Samenvatting Geschiedenis
VWO/Gymnasium
Memo 3A (exemplaar uit 2021) isbn: 9789402068160
Hoofdstuk 1 de eerste wereldoorlog
Tijd van wereldoorlogen
Paragraaf 1.1 t/m 1.4 (De moderne massasamenleving, Spanningen in
de wereld, De eerste wereldoorlog, Europa na de eerste wereldoorlog)
§1.1 De moderne massasamenleving
Moderne Een samenleving waarin een groot deel van de bevolking in steden leeft
massasamenleving en waarin mensen elkaar gemakkelijk kunnen bereiken dankzij een
goed (gemotoriseerd) transportsysteem en massamedia.
Wat zijn de kenmerken - Een groot deel van de bevolking leeft in steden.
van een moderne - Mensen en goederen zijn dankzij gemotoriseerde vervoermiddelen
massasamenleving? (3) snel en eenvoudig te verplaatsen.
- Begin 19e eeuw, stoomtrein en stoomschip.
- 1885, de eerste auto.
- 1900 snelle toename gemotoriseerd verkeer.
- 1903 eerste vliegtuig
- Mensen zijn op een eenvoudige manier te bereiken door middel van
bijvoorbeeld films en radio-uitzendingen.
- 1895, radio
- 1896, film
Massamedium Een middel waarmee je grote groepen mensen kunt bereiken: kranten,
tijdschriften, radio, film, televisie en internet.
Beschrijf de Dit kun je in 4 stappen beschrijven:
ontwikkeling van de 1. Startsituatie: de industriële revolutie (ca. 1750) had al
Europese industrie rond massaproductie mogelijk gemaakt.
1900. (4) 2. Door de lopende band werd de productie efficiënter. Want
arbeiders specialiseerde zich daardoor in één handeling.
3. De ontdekking van elektriciteit.
- Elektrisch licht was veiliger en handiger dan gas/olielampen.
- Kleine elektromotoren maakte allerlei apparaten in huis mogelijk.
4. De chemische industrie kwam op. Er werden nuttige stoffen
geproduceerd zoals (kunst)mest, waspoeder en kleurstoffen.
Wat is de schaduwzijde Dit werd pas rond 1960 ontdekt.
van de technische - Schadelijke stoffen in milieu
vooruitgang? - Nieuwe wapens
Noem belangrijke - Vrijheid: in steden gingen mensen op in de massa, minder sociale
sociale en culturele controle.
veranderingen rond - Emancipatie: de vrije, stedelijke omgeving was gunstig voor de
1900. (5) emancipatie van vrouwen. Strijden voor kiesrecht en werken.
1
, - Ideeën, men kwam sneller in contact met andere ideeën. Politieke
bewegingen konden zo veel aanhang krijgen in korte tijd.
(Radio/film/massabijeenkomsten).
- Geloof, Omdat mensen in contact kwamen met andere ideeën
kreeg de kerk concurrentie en luisterden de mensen minder naar de
pastoor/dominee.
- Kunst, door fotografie en film waren kunstenaars minder
geïnteresseerd in natuurgetrouwe weergave van de werkelijkheid.
Ze begonnen abstracte kunst te maken.
Ontkerkelijking Het verschijnsel dat mensen niet meer naar de kerk gaan en vaak ook
niet meer in God geloven.
Abstracte kunst Kunst die geen verband houdt met de zichtbare werkelijkheid.
§1.2 Spanningen in de wereld
Geef een beschrijving De machtsverhoudingen was gespannen en dat had 6 oorzaken:
van de - In alle Europese landen was het nationalisme sterk gegroeid.
machtsverhoudingen in - Het modern imperialisme zorgt voor conflicten en jaloezie.
Europa rond 1900. (6) - Opkomst van Duitsland als groot en sterk land
- Het Franse Elzas-Lotharingen was door de Duitsers ingepikt na de
Frans-Duitse oorlog. Daarover waren de Fransen boos en wilden
wraak.
- De wapenwedloop begon toen Duitsland zijn vloot ging uitbreiden.
Groot-Brittannië (had al de machtigste marine) ging dit nadoen.
- In heel Europa heerste een sfeer van Militarisme
Modern imperialisme Streven naar een zo groot mogelijk rijk vanwege grondstoffen,
afzetmarkten en aanzien.
Militarisme Het leger kreeg ontzettend veel aanzien. Oorlog werd verheerlijkt in
heel Europa.
Nationalisme Je vindt je eigen land beter dan andere landen. Superioriteitsgevoelens
Wapenwedloop Een race tussen landen om zoveel mogelijk en zo krachtig mogelijke
wapens te maken, omdat hun vijanden dat ook doen.
Leg een verband tussen Door het nationalisme ging elk volk in de Balkan wat tot dan toe bij het
het nationalisme en de Ottomaanse Rijk hoorde zich beter voelen dan de andere volken en
situatie op de Balkan wilden hun eigen land krijgen.
rond 1900. Rusland en Oostenrijk-Hongarije wilden van de onrust profiteren.
Oostenrijk-Hongarije nam Bosnië in (1908). Servië was woedend hierom
omdat er veel Serviërs in Bosnië wonen.
Leg uit waarom de Achtergrond Rusland:
Russisch-Japanse oorlog - Bezig Mantsjoerije (deel China) langzaam in te nemen vanwege de
belangrijk was steenkool.
- Is ook bezig invloed op Korea te vergroten.
Achtergrond Japan:
- Sinds 1850 meer open voor westerse technieken.
