Samenvatting Stappenplannen Aansprakelijkheidsrecht UvA

Stappenplannen aansprakelijkheidsrecht

Week 1.1

Onrechtmatige daad
Is persoon X aansprakelijk op grond van artikel 6:162 BW?
1. Is er sprake van een onrechtmatige daad (6:162 lid 2)?
- Inbreuk op een recht
 Leer du Perron – opzettelijke inbreuk is een inbreuk op een recht
 Leer Sieburgh – inbreuk moet ‘een echte inbreuk’ zijn
 Leer ‘extra toets’ – als je het niet zeker weet moet je altijd langs de
zorgvuldigheid gaan
- Strijd met wettelijke plicht
- In met maatschappelijke betamelijkheid/zorgvuldigheid
I. Gevaarzetting (HR Kelderluik)
A. Mate van waarschijnlijkheid van niet-inachtneming van
oplettendheid;
B. De kans dat daaruit ongevallen ontstaan;
C. De ernst van de gevolgen aan de hand van een eventueel ongeval;
D. De mate van bezwaarlijkheid van te nemen veiligheidsmaatregelen
Of waarschuwen voldoende was hangt af van of te verwachten valt
dat door de waarschuwingen het gevaar wordt vermeden (HR
jetblast)
II. Sport- en spelsituaties (HR natrappen)
III. Huis- tuin en keukenongelukken (HR verhuizende zussen)
A. Had persoon zich moeten onthouden van de gedraging?
Zo ja: OD
Zo nee: Ongelukkige samenloop van omstandigheden. Geen OD.
IV. Zuiver nalaten (HR risico toerekening OD bij geestelijke/lichamelijke
tekortkoming)
 Concrete kennis van gevaarlijke situatie;
 Dreiging van ernstige geestelijk of lichamelijk letsel;
 Mogelijkheid en noodzaak om daadwerkelijk iets te doen;
 Reële verhouding tussen moeite en kosten van het gevaar;
Zo ja: OD
Zo nee: geen OD. Artikel 6:165 = geen nalaten
V. Hinder (HR Stankoverlast pluimveebedrijf)
A. De aard
B. Ernst en duur van de hinder
C. Schade en omstandigheden van het geval

,  Plaatselijke omstandigheden;
 Wie was er eerst;
 Algemeen belang;
 Voldoende gedaan om gevolgen van hinder te verzachten?
Is er een OD? Stap 2
Is er geen OD? X
2. Is de OD toerekenbaar aan de dader (6:162 lid 3)?
 Schuld (= verwijtbaar handelen)
 Verkeersopvattingen (bijvoorbeeld onervarenheid)
 Krachtens de wet (bijvoorbeeld 6:165 lid 1 BW)
Zo ja: stap 3
Zo nee: X
3. Is er schade? Letsel of zaakschade
Zo ja: stap 4
Zo nee: X
4. Is er een causaal verband tussen de gedraging en de schade (6:162 lid 1)?
Conditio sine qua non. Let op! Gaat niet om 6:98 BW
Zo ja: stap 5
Zo nee: X
5. Relativiteitsvereiste (6:163)? De geschonden norm moet strekken ter
bescherming van de voorgedane schade
 Inbreuk op een recht  alleen voor op wiens recht een inbreuk wordt
gemaakt.
 Overtreden wet  alleen voor wie de overtreden wet is geschreven
(HR Tandarts).
 Onbetamelijk  relativiteit is ingebakken in de
onzorvuldigheidstoets.
Zo ja: X is aansprakelijk op grond van 6:162 BW
Zo nee: X is niet aansprakelijk


Ongerechtvaardigde verrijking (6:212 BW)
1. Is iemand in waarde verrijkt?
Zo nee: X
Zo ja: stap 2
2. Heeft de verrijking van de een gezorgd voor een verarming van de ander?
Zo nee: X
Zo ja: stap 3
3. Is er een causaal verband tussen de verarming en de verrijking? De
verarming moet zijn veroorzaakt door de verrijking.

, Zo nee: X
Zo ja: verplicht tot schadevergoeding, zie stap 4 (aanvullende
redelijkheidstoets)
4. (Een deel van) de schadevergoeding wordt niet toegerekend als:
 De verrijking is verminderd als gevolg van een niet-toerekenbare
omstandigheid aan de kan van der verrijkte (6:212 lid 2)
 Er een periode is waarbij de verrijkte redelijkerwijze niet rekening
hoefde te houden met een verplichting tot vergoeding tot schade.
Hierbij wordt onder andere gekeken naar uitgaven die zonder de
verrijking niet gedaan zouden zijn (6:212 lid 3).


Onverschuldigde betaling (6:203 BW)
1. Heeft er een betaling plaatsgevonden? In de vorm van een geldsom of een
prestatie van andere aard;
Zo nee: X
Zo ja: stap 2
2. Is deze betaling aan een ander geweest? Twee of meer partijen
Zo nee: X
Zo ja: stap 3
3. Heeft de betaling zonder rechtsgrond plaatsgevonden? De betaling mag niet
op grond van een overeenkomst of andere rechtsverhouding tot stand zijn
gekomen. Dit is het geval bij vernietiging en nietigheid;
Zo nee: X
Zo ja: sprake van toerekenbaarheid, tenzij stap 4
4. - de ontvanger redelijkerwijs geen rekening met een verplichting tot
teruggave behoefde te houden en niet zorgvuldig voor het goed zorg heeft
gedragen (6:204 lid 1);
- Iemand namens een ander, maar onbevoegd, een niet aan de ander
verschuldigde betaling heeft ontvangen en aan een ander heeft doorbetaal
in een periode waar geen rekening gehouden hoefde te worden met een
verplichting tot teruggave (6:204 lid 2).

Zaakwaarneming (6:198 BW)
Zaakwaarneming = het op redelijke grond waarnemen van de belangen van
anderen zonder bevoegdheid daartoe. Het komt voor dat zaakwaarneming
samengaat met een rechtvaardigingsgrond.
1. Wordt een anders belang behartigt?
 Materiële, directe daden  zelf het belang van de ander behartigen
(bijvoorbeeld een raam dichtdoen of waterleiding afsluiten)