Samenvatting 1 Situering en algemene begrippen

Hoofdstuk 1: Situering en Algemene Begrippen

1.1Situering van de organische chemie
 Organische chemie  19e eeuw  overtuigt dat enkel bereid in levende
organismen mbv levenskracht of levensgeest
 Anorganische moleculen  deeltjes die geassocieerd worden met dode
materie
 1828 Friedrich Wohler  ureum bereid in labo  gebeurde dus buiten
organisme (zonder levenskracht)  definitie herzien
 Nu ook koolstofverbindingen genoemd
 Aparte tak in chemie  belang organische verbindingen vr functioneren alle
levende wezens
 DNA, RNA, lipiden, eiwitten, enzymen ,koolhydraten  zijn koolstof/organische
verbindingen
 Tegenwoordig ook al heel wat synthetische organische verbindingen  plastic
 Koolstof bevind zich centraal in PSE niet erg geneigd elektronen op nemen /
af geven  maar wel elektronen delen (kan met ander C-atoom of met ander
element)
 Bij reactie gaan bindingen stuk + nieuwe gevormd
 Bindingen gevormd als : 2 atomen elektronen delen
 Bindingen stuk als : 2 atomen niet langer elektronen delen
 Hoe gemakkelijk binding gebroken / gevormd zal worden hangt af van
elektronen die gedeeld worden  hangt af van atoom waartoe elektronen
behoren

1.2Structuur van een atoom
 Atoom bestaat uit : kleine kern omringd door grote elektronenwolk
 Kern : positief geladen protonen en neutrale neutronen  + geladen
 Wolk : negatief geladen elektronen  - geladen  altijd in beweging 
kinetische energie  zorgt ervoor dat elektronen op een bepaalde afstand van
kern bevinden + blijven
 Atoom = elektrisch neutraal omdat absolute waarde protonen en elektronen
gelijk
 Anionen : overschot aan elektronen  - geladen
 Kationen : tekort aan elektronen  + geladen
 Aantal protonen veranderd niet + gelijk aan atoomnummer
 Protonen en neutronen ongeveer dezelfde massa  ongeveer 1800x zwaarder
dan elektronen  massa atoom bepaald door atoom kern
 volume atoom bepaald door elektronen
 Elektronen zorgen voor chemische binding + chemisch gedrag bepalen

1.3Verdeling van elektronen in een atoom : elekronenconfiguratie
 Klassieke kwantummechanica  elektronen in atoom voorgesteld op
concentrische schillen rond kern bevinden
 1e schil dichtst bij kern , …  schillen bevatten subschillen / subniveaus
 Erwin Schrödinger 1926 : gedrag elk elektron beschreven met behulp van
golfvergelijking
 Golfvergelijking = geeft waarschijnlijkheid weer dat een elektron zich op een
bepaald moment op een bepaalde plaats in het atoom of molecule bevindt

1

,  Oplossing vergelijking : golffunctie / orbitalen = zeggen meer over energie
van beschouwde elektronen en over de ruimte waar elektronen zich bevinden
binnen atoom / molecule
 Elk atoomorbitaal heeft een bepaalde vorm, energie en volume  beschreven
adhv Schrödingervergelijking
 Hoe dichter het atoomorbitaal bij kern hoe lager energie
 Subniveaus komen overeen met orbitalen ( gedegenereerde = orbitalen met
dezelfde energie)
o 1e schil  s  max 2 e  1 s orbitaal
o 2e schil  s p  max 8 e  idem + 3 gedegenereerde p orbitalen
o 3e schil  s p d max 18 e  idem+ 5 gedegenereerde d orbitalen
o 4e en +  s p d f  max 32 e  idem + 7 gedegenereerde f orbitalen
 Volgens exclusieprincipe van Pauli  in 1 orbitaal max 2 e
 Elektronen configuratie in grondtoestand = toestand met laagste energie
 Volgende principes gebruikt:
o Aufbau principe : elektron zal plaatsvatten in het vrije orbitaal met de
laagste energie
 Relatieve energie atoomorbitalen : 1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s
< 3d < 4p < 5s < 4d < 5p < 6s < 4f < 5d < 6p < 7s < 5f
o Pauli exclusie principe : er kunnen max 2 e in elk atoomorbitaal en
indien er zich 2e in hetzelfde atoomorbitaal bevinden, hebben ze een
tegengestelde spin
o Regel van Hund : als er meerdere orbitalen zijn met dezelfde energie,
zullen de elektronen eerst de lege orbitalen bezetten alvorens
elektronenparen te vormen
 Elektronen op de buitenste schil = valentie elektronen
 Elementen in zelfde kolom in PSE  eenzelfde aantal valentie elektronen
 Aantal = bepaalde factor voor chemische eigenschappen van element 
elementen in zelfde kolom hebben vergelijkbare chemische eigenschappen

Opgave 1.1 p 10
1.4Ionaire en covalente bindingen
 Atoom in meest stabiele toestand als buitenste schil 8 e bevat = octetregel
 Atoom zal elektronen opnemen of ter beschikking stellen zodanig dat het 8
elektronen in zijn buitenste schil bekomt
 Elektropositieve elementen = elementen die graag elektron afstaan  +
lading krijgen (Li, Na)
 Elektronegatieve elementen = elementen die graag elektron opnemen  -
lading krijge (F, Cl)

1.4.1 Ionaire bindingen
 Gevormd door overdracht van elektronen van 1 elemet naar een ander
 Gevolg : elementen respectievelijk positief of negatief geladen
 Resultaat van elektrostatische aantrekking tussen ionen met tegengestelde
lading ( NaCl)




2