Samenvatting Grondslagen van het (straf)recht Thema 1

Grondslagen van het strafrecht
LES 1

Examenvragen:

1. 5 voorwaarden van geldige rechtshandeling.
2. Hiërarchie van de normen (trappen)




THEMA 1: RECHT EN RECHTSWETENSCHAP

 3 soorten misdrijven

1. Overtreding
2. Wanbedrijven
3. Misdaden

Recht= gaat uit van instellingen en wordt toegepast door instellingen.

 Kan je opeisen (vb. pensioen, werkloosheidsuitkering…)
 Afdwingbaar via aantal instellingen (vb. rechtbank, overheid…)
 EVOLUEERT doorheen de tijd




2 WAT IS RECHT?

Rechtsregels= afdwingbare normen: Onderscheid tss. Rechtsregels en andere (gedrag)regels

 Rechtsregels afdwingbaar via de overheid (hebben geweldmonopolie)
 a.d.h.v. sancties
 Overeenkomsten nu meestal via financiële balans (vb. schadevergoeding)
 Juridische oplossing = financiële oplossing
 Overheid enige instantie die geweld mogen gebruiken
 Rechtsregels worden vrijwillig nageleefd.
 Dwang v.d. overheid komt aan bod als marginaal verschijnsel

Probleem juridisch van aard? Op zoek gaan naar toepasselijke rechtsregels, juridische sancties of
juridische “oplossingen”.

 “Oplossen” WANT: recht lost geen probleem op, kan hooguit een maatschappelijke
aanvaardbare manier het probleem beëindigen.



DEFINITIE RECHT: EEN RATIONEEL OPGEBOUWD GEHEEL (A) VAN BEGRIPPEN EN NORMEN
WAARVAN VAN OVERHEIDSWEGE OPGELEGDE (ERKENDE) SANCTIES (D) KLEVEN DIE
DOOR INSTELLINGEN KUNNEN WORDEN AFGEDWONGEN (B) EN DE BEDOELING IS DE
ORDE IN DE SAMENLEVING TE ORGANISEREN, HANDHAVEN OF HERSTELLEN (C).

, A. Recht is een rationeel opgebouwd geheel: logica
 Massa dat op logische manier met elkaar verbonden zijn
 Logische structuur
 Recht = een zaak van de rede
 Probleem wordt pas juridisch opgelost als de juiste normen en denktechnieken worden
gebruikt

 Het recht voelt niet maar is de rede (heeft geen hart) KORREL ZOUT NEMEN!! ZIE VB!

 Niet laten beïnvloeden door gevoelens of vooroordelen maar door juridische principes

Vb. Familierecht. Altijd oordelen in belang van de kinderen.



B. Van begrippen, normen en instellingen

Vb. belastingontduiking is voor een jurist een misdrijf, geen misdaad.

 Recht= zowel begrippenarsenaal als normenarsenaal
 Juridische taal= vak- en volkstaal
 Techniciteit in vakterminologie is noodzakelijk
 Opdracht jurist:
 Technisch correct communiceren
 Verstaanbaar zijn voor het grote publiek
 Bijkomend tekst en uitleggen geven waar nodig



C. Recht inzetten als middel om maatschappelijke orde
 Recht= waarde neutraal ingezet door de politiek om beleid door te drukken
 Toepassing en omzetting van rechtsregels = techniek
 Beleid bepalen is uitsluitend voor politici? Fout
 Bij elk geschillenbeslechting is er een marge voor persoonlijke inbreng v.d. jurist
 Zetten recht in om maatschappij te regelen & herstellen
 vb. rechts rijden zodanig dat we niet botsen en in Engeland hebben ze beslist om links te
rijden.
 Regels handhaven




D. Sanctie (door of erkend door overheid)

Sanctie

 Norm is slechts een rechtsnorm als er een sanctie aan verbonden is!
 Wanneer sanctie?: als gewenste maatschappelijke orde niet gerespecteerd wordt
 Overheid zorgt voor de vervolging van de dief
 De straf: is een sanctie opgelegd door de overheid (strafrechtbank) & uitgevoerd door de
overheid.
 Rechtstreekse interactie tss overheid en individu

Overheid