Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 ORGANEN EN PERSONEN BIJ HET STRAFPROCES BETROKKEN.14
I. DE GERECHTELIJKE POLITIE ............................................................................... 14
a. De bevoegdheden van de politiediensten .................................................... 16
b. Buiten heterdaad?.................................................................................... 17
II. HET OPENBAAR MINISTERIE ............................................................................. 17
a. Statuut en bevoegdheden ......................................................................... 17
a. Federale procureur ........................................................................................ 18
b. Procureurs Generaal ...................................................................................... 18
c. Raad van Procureurs ...................................................................................... 19
d. Raad van Arbeidsauditeurs .............................................................................. 19
e. Europees OM ................................................................................................ 19
b. (5) Taken OM .......................................................................................... 19
c. Kenmerken OM ........................................................................................ 20
III. DE ONDERZOEKSRECHTER ............................................................................... 21
a. Statuut van de onderzoeksrechter.............................................................. 22
IV. DE ONDERZOEKSGERECHTEN ........................................................................... 22
a. Samenstelling en bevoegdheid van de raadkamer ........................................ 23
b. Samenstelling en bevoegdheid van de Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI) 24
a. Beroepsbevoegheden (3) ................................................................................ 24
c. bevoegdheid van de KI, bij volheid van bevoegdheid .................................... 25
a. Klassieke toezicht van de KI op Gerechtelijk onderzoek ........................................ 25
b. Toezicht op de bijzondere opsporingsmethoden .................................................. 25
c. 2 onderzoeksbevoegheden .............................................................................. 25
d. Specifieke bevoegdheden KI...................................................................... 25
V. DE VONNISGERECHTEN .................................................................................. 25
a. De Politierecht: Samenstelling en bevoegdheid ............................................ 26
b. De Correctionele Rechtbank: Samenstelling en bevoegdheid ......................... 26
c. De Jeugdrechtbank: Samenstelling en bevoegdheid ..................................... 27
d. Het Hof van Beroep: Samenstelling en bevoegdheid ..................................... 28
e. Het Hof van Assisen: Samenstelling en bevoegdheid .................................... 28
VI. DE STRAFUITVOERINGSRECHTBANKEN ................................................................ 29
VII. HET HOF VAN CASSATIE ................................................................................ 30
VIII. DE DADER ............................................................................................. 30
a. De Verdachte .......................................................................................... 30
b. De in verdenkingsgestelde ........................................................................ 31
c. Beklaagde ............................................................................................... 31
d. Beschuldigde ........................................................................................... 31
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 1
, e. Quid: een overleden persoon? ................................................................... 31
f. Het vermoeden van onschuld .................................................................... 31
g. bijstand van advocaat .............................................................................. 32
IX. DE BENADEELDE.......................................................................................... 32
a. De Burgerlijke Partij – Het slachtoffer ......................................................... 32
b. De benadeelde persoon ............................................................................ 33
X. DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKE PARTIJ ........................................................... 33
a. Voor wat moeten ze instaan?........................................................................... 33
b. Wie kan ze betrekken? ................................................................................... 33
XI. DE TUSSENKOMENDE PARTIJ ........................................................................... 34
HOOFDSTUK 2 DE STRAFVORDERING .............................................................35
I. DEFINITIE .................................................................................................... 35
II. UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING .............................................................. 35
a. klacht ..................................................................................................... 35
b. aangifte .................................................................................................. 36
c. Machtiging .............................................................................................. 36
III. HINDERPALEN BIJ DE UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING ..................................... 37
a. De gronden van schorsing van de strafvordering.......................................... 37
a. De algemene regel: geen schorsing van de strafvordering – Art. 15 VtSv. ............... 37
b. Aanvulling van de algemene regel: de toepassing van het burgerlijk bewijsrecht – Art.
