Doelgroepen 3 : hoofdstuk 3
Hoofdstuk 3 Personen Met Een Autismespectrumstoornis
3.1 Omschrijving
Diagnose = vrij recent
Leo Kanner en Hans Asperger: gebruiken beide autisme als verwijzing naar een type
ontwikkelingsgestoorde
Frith: autisme heeft altijd bestaan
o Vroeger: Vermoedens van autisme bij Juniper, Victor de wilde jongen,..
o Eind 19e eeuw, Maudsley: deze kinderen leden aan ‘child psychosis’ dat een voorloper was
van een volwassen psychose
o Nu: autisme voorwerp van onderzoek vanuit de geneeskunde en de sociale wetenschappen
Meest gangbare omschrijvingen:
Pervasieve ontwikkelingsstoornis:
o Pervasief: iemand is tot in het diepste van zijn persoon geraakt
Stoornis komt tot uiting op verschillende domeinen
o Ontwikkelingsstoornis: vertraagde of gebrekkige ontwikkeling binnen een bepaald
vaardigheidsgebied
Subgroepen binnen pervasieve ontwikkelingsstoornissen (DSM-4)
(1) Autistische stoornis:
gemeenschappelijk voor autisme is de triade:
Kwalitatieve beperking in sociale interactie
Kwalitatieve beperking in communicatie
Beperkt repertoire van activiteiten en interesses
o Triade: aangeboren, komt tot uiting in de eerste levensjaren, is een levenslange beperking
(2) Syndroom Asperger:
hoog functionerend autisme of autisme zonder beperking met volgende terugkerende elementen:
Normale intelligentie en normale ontwikkeling op jonge leeftijd
Soms onhandigheid
Betere sociale en taalcapaciteiten
Meer ongewone interesses en bezigheden
Minder stereotype gedrag, hoger IQ maar meer motorische coördinatieproblemen
(3) PDDNOS (=pervasieve ontwikkelingsstoornis niet anders omschreven):
atypisch autisme
Diagnose: kinderen die niet volledig aan de triade beantwoordde
o Wel vergelijkbare problemen
DSM-5: ALTIJD sprake zijn van beperking in sociale interactie
o Moet samen voorkomen met één ander kenmerk (wel met een enorme klinische variatie)
(4) Desintegratiestoornis van de kindertijd:
zeldzame stoornis
Diagnose: door 2 jaar een normale ontwikkeling, daarna regressie binnen verschillende domeinen
Misleidende term, onduidelijkheid over de diagnose
(5)Syndroom van Rett:
normale ontwikkeling van minstens 5 maanden
Tussen 5-48 maanden: vertraagde groei van hoofdomtrek, verlies van motorische vaardigheden,
verschijning van handwringbewegingen, verlies van taalvaardigheden/ interesse voor de omgeving
en sociale interacties (= zorgt voor link met autisme)
o Ondertussen geen deel meer van DSM-5
Dsm-5:
Pagina 1 van 12
, Doelgroepen 3 : hoofdstuk 3
Onder de term ASS: alle groeperingen van hierboven
o Met uitzondering van het syndroom van Rett (5)
o Term pervasieve ontwikkelingsstoornis is verdwenen er is zelden een uitval op alle
ontwikkelingsgebieden
Onderscheid tussen: autisme, syndroom van Asperger en PDDNOS
Subclasses -> dimensionale benadering passend bij het idee van een spectrum
o Drie degradaties van ernst op basis van de nodige ondersteuning
Geen triade maar “dyade van symptoomgebieden” op vlak van symptomen:
o Persisterende deficiënties in de sociale communicatie en sociale interactie
o Beperkte repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten
Moeten al in de vroege kindertijd aanwezig zijn en een verstoring veroorzaken in het
sociaal of beroepsmatig functioneren of op andere belangrijke terreinen
DSM V – eerste criterium (A):
Aanhoudende beperkingen in de sociale communicatie en sociale interactie
