerd.
Breed: alle vormen van psychologie in het recht. Strikt: kennis toegepast op individuele zaken.
- rechtspsychologie psychologie toegepast op het recht. Wisselwerking tussen recht en
psychologie die tot uitwerking komt, maar focus op besluitvorming en kwaliteit van bewijs in
(straf)procedures. Gaat bijvoorbeeld over hoe politie verdachten gaat verhoren.
- investigative psychology gaat over het inzetten van psychologische inzichten voor het opsporen
van daders. Verbanden leggen tussen misdrijven om zo bepaalde kenmerken van daders te weten te
komen. Levert een bijdrage aan de opsporing van misdrijven.
- police psychology psychologische inzichten bij selectie en training van politiemensen
- correctional psychology wordt gefocust op psychologie in een correctionele setting,
berechtingsfase, concreet het gevangeniswezen
- criminologische psychologie
2
,Het onderscheid en de raakvlakken tussen de verschillende disciplines
A - alle disciplines vertonen raakvlakken de
focus van het onderzoek (op wie), in welk
domein en op welk niveau
B - forensische en rechtspsychologie
- kan ook gaan over bv. burgerlijke zaken
C - criminologische en rechtspsychologie
- investigative psychology ligt hiertussen
D - rechtspsychologie en police psychology
Correctional psychology tussen forensische en criminologische psychologie
Criminologische psychologie: what's in a name?
- Geen haarscherp afgelijnde discipline
- Raakvlakken en overlap met aanverwante disciplines
- Geen eenduidigheid, maar wel enkele gemene delers:
* Focus op plegers en verdachten van crimineel gedrag
* Verklaringen voor het plegen van crimineel gedrag
* Hoe met plegers en verdachten moet worden omgegaan in strafrechtspleging
3
, Crimineel Gedrag
Inhoudsopgave
- wat is crimineel gedrag
- onderzoek naar crimineel gedrag
* wat
* waarom
* hoe
Hoofdvragen Criminologische Psychologie
- welke factoren dragen bij tot crimineel gedrag
- waarom zijn er verschillen tussen mensen ovv crimineel gedrag
- hoe kunnen we crimineel gedrag verminderen
Vanuit een psychologisch perspectief = focus op individu
Maar eerst: wat verstaan we onder crimineel gedrag en criminelen? wet overtreden? Als je
veroordeeld bent? Niet makkelijk om te kaderen.
Crimineel Gedrag: Definitie?
- niet evident
- op verschillende manieren te benaderen
- niet statistisch, maar een sociaal construct afhankelijk van plaats en tijd (bv. in veel landen nog
doodstraf op homoseksualiteit)
- dynamisch begrip = problematisch voor psychologische analyse van crimineel gedrag
- Daarom (Robert Agnew, 2011):
* Definitie focussen op de gevolgen/consequenties van het gedrag
* Vergelijkbaar met antisociaal gedrag
- Crimineel gedrag = intentionele handelingen die schade berokkenen en veroordeeld worden door
de omgeving en/of gestraft worden door de staat.
4
- Psychologie als één van de mogelijke invalshoeken om crimineel gedrag te bestuderen en te
verklaren
De oorsprong en de geschiedenis van voor de criminologie relevante psychologische disciplines
Enkele belangrijke grondleggers:
William Stern 1871-1938 - grondlegger van psychologie toegepast in het
recht
- vooral een grote impact in de vs.
- werk the psychology of testimony:
feilbaarheid van het geheugen
- uitvinder van de staged/mock crimes (misdrijf
in scene zetten om te kijken hoe de
waarnemingen van de leerlingen waren niet
alle verklaringen waren hetzelfde, ze waren niet
perfect)
Hugo Münsterberg 1863-1916 - claimde grondlegger van psychologie
toegepast in het recht te zijn maar heeft vooral
voortgebouwd op het werk van Stern
- vooral een grote impact in de vs.