16, 1e lid VtSv. .................................................................................................... 37
c. De uitzondering: schorsing van de strafvordering................................................ 38
1) Prejudiciële vragen ..................................................................................... 38
a. Vragen van Belgisch grondwettelijk recht – GwH .......................................... 38
b. Vragen betreffende de conformiteit van de nationale rechtsnormen – EHvJ ....... 39
c. Vragen betreffende de interpratie van gemeenschappelijke rechtsregels van het
Benelux – Recht ............................................................................................ 39
2) Prejudiciële geschillen ................................................................................. 39
a. Betwisting over de echtheid van een geschrift.............................................. 39
b. Betwisting over onroerende zakelijke rechten .............................................. 39
c. Laster en lasterlijke aangifte ..................................................................... 40
d. Afstamming ........................................................................................... 40
b. De gronden van verval van de strafvordering .............................................. 40
a. De opheffing van de strafwet........................................................................... 40
b. De dood van de verdachte .............................................................................. 41
c. De betaling van een geldsom........................................................................... 41
1) De politie – Niet te kennen .......................................................................... 41
2) De administratie – Niet te kennen ................................................................. 41
3) Het Openbaar Ministerie .............................................................................. 41
d. Het voldoen aan de voorwaarden in het kader van de strafbemiddeling................... 41
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 2
, e. Het gewijsde ................................................................................................ 41
1) Er moet een beslissing ten gronde zijn die uitspraak doet over de strafvordering .. 42
2) De beslissing moet kracht van gewijsde hebben gekregen ................................. 42
3) Het moet een uitspraak in België gewezen zijn ................................................ 42
4) De nieuwe vervolgingen moeten op dezelfde persoon betreffen .......................... 42
5) De nieuwe vervolgingen moeten op dezelfde feiten steunen .............................. 43
f. Amnestie ..................................................................................................... 43
g. Klachtenafstand ............................................................................................ 43
h. Verjaring ..................................................................................................... 43
1) Ratio Legis ................................................................................................ 43
2) De verjaringstermijnen ............................................................................... 44
a. De toepasselijke termijnen ....................................................................... 44
b. De berekening van de termijnen................................................................ 45
3) De stuiting van de verjaring van de strafvordering ........................................... 46
4) De schorsing van de verjaring van de strafvordering ........................................ 48
a. De inleidingszitting.................................................................................. 48
b. Een wettelijk beletsel............................................................................... 48
c. De preliminaire exceptie .......................................................................... 49
d. Het verzoek tot bijkomend onderzoek door de inverdenkinggestelde................ 49
e. Het door de beklaagde onontvankelijk of ongedaan verzet ............................. 50
5) De redelijke termijn.................................................................................... 50
IV. STRAFVORDERING WEGENS MISDRIJVEN IN HET BUITENLAND GEPLEEGD ......................... 52
a. Algemene regels ...................................................................................... 52
b. De voornaamste gevallen .......................................................................... 52
c. Invloed van vervolgingen in het buitenland ................................................. 53
V. UITLEVERING ............................................................................................. 54
a. De passieve uitlevering – Niet kennen ........................................................ 54
b. De actieve uitlevering – Niet kennen .......................................................... 54
VI. OVERLEVERING ........................................................................................... 55
a. De passieve overlevering .......................................................................... 55
b. De actieve overlevering ............................................................................ 55
HOOFDSTUK 3 DE BURGERLIJKE VORDERING .................................................56
I. DEFINITIE .................................................................................................... 56
II. HET SLACHTOFFER DAT GEEN ENKELE ACTIE HEEFT ONDERNOMEN ................................. 56
III. DE VERKLARING VAN DE BENADEELDE PERSOON ..................................................... 56
IV. DE UITOEFENING VAN DE BURGERLIJKE VORDERING DOOR DE BURGERLIJKE PARTIJ ............. 57
a. De uitoefening van de burgerlijke vordering voor de strafrechter ................... 57
a. Het instellen van de burgerlijke vordering voor de strafrechter .............................. 57
b. Ontvankelijkheidsvereisten om zich burgerlijke partij te stellen (4) ........................ 59
1) Het aannemelijk maken van de bewerking dat men door het misdrijf is benadeeld 59
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 3
, 2) Het doen blijken van een belang ................................................................... 59