Sociaal emotionele wederkerigheid:
o Persoon komt niet tot een vlot heen en weer lopende sociale interactie
o Bv. Sociale interacties niet kunnen opstarten
Non-verbaal communicatief gedrag:
o Communicatie wordt niet of onvolledig ondersteund met lichaamstaal, gebaren en mimiek, of
men kan gebaren, mimiek of lichaamstaal van andere niet voldoende herkennen en
interpreteren
Ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
o Aangaan van relaties, deze in stand houden en gepast gedragen in sociale situaties
verlopen moeilijk
o Bv. Moeilijkheden bij juist gedrag stellen in vriendschap
DSM V – tweede criterium (B):
Beperkte repetitieve patronen van gedrag
o Minstens 2 van de 4 kenmerken moeten aanwezig zijn
Stereotiepe gedragingen, bewegingen, gebruiken van voorwerpen of gesproken taal
o Stereotiepe gedragingen: hetzelfde gedrag of bewegingen maken
o Stereotiepe gesproken taal: echolalie, idiosyncratisch taalgebruik
(=letterlijk herhalen van woorden of zinnen uit de omgeving)
(= woordkeuze of woordvolgorde die de gesprekspartner niet verwacht)
Hardnekkig vasthouden aan routines of vaste patronen van gedrag
Beperkte interesses of fixaties, waarop men zeer intens gefocust is
o Grote fascinaties
Hyper- of hyporeactiviteit op zintuiglijke prikkels of ongewone interesse in zintuiglijke aspecten van
omgeving
o Overgevoeligheid voor bepaalde geluiden of texturen
Deze symptomen moeten vervolgens aanwezig zijn in de vroege kindertijd (C), de symptomen
moeten leiden tot klinisch significante beperkingen op meerdere domeinen (D) en de symptomen
worden niet beter verklaard door een verstandelijke beperking of een algemene
ontwikkelingsvertraging
Pagina 2 van 12
Hoofdstuk 3 Personen Met Een Autismespectrumstoornis
3.1 Omschrijving
Diagnose = vrij recent
Leo Kanner en Hans Asperger: gebruiken beide autisme als verwijzing naar een type
ontwikkelingsgestoorde
Frith: autisme heeft altijd bestaan
o Vroeger: Vermoedens van autisme bij Juniper, Victor de wilde jongen,..
o Eind 19e eeuw, Maudsley: deze kinderen leden aan ‘child psychosis’ dat een voorloper was
van een volwassen psychose
o Nu: autisme voorwerp van onderzoek vanuit de geneeskunde en de sociale wetenschappen
Meest gangbare omschrijvingen:
Pervasieve ontwikkelingsstoornis:
o Pervasief: iemand is tot in het diepste van zijn persoon geraakt
Stoornis komt tot uiting op verschillende domeinen
o Ontwikkelingsstoornis: vertraagde of gebrekkige ontwikkeling binnen een bepaald
vaardigheidsgebied
Subgroepen binnen pervasieve ontwikkelingsstoornissen (DSM-4)
(1) Autistische stoornis:
gemeenschappelijk voor autisme is de triade:
Kwalitatieve beperking in sociale interactie
Kwalitatieve beperking in communicatie
Beperkt repertoire van activiteiten en interesses
o Triade: aangeboren, komt tot uiting in de eerste levensjaren, is een levenslange beperking
(2) Syndroom Asperger:
hoog functionerend autisme of autisme zonder beperking met volgende terugkerende elementen:
Normale intelligentie en normale ontwikkeling op jonge leeftijd
Soms onhandigheid
Betere sociale en taalcapaciteiten
Meer ongewone interesses en bezigheden
Minder stereotype gedrag, hoger IQ maar meer motorische coördinatieproblemen
(3) PDDNOS (=pervasieve ontwikkelingsstoornis niet anders omschreven):
atypisch autisme
Diagnose: kinderen die niet volledig aan de triade beantwoordde
