Complete samenvatting gastcolleges PGO

Gastcollege I: Opsporing: Bijzondere Inspectiediensten

Situering en interne organisatie:
- Bijzondere inspectiediensten: toezicht over en controle op
bijzonder strafrecht
- Sociaal strafrecht – sociale inspectiediensten:
• Is een overkoepelende term
• Functie: sociaal inspecteurs
• In de volksmond ook wel arbeidsinspectie, sociale inspectie
genoemd
• Op federaal niveau: RSZ-inspectie, RVA-inspectie, …
- Sociale inspectiediensten staan onder toezicht van Comité P

Kenmerken sociale inspectie:
 Het is een onafhankelijke inspectiedienst
 Is provinciaal georganiseerd
 Focust zich op de bestrijding van de ‘grotere’ sociale fraude.
 Hebben een sterk uitgebouwde celwerking

Rijksdienst voor sociale zekerheid:
- Is een eigen inspectiedienst = RSZ-inspectie
- Worden centraal aangestuurd
- Krijgen opgelegde opdrachten vanuit de interne RSZ-diensten
- Focust zich op vlotte en correte inning van de sociale
zekerheidsbijdragen + bescherming van de rechten van de
wekrnemers.

RSZ-inspectie RVA-inspectie Toezicht op de sociale
wetten



Sociale Werkloosheidsuitkerin FOD WASO
zekerheidsbijdragen gen Rechten werknemer


Interne organisatie:
- Organisatie per directie
A) Cel basisopdrachten:
 Opsporen van sociale fraude in KMO’s en kleine
ondernemingen, AIC-controles, meldpunt, kantschriften,
faillissementen, stilzwijgers, …
 Standaard RSZ-onderzoeken
B) Cel fraudenetwerken:
 Onderzoekt betaalfraude, koppelbazerij,
faillissementscarrousels en fictieve inschrijvingen.
C) Cel sociale dumping:
 doet controles bij buitenlandse werkgevers,
detacheringsfraude, toepasselijke sociale zekerheid.

1

,  Focust zich op buitenlandse werkgevers die met eigen
personeel diensten komen verrichten in België.
D) Cel ECOSOC (economische uitbuiting en sociale fraude):
 Gaan sociale fraude opsporen in de sectoren waar veelal
met vreemdelingen wordt gewerkt en/of waarvan de
uitbaters van vreemde origine zijn.
 Bijzondere aandacht aan indiciën mensenhandel.
 Focust zich op Belgische werkgevers in risico-sectoren voor
tewerkstelling van niet-Europese vreemdelingen.
E) Cel publieke sector:
 Doen boekhoudkundige controles bij lokale en provinciale
openbare besturen, politiezones, …
F) Cel social engineering:
 Doen boekhoudkundige controles bij grote ondernemingen
in de privésector.
G) Cel sociale dienstverrichters:
 Doet toezicht op de werking van sociale secretariaten

Partners:
- TSW (FOD WASO )  Toezicht op sociale wetten
 Relatie tussen werknemer en werkgever: arbeidstijd,
arbeidsreglement, …
- RVA – inspectie  Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening-Proces
controle
 Gaat over werkloosheidsreglementering
- Politie:
• Lokale politie: recherche, interventie, wijkdienst, …
• Federale politie:
- Op gerechtelijk niveau: Unit Ecofin, Witwas,
Mensenhandel, …
- Op bestuurlijk niveau: Scheepsvaartpolitie, wegpolitie,
…
- FOD financiën: fiscaal vlak, BBI, Douane, …
- Openbaar Ministerie: Arbeidsauditoraat, Procureur des Konings
- Andere:
Vlaamse Gemeenschap, Economische inspectie, RIZIV, RSVZ,
FAVV, SIOD, Onderzoeksrechter, …

Wetgevingen:
Inspectiedienst = een materiële bevoegdheid
A. DIMONA-wetgeving  zorgt voor controle op zwartwerk
- = Voorafgaandelijke onmiddelijke aangifte van tewerkstelling.
- Verplicht voor alle werkgevers en werknemers in de privésector
en de publieke sector.
B. Wetgeving inzake Deeltijdse Arbeid
- Deeltijdse arbeidsovereenkomsten + vast/variabel uurroosters
C. Sociale documenten
- Studentenovereenkomsten, individuele rekeningen, register voor
werktijdregeling, …
D. Sociale zekerheid:
2