3) Het lijden van schade om in rechte op te treden .............................................. 59
4) De rechtsbekwaamheid om in rechte op te treden............................................ 60
c. Tegen wie kan de burgerlijke vordering worden uitgeoefend? ................................ 60
d. Verval van de burgerlijke vordering (4) ............................................................. 60
1) De afstand van geding of van vordering ......................................................... 60
2) De dading ................................................................................................. 61
3) Het gezag van het burgerlijke gewijsde .......................................................... 61
4) De verjaring van de burgerlijke vordering....................................................... 61
b. De uitoefening van de burgerlijke vordering voor de burgerlijke rechter .......... 62
a. De schorsing van de burgerlijke rechtsvordering ................................................. 62
b. Het gezag van het strafrechtelijke gewijsde t.a.v. de burgerlijke rechter ................. 62
V. EEN BIJZONDERE PROCEDURE: DE BEMIDDELING .................................................... 63
HOOFDSTUK 4 HET OPSPORINGSONDERZOEK ................................................64
I. DEFINITIE .................................................................................................... 64
II. KENMERKEN ............................................................................................... 65
a. Afwezigheid van dwangmaatregelen ........................................................... 65
a. Als de wet het toelaat .................................................................................... 65
b. Bij ontdekking op heterdaad ............................................................................ 65
b. inquisitoriaal ........................................................................................... 66
III. START VAN HET OPSPORINGSONDERZOEK ............................................................. 66
IV. HET VERLOOP VAN HET OPSPORINGSONDERZOEK .................................................... 66
a. De relatie tussen OM en de politiediensten .................................................. 66
b. De voornaamste opsporingshandelingen ..................................................... 66
a. Het verhoor .................................................................................................. 67
1) REchten die gelden bij het verhoor van personen aan wie geen misdrijf ten laste wordt
gelegd ............................................................................................................ 67
2) Rchten die gelden bij het verhoor van een persoon die wordt verhoord als verdachte
67
3) Rechten die gelden bij het verhoor van iemand die van zijn vrijheid is beroofd ..... 68
4) Bepalingen die van toepassing zijn op alle verhoren ......................................... 68
5) Overige bepaligen ...................................................................................... 69
b. De huiszoeking ............................................................................................. 69
c. Het beslag.................................................................................................... 69
d. Het beroep doen op een technisch raadgever of deskundige ................................. 70
e. Het onderzoek aan het lichaam ........................................................................ 70
f. Het DNA – onderzoek ..................................................................................... 70
g. De niet – heimelijke zoeking in een informaticasysteem of een deel ervan............... 71
h. Het opsporen van elektronische communicatie en het onderscheppen van een niet voor
het publiek toegankelijke communicatie of gergeven van een informaticasysteem ........... 71
i. De bijzondere opsporingsmothoden en andere methoden ..................................... 72
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 4
HOOFDSTUK 1 ORGANEN EN PERSONEN BIJ HET STRAFPROCES BETROKKEN.14
I. DE GERECHTELIJKE POLITIE ............................................................................... 14
a. De bevoegdheden van de politiediensten .................................................... 16
b. Buiten heterdaad?.................................................................................... 17
II. HET OPENBAAR MINISTERIE ............................................................................. 17
a. Statuut en bevoegdheden ......................................................................... 17
a. Federale procureur ........................................................................................ 18
b. Procureurs Generaal ...................................................................................... 18
c. Raad van Procureurs ...................................................................................... 19
d. Raad van Arbeidsauditeurs .............................................................................. 19
e. Europees OM ................................................................................................ 19
b. (5) Taken OM .......................................................................................... 19
c. Kenmerken OM ........................................................................................ 20
III. DE ONDERZOEKSRECHTER ............................................................................... 21
a. Statuut van de onderzoeksrechter.............................................................. 22
IV. DE ONDERZOEKSGERECHTEN ........................................................................... 22
a. Samenstelling en bevoegdheid van de raadkamer ........................................ 23
b. Samenstelling en bevoegdheid van de Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI) 24
a. Beroepsbevoegheden (3) ................................................................................ 24
c. bevoegdheid van de KI, bij volheid van bevoegdheid .................................... 25
a. Klassieke toezicht van de KI op Gerechtelijk onderzoek ........................................ 25
b. Toezicht op de bijzondere opsporingsmethoden .................................................. 25
c. 2 onderzoeksbevoegheden .............................................................................. 25
