1
,Inhoudsopgave
Inleiding....................................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 Epidemiologie........................................................................................................................................... 4
1.1 Prevalentie......................................................................................................................................................................4
1.2 Incidentie.........................................................................................................................................................................4
1.3 Mortaliteit.......................................................................................................................................................................5
1.4 Ziektelast.........................................................................................................................................................................5
Hoofdstuk 2 Gezondheidsdeterminanten...................................................................................................................... 6
2.1 Lalonde model.................................................................................................................................................................6
2.2 Maatschappelijke participatie........................................................................................................................................8
2.3 Doelgroep........................................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Gedragsdeterminanten............................................................................................................................. 9
3.1 ASE-model.......................................................................................................................................................................9
3.2 Conclusie ASE-model.....................................................................................................................................................11
3.3 Stages-of-change..........................................................................................................................................................12
Hoofdstuk 4 Gedragsverandering................................................................................................................................ 13
4.1 Gedragsdoelen..............................................................................................................................................................13
4.2 Doelstelling...................................................................................................................................................................14
4.3 Leefstijlinterventies.......................................................................................................................................................14
4.4 Beïnvloedingsmethode..................................................................................................................................................16
4.5 Gesprekstechnieken......................................................................................................................................................17
4.6 Voorlichtingsplan..........................................................................................................................................................18
.................................................................................................................................................................................. 20
Hoofdstuk 5 Het uitvoeringsproces............................................................................................................................. 21
5.1 Interactieve gezondheidsvoorlichting..........................................................................................................................21
5.2 Het audiofragment.......................................................................................................................................................21
5.3 Feedback vanuit de praktijk..........................................................................................................................................21
Hoofdstuk 6 Proces- en effectevaluatie....................................................................................................................... 22
6.1 Procesevaluatie.............................................................................................................................................................22
6.2 Effectevaluatie..............................................................................................................................................................22
Hoofdstuk 7 Reflectie................................................................................................................................................. 25
Literatuurlijst.............................................................................................................................................................. 27
2
, Inleiding
In het kader van de opleiding tot hbo-verpleegkundige werd dit verslag geschreven voor de eenheid
van leeruitkomst Gezondheidsbevordering niveau C. Binnen deze module zal, in navolging van het
verslag voor Gezondheidsbevordering niveau B, doorgeschreven worden over het onderwerp diabetes
gravidarum, ook wel bekend als zwangerschapsdiabetes. Met goedkeuring van *docent* en *docent*
zijn de epidemiologie en Lalonde model uit het niveau B verslag opnieuw gebruikt. Binnen deze
module zal een groep patiënten met zwangerschapsdiabetes centraal staan. Sinds 2015 ben ik
werkzaam als obstetrie verpleegkundige op de afdeling Verloskunde in het *organisatie*. In
toenemende mate worden vrouwen opgenomen met een ongezond voedingspatroon en obesitas, wat
een verhoogd risico geeft tot het ontwikkelen van zwangerschapsdiabetes (NVOG, 2018). Met de
kennis over zwangerschapsdiabetes paraat, wordt het gedrag van de groep geanalyseerd, om
vervolgens met een passende groepsvoorlichting evidence based interventies toe te passen, om zo
gezond(er) gedrag te bewerkstelligen. Aansluitend zullen de interventies geëvalueerd worden met de
groep middels een proces- en effectevaluatie. Tijdens dit gehele proces worden de volgende
kernbegrippen aangetoond:
o Preventiegericht analyseren
o Gezond gedrag bevorderen
o Persoonsgerichte communicatie
Zwangerschapsdiabetes is een verstoring in de koolhydraatstofwisseling die ontstaat of ontdekt wordt
tijdens de zwangerschap en zich uit in hyperglykemie. De pancreas kan onvoldoende compenseren
met het aanmaken van insuline waardoor de bloedglucosespiegel te hoog blijft. Deze hoge
bloedglucosespiegel bereikt via de placenta ook de foetus, wat potentiele risico’s met zich meebrengt,
zoals vroeggeboorte, baringsproblemen, macrosomie en neonatale hypoglykemie. De diagnose wordt
bij elke mate van hyperglykemie gesteld in het tweede trimester van de zwangerschap. Na de
bevalling verdwijnt zwangerschapsdiabetes in de meeste gevallen. Bij milde zwangerschapsdiabetes
kan met de aanpassing van het dieet, medicamenteuze behandeling vermeden worden. Indien dit niet
voldoende effect geeft, kan in tweede instantie gekozen worden voor insulinetherapie (NVOG, 2018).
Leeswijzer
In de onderstaande tabel wordt weergegeven in welk hoofdstuk de kernbegrippen aangetoond worden.