o Wel vergelijkbare problemen
DSM-5: ALTIJD sprake zijn van beperking in sociale interactie
o Moet samen voorkomen met één ander kenmerk (wel met een enorme klinische variatie)
(4) Desintegratiestoornis van de kindertijd:
zeldzame stoornis
Diagnose: door 2 jaar een normale ontwikkeling, daarna regressie binnen verschillende domeinen
Misleidende term, onduidelijkheid over de diagnose
(5)Syndroom van Rett:
normale ontwikkeling van minstens 5 maanden
Tussen 5-48 maanden: vertraagde groei van hoofdomtrek, verlies van motorische vaardigheden,
verschijning van handwringbewegingen, verlies van taalvaardigheden/ interesse voor de omgeving
en sociale interacties (= zorgt voor link met autisme)
o Ondertussen geen deel meer van DSM-5
Dsm-5:
Pagina 1 van 12
, Doelgroepen 3 : hoofdstuk 3
Onder de term ASS: alle groeperingen van hierboven
o Met uitzondering van het syndroom van Rett (5)
o Term pervasieve ontwikkelingsstoornis is verdwenen er is zelden een uitval op alle
ontwikkelingsgebieden
Onderscheid tussen: autisme, syndroom van Asperger en PDDNOS
Subclasses -> dimensionale benadering passend bij het idee van een spectrum
o Drie degradaties van ernst op basis van de nodige ondersteuning
Geen triade maar “dyade van symptoomgebieden” op vlak van symptomen:
o Persisterende deficiënties in de sociale communicatie en sociale interactie
o Beperkte repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten
Moeten al in de vroege kindertijd aanwezig zijn en een verstoring veroorzaken in het
sociaal of beroepsmatig functioneren of op andere belangrijke terreinen
DSM V – eerste criterium (A):
Aanhoudende beperkingen in de sociale communicatie en sociale interactie
Sociaal emotionele wederkerigheid:
o Persoon komt niet tot een vlot heen en weer lopende sociale interactie
o Bv. Sociale interacties niet kunnen opstarten
Non-verbaal communicatief gedrag:
o Communicatie wordt niet of onvolledig ondersteund met lichaamstaal, gebaren en mimiek, of
men kan gebaren, mimiek of lichaamstaal van andere niet voldoende herkennen en
interpreteren
Ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
o Aangaan van relaties, deze in stand houden en gepast gedragen in sociale situaties
verlopen moeilijk
o Bv. Moeilijkheden bij juist gedrag stellen in vriendschap
DSM V – tweede criterium (B):
Beperkte repetitieve patronen van gedrag
o Minstens 2 van de 4 kenmerken moeten aanwezig zijn
Stereotiepe gedragingen, bewegingen, gebruiken van voorwerpen of gesproken taal
o Stereotiepe gedragingen: hetzelfde gedrag of bewegingen maken
o Stereotiepe gesproken taal: echolalie, idiosyncratisch taalgebruik
(=letterlijk herhalen van woorden of zinnen uit de omgeving)
(= woordkeuze of woordvolgorde die de gesprekspartner niet verwacht)
Hardnekkig vasthouden aan routines of vaste patronen van gedrag
Beperkte interesses of fixaties, waarop men zeer intens gefocust is
o Grote fascinaties
Hyper- of hyporeactiviteit op zintuiglijke prikkels of ongewone interesse in zintuiglijke aspecten van
omgeving
o Overgevoeligheid voor bepaalde geluiden of texturen
Deze symptomen moeten vervolgens aanwezig zijn in de vroege kindertijd (C), de symptomen
moeten leiden tot klinisch significante beperkingen op meerdere domeinen (D) en de symptomen
worden niet beter verklaard door een verstandelijke beperking of een algemene
ontwikkelingsvertraging
Pagina 2 van 12