- werk: on the witness stand
- zeer kritisch over de besluitvorming van
juristen in strafzaken
Franz von Liszt 1851-1919 - bedenker van het principe van geïntegreerde
strafrechtswetenschap (altijd zien in relatie met
andere disciplines)
- deed onderzoek gelijk Stern
Hans Gross 1847-1915 - grondlegger van psychologie toegepast in het
recht
- strafrechtsjurist en criminoloog
- criminalpsychologie
Gustav Aschaffenburg 1866-1944 - psychiater
- grondlegger van psychologie
+ Hilde Kaufmann & Erich Wulffen
1
,De Leuvense traditie:
Louis Braffort 1886-1944 - zorgde ervoor dat psychologie een plaats
kreeg in het programma criminologie (eerste
voorzitter voor school van de criminologie)
- jurist
Etienne Degreeff 1898-1961 - 2e voorzitter voor school van criminologie
- arts (geneeskunde gestudeerd) + stage
psychiatrie
- gespecialiseerd in het verklaren van het
plegen van passionele moorden
René Dellaert 1906-1979 - arts + psychiater + opvoedkundige
- focuste niet gelijk zijn voorgangers op
individuele verklaringen voor criminaliteit, maar
wel op een globale, interdisciplinaire visie
Steven De Batselier 1932-2007 - opkomst van de kritische criminologie (niet
gericht op statistische methodes om te
voorspellen, maar meer kijken naar het
achterliggende, de omgeving, de context, hoe
wij met de mensen omgaan, labeling)
Johan Goethals 1952- - handboek: de psychologie van delinquentie
- wat de impact is van lange straffen op
delinquenten
- wat maakt dat mensen zich onveilig voelen
Verschillende vormen van binnen de criminologie toegepaste psychologie
- forensische psychologie vooral internationaal, kan zowel breed als eng worden geïnterpreteerd.
Breed: alle vormen van psychologie in het recht. Strikt: kennis toegepast op individuele zaken.
- rechtspsychologie psychologie toegepast op het recht. Wisselwerking tussen recht en
psychologie die tot uitwerking komt, maar focus op besluitvorming en kwaliteit van bewijs in
(straf)procedures. Gaat bijvoorbeeld over hoe politie verdachten gaat verhoren.
- investigative psychology gaat over het inzetten van psychologische inzichten voor het opsporen
van daders. Verbanden leggen tussen misdrijven om zo bepaalde kenmerken van daders te weten te
komen. Levert een bijdrage aan de opsporing van misdrijven.
- police psychology psychologische inzichten bij selectie en training van politiemensen
- correctional psychology wordt gefocust op psychologie in een correctionele setting,
berechtingsfase, concreet het gevangeniswezen
- criminologische psychologie
2
,Het onderscheid en de raakvlakken tussen de verschillende disciplines
A - alle disciplines vertonen raakvlakken de
focus van het onderzoek (op wie), in welk
domein en op welk niveau
B - forensische en rechtspsychologie
- kan ook gaan over bv. burgerlijke zaken
C - criminologische en rechtspsychologie
- investigative psychology ligt hiertussen
D - rechtspsychologie en police psychology
Correctional psychology tussen forensische en criminologische psychologie
Criminologische psychologie: what's in a name?
- Geen haarscherp afgelijnde discipline
- Raakvlakken en overlap met aanverwante disciplines
- Geen eenduidigheid, maar wel enkele gemene delers:
* Focus op plegers en verdachten van crimineel gedrag
* Verklaringen voor het plegen van crimineel gedrag
* Hoe met plegers en verdachten moet worden omgegaan in strafrechtspleging
3
, Crimineel Gedrag
Inhoudsopgave
- wat is crimineel gedrag
- onderzoek naar crimineel gedrag
* wat
* waarom
* hoe
Hoofdvragen Criminologische Psychologie
- welke factoren dragen bij tot crimineel gedrag
- waarom zijn er verschillen tussen mensen ovv crimineel gedrag
- hoe kunnen we crimineel gedrag verminderen
Vanuit een psychologisch perspectief = focus op individu
Maar eerst: wat verstaan we onder crimineel gedrag en criminelen? wet overtreden? Als je
veroordeeld bent? Niet makkelijk om te kaderen.
Crimineel Gedrag: Definitie?
- niet evident
- op verschillende manieren te benaderen
- niet statistisch, maar een sociaal construct afhankelijk van plaats en tijd (bv. in veel landen nog
doodstraf op homoseksualiteit)
- dynamisch begrip = problematisch voor psychologische analyse van crimineel gedrag
- Daarom (Robert Agnew, 2011):
* Definitie focussen op de gevolgen/consequenties van het gedrag
* Vergelijkbaar met antisociaal gedrag
- Crimineel gedrag = intentionele handelingen die schade berokkenen en veroordeeld worden door
de omgeving en/of gestraft worden door de staat.
4