, - Correctte aangifte aan RSZ
- Loonbegrip
- Onderzoeken schijnzelfstandigheid (= een situatie waarin u een
opdracht aanneemt als ondernemer, maar eigenlijk in loondienst
bent) en bedrieglijke onderwerping (= iemand aannemen o.b.v.
een fictieve tewerkstelling met de bedoeling om de betrokken
persoon sociale voordelen te laten genieten).
- Aangifte prestaties/overuren
E. Buitenlandse werknemers/mensenhandel
- Illegaal of onregelmatig verblijvende werkkracht, die zijn
beroepsactiviteit uitoefent zonder over de nodige arbeids-of
beroepsvergunningen te beschikken.
- Arbeidskaarten, arbeidsvergunningen, beroepskaarten, …
F. Grensoverschrijdende materie:
- LIMOSA, sociale dumping, detacheringsfraude, …

Bevoegdheden:
Bevoegdheden worden bepaald door het Sociaal Strafwetboek.
- Belangrijk! Moeten beschikken over:
1- Finaliteitsbeginsel
2- Proportionaliteitsbeginsel
3- Legitimatiebewijs
- Kunnen de visu-vaststellingen doen!  Vaststellingen die als
waarheid worden gezien, is geen discussie over mogelijk.

Enkele concrete bevoegdheden:
A) Appreciatierecht: sociaal inspecteur maakt zelf de keuze wat ze
doen
 Inlichting en advies
 Waarschuwing
 Termijn om in regel te stellen
 Opstellen van PV
B) Vorderingsrecht: kunnen bijstand van politie vorderen
C) Toegang tot arbeidsplaatsen:
 Wanneer ze een vermoeden hebben van tewerkstelling
mogen ze binnen gaan en controle uitvoeren, kan op elk
ogenblik van de dag.
 Verschilt van politiebevoegdheid want die mag slechts
op bevel of bij betrapping op heterdaad.
D) Toegang tot bewoonde ruimten:
 Enkel bij toestemming van Onderzoeksrechter door middel
van visitatiebevel.
 Niet hetzelfde als huizoeking (politie) want mogen enkel de
visa vaststelling doen.
E) Identificatie en verhoor van personen:
 Personen op arbeidsplaatsen
 Mag van eenieder waarvan identificatie wordt nodig geacht.
F) Gegevensverzameling:
 Doen voorleggen, opsporen en onderzoeken van
informatiedragers.
3

, G) Beslag en verzegeling:
 Inbeslagname van informatiedragers.
 Verzegeling van machines, installaties, uitbatingen
mogelijk!



Onderzoeken:
Start van het onderzoek: verschillende aanleidingen mogelijk tot
onderzoek:
A. Acties: Teamactie, AIC-actie, ‘beweging zien’, etc.
B. Klacht: Benadeelde partijen
C. Aanklacht: ‘klikken’, Meldpunt ‘eerlijke concurrentie’
D. Informatie: RVA, TSW, FOD Financiën, Politie, OCMW,
etc.
E. Vraag om onderzoek: Kantschrift Arbeidsauditoraat,
Procureur des Konings, etc.
F. Onderzoeksopdracht RSZ: Faillissement, stilzwijger,
ZTB, nieuwe werkgever, etc.
A. Andere: Datamining, etc.
Onaangekondige controle:
- Kan op voorbereiding:
• Consultatie databanken
• Contact andere diensten
• Observatie
– Foto’s, belangrijke tijdstippen, etc.
– Ook dan telt ‘de visu’-vaststelling!
• Bepaalde sectoren – aangepaste voorbereiding
– Prostitutie, slachthuizen, wegcontrole,
bouwwerven, spoorwegen, etc.
• Acties: Briefing – Plattegrond – Taakverdeling
- Kan ook zonder voorbereiding gebeuren.
- De eigenlijke controle:
 Tijdstip!!!
 ‘De visu’-vaststelling – Tellen van actieve personen
 Legitimatie & identificatie (MyDIA)
 Nazicht documenten
 Verhoren indien nodig & indien mogelijk
 Ook Salduz-wetgeving van toepassing
 Doel: problemen vermijden door efficiënte controle.
Na de controle:
– Consultatie databanken
– Informatie opvragen andere diensten + inlichtingen
overmaken
• RSVZ, RVA, RIZIV,…
– Inbreuken (verder definitief) vaststellen
 Appreciatierecht gebruiken
– Proces – Verbaal opstellen



4