2
VWO/Gymnasium
Memo 3A (exemplaar uit 2021) isbn: 9789402068160
Hoofdstuk 1 de eerste wereldoorlog
Tijd van wereldoorlogen
Paragraaf 1.1 t/m 1.4 (De moderne massasamenleving, Spanningen in
de wereld, De eerste wereldoorlog, Europa na de eerste wereldoorlog)
§1.1 De moderne massasamenleving
Moderne Een samenleving waarin een groot deel van de bevolking in steden leeft
massasamenleving en waarin mensen elkaar gemakkelijk kunnen bereiken dankzij een
goed (gemotoriseerd) transportsysteem en massamedia.
Wat zijn de kenmerken - Een groot deel van de bevolking leeft in steden.
van een moderne - Mensen en goederen zijn dankzij gemotoriseerde vervoermiddelen
massasamenleving? (3) snel en eenvoudig te verplaatsen.
- Begin 19e eeuw, stoomtrein en stoomschip.
- 1885, de eerste auto.
- 1900 snelle toename gemotoriseerd verkeer.
- 1903 eerste vliegtuig
- Mensen zijn op een eenvoudige manier te bereiken door middel van
bijvoorbeeld films en radio-uitzendingen.
- 1895, radio
- 1896, film
Massamedium Een middel waarmee je grote groepen mensen kunt bereiken: kranten,
tijdschriften, radio, film, televisie en internet.
Beschrijf de Dit kun je in 4 stappen beschrijven:
ontwikkeling van de 1. Startsituatie: de industriële revolutie (ca. 1750) had al
Europese industrie rond massaproductie mogelijk gemaakt.
1900. (4) 2. Door de lopende band werd de productie efficiënter. Want
arbeiders specialiseerde zich daardoor in één handeling.
3. De ontdekking van elektriciteit.
- Elektrisch licht was veiliger en handiger dan gas/olielampen.
- Kleine elektromotoren maakte allerlei apparaten in huis mogelijk.
4. De chemische industrie kwam op. Er werden nuttige stoffen
geproduceerd zoals (kunst)mest, waspoeder en kleurstoffen.
Wat is de schaduwzijde Dit werd pas rond 1960 ontdekt.
van de technische - Schadelijke stoffen in milieu
vooruitgang? - Nieuwe wapens
Noem belangrijke - Vrijheid: in steden gingen mensen op in de massa, minder sociale
sociale en culturele controle.
veranderingen rond - Emancipatie: de vrije, stedelijke omgeving was gunstig voor de
1900. (5) emancipatie van vrouwen. Strijden voor kiesrecht en werken.
1
, - Ideeën, men kwam sneller in contact met andere ideeën. Politieke
bewegingen konden zo veel aanhang krijgen in korte tijd.
(Radio/film/massabijeenkomsten).
- Geloof, Omdat mensen in contact kwamen met andere ideeën
kreeg de kerk concurrentie en luisterden de mensen minder naar de
pastoor/dominee.
- Kunst, door fotografie en film waren kunstenaars minder
geïnteresseerd in natuurgetrouwe weergave van de werkelijkheid.
Ze begonnen abstracte kunst te maken.
Ontkerkelijking Het verschijnsel dat mensen niet meer naar de kerk gaan en vaak ook
niet meer in God geloven.
Abstracte kunst Kunst die geen verband houdt met de zichtbare werkelijkheid.
§1.2 Spanningen in de wereld
Geef een beschrijving De machtsverhoudingen was gespannen en dat had 6 oorzaken:
van de - In alle Europese landen was het nationalisme sterk gegroeid.
machtsverhoudingen in - Het modern imperialisme zorgt voor conflicten en jaloezie.
Europa rond 1900. (6) - Opkomst van Duitsland als groot en sterk land
- Het Franse Elzas-Lotharingen was door de Duitsers ingepikt na de
Frans-Duitse oorlog. Daarover waren de Fransen boos en wilden
wraak.
- De wapenwedloop begon toen Duitsland zijn vloot ging uitbreiden.
Groot-Brittannië (had al de machtigste marine) ging dit nadoen.
- In heel Europa heerste een sfeer van Militarisme
Modern imperialisme Streven naar een zo groot mogelijk rijk vanwege grondstoffen,
afzetmarkten en aanzien.
Militarisme Het leger kreeg ontzettend veel aanzien. Oorlog werd verheerlijkt in
heel Europa.
Nationalisme Je vindt je eigen land beter dan andere landen. Superioriteitsgevoelens
Wapenwedloop Een race tussen landen om zoveel mogelijk en zo krachtig mogelijke
wapens te maken, omdat hun vijanden dat ook doen.
Leg een verband tussen Door het nationalisme ging elk volk in de Balkan wat tot dan toe bij het
het nationalisme en de Ottomaanse Rijk hoorde zich beter voelen dan de andere volken en
situatie op de Balkan wilden hun eigen land krijgen.
rond 1900. Rusland en Oostenrijk-Hongarije wilden van de onrust profiteren.
Oostenrijk-Hongarije nam Bosnië in (1908). Servië was woedend hierom
omdat er veel Serviërs in Bosnië wonen.
Leg uit waarom de Achtergrond Rusland:
Russisch-Japanse oorlog - Bezig Mantsjoerije (deel China) langzaam in te nemen vanwege de
belangrijk was steenkool.
- Is ook bezig invloed op Korea te vergroten.
Achtergrond Japan:
- Sinds 1850 meer open voor westerse technieken.
2