Kernbegrip Hoofdstuk
Preventiegericht analyseren 1, 2 & 3
Gezond gedrag bevorderen 4, 5, 6 & Gradework
Persoonsgerichte communicatie 4, 7 & Gradework
3
,Inhoudsopgave
Inleiding....................................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 Epidemiologie........................................................................................................................................... 4
1.1 Prevalentie......................................................................................................................................................................4
1.2 Incidentie.........................................................................................................................................................................4
1.3 Mortaliteit.......................................................................................................................................................................5
1.4 Ziektelast.........................................................................................................................................................................5
Hoofdstuk 2 Gezondheidsdeterminanten...................................................................................................................... 6
2.1 Lalonde model.................................................................................................................................................................6
2.2 Maatschappelijke participatie........................................................................................................................................8
2.3 Doelgroep........................................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Gedragsdeterminanten............................................................................................................................. 9
3.1 ASE-model.......................................................................................................................................................................9
3.2 Conclusie ASE-model.....................................................................................................................................................11
3.3 Stages-of-change..........................................................................................................................................................12
Hoofdstuk 4 Gedragsverandering................................................................................................................................ 13
4.1 Gedragsdoelen..............................................................................................................................................................13
4.2 Doelstelling...................................................................................................................................................................14
4.3 Leefstijlinterventies.......................................................................................................................................................14
4.4 Beïnvloedingsmethode..................................................................................................................................................16
4.5 Gesprekstechnieken......................................................................................................................................................17
4.6 Voorlichtingsplan..........................................................................................................................................................18
.................................................................................................................................................................................. 20
Hoofdstuk 5 Het uitvoeringsproces............................................................................................................................. 21
5.1 Interactieve gezondheidsvoorlichting..........................................................................................................................21
5.2 Het audiofragment.......................................................................................................................................................21
5.3 Feedback vanuit de praktijk..........................................................................................................................................21
Hoofdstuk 6 Proces- en effectevaluatie....................................................................................................................... 22
6.1 Procesevaluatie.............................................................................................................................................................22
6.2 Effectevaluatie..............................................................................................................................................................22
Hoofdstuk 7 Reflectie................................................................................................................................................. 25
Literatuurlijst.............................................................................................................................................................. 27
2
, Inleiding
In het kader van de opleiding tot hbo-verpleegkundige werd dit verslag geschreven voor de eenheid
van leeruitkomst Gezondheidsbevordering niveau C. Binnen deze module zal, in navolging van het
verslag voor Gezondheidsbevordering niveau B, doorgeschreven worden over het onderwerp diabetes
gravidarum, ook wel bekend als zwangerschapsdiabetes. Met goedkeuring van *docent* en *docent*
zijn de epidemiologie en Lalonde model uit het niveau B verslag opnieuw gebruikt. Binnen deze
module zal een groep patiënten met zwangerschapsdiabetes centraal staan. Sinds 2015 ben ik
werkzaam als obstetrie verpleegkundige op de afdeling Verloskunde in het *organisatie*. In
toenemende mate worden vrouwen opgenomen met een ongezond voedingspatroon en obesitas, wat
een verhoogd risico geeft tot het ontwikkelen van zwangerschapsdiabetes (NVOG, 2018). Met de
kennis over zwangerschapsdiabetes paraat, wordt het gedrag van de groep geanalyseerd, om
vervolgens met een passende groepsvoorlichting evidence based interventies toe te passen, om zo
gezond(er) gedrag te bewerkstelligen. Aansluitend zullen de interventies geëvalueerd worden met de
groep middels een proces- en effectevaluatie. Tijdens dit gehele proces worden de volgende
kernbegrippen aangetoond:
o Preventiegericht analyseren
o Gezond gedrag bevorderen
o Persoonsgerichte communicatie
Zwangerschapsdiabetes is een verstoring in de koolhydraatstofwisseling die ontstaat of ontdekt wordt
tijdens de zwangerschap en zich uit in hyperglykemie. De pancreas kan onvoldoende compenseren
met het aanmaken van insuline waardoor de bloedglucosespiegel te hoog blijft. Deze hoge
bloedglucosespiegel bereikt via de placenta ook de foetus, wat potentiele risico’s met zich meebrengt,
zoals vroeggeboorte, baringsproblemen, macrosomie en neonatale hypoglykemie. De diagnose wordt
bij elke mate van hyperglykemie gesteld in het tweede trimester van de zwangerschap. Na de
bevalling verdwijnt zwangerschapsdiabetes in de meeste gevallen. Bij milde zwangerschapsdiabetes
kan met de aanpassing van het dieet, medicamenteuze behandeling vermeden worden. Indien dit niet
voldoende effect geeft, kan in tweede instantie gekozen worden voor insulinetherapie (NVOG, 2018).
Leeswijzer
In de onderstaande tabel wordt weergegeven in welk hoofdstuk de kernbegrippen aangetoond worden.
Kernbegrip Hoofdstuk
Preventiegericht analyseren 1, 2 & 3
Gezond gedrag bevorderen 4, 5, 6 & Gradework
Persoonsgerichte communicatie 4, 7 & Gradework
3