d. Specifieke bevoegdheden KI...................................................................... 25
V. DE VONNISGERECHTEN .................................................................................. 25
a. De Politierecht: Samenstelling en bevoegdheid ............................................ 26
b. De Correctionele Rechtbank: Samenstelling en bevoegdheid ......................... 26
c. De Jeugdrechtbank: Samenstelling en bevoegdheid ..................................... 27
d. Het Hof van Beroep: Samenstelling en bevoegdheid ..................................... 28
e. Het Hof van Assisen: Samenstelling en bevoegdheid .................................... 28
VI. DE STRAFUITVOERINGSRECHTBANKEN ................................................................ 29
VII. HET HOF VAN CASSATIE ................................................................................ 30
VIII. DE DADER ............................................................................................. 30
a. De Verdachte .......................................................................................... 30
b. De in verdenkingsgestelde ........................................................................ 31
c. Beklaagde ............................................................................................... 31
d. Beschuldigde ........................................................................................... 31
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 1
, e. Quid: een overleden persoon? ................................................................... 31
f. Het vermoeden van onschuld .................................................................... 31
g. bijstand van advocaat .............................................................................. 32
IX. DE BENADEELDE.......................................................................................... 32
a. De Burgerlijke Partij – Het slachtoffer ......................................................... 32
b. De benadeelde persoon ............................................................................ 33
X. DE BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKE PARTIJ ........................................................... 33
a. Voor wat moeten ze instaan?........................................................................... 33
b. Wie kan ze betrekken? ................................................................................... 33
XI. DE TUSSENKOMENDE PARTIJ ........................................................................... 34
HOOFDSTUK 2 DE STRAFVORDERING .............................................................35
I. DEFINITIE .................................................................................................... 35
II. UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING .............................................................. 35
a. klacht ..................................................................................................... 35
b. aangifte .................................................................................................. 36
c. Machtiging .............................................................................................. 36
III. HINDERPALEN BIJ DE UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING ..................................... 37
a. De gronden van schorsing van de strafvordering.......................................... 37
a. De algemene regel: geen schorsing van de strafvordering – Art. 15 VtSv. ............... 37
b. Aanvulling van de algemene regel: de toepassing van het burgerlijk bewijsrecht – Art.
16, 1e lid VtSv. .................................................................................................... 37
c. De uitzondering: schorsing van de strafvordering................................................ 38
1) Prejudiciële vragen ..................................................................................... 38
a. Vragen van Belgisch grondwettelijk recht – GwH .......................................... 38
b. Vragen betreffende de conformiteit van de nationale rechtsnormen – EHvJ ....... 39
c. Vragen betreffende de interpratie van gemeenschappelijke rechtsregels van het
Benelux – Recht ............................................................................................ 39
2) Prejudiciële geschillen ................................................................................. 39
a. Betwisting over de echtheid van een geschrift.............................................. 39
b. Betwisting over onroerende zakelijke rechten .............................................. 39
c. Laster en lasterlijke aangifte ..................................................................... 40
d. Afstamming ........................................................................................... 40
b. De gronden van verval van de strafvordering .............................................. 40
a. De opheffing van de strafwet........................................................................... 40
b. De dood van de verdachte .............................................................................. 41
c. De betaling van een geldsom........................................................................... 41
1) De politie – Niet te kennen .......................................................................... 41
2) De administratie – Niet te kennen ................................................................. 41
3) Het Openbaar Ministerie .............................................................................. 41
d. Het voldoen aan de voorwaarden in het kader van de strafbemiddeling................... 41
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 2
, e. Het gewijsde ................................................................................................ 41
1) Er moet een beslissing ten gronde zijn die uitspraak doet over de strafvordering .. 42
2) De beslissing moet kracht van gewijsde hebben gekregen ................................. 42
3) Het moet een uitspraak in België gewezen zijn ................................................ 42
4) De nieuwe vervolgingen moeten op dezelfde persoon betreffen .......................... 42
5) De nieuwe vervolgingen moeten op dezelfde feiten steunen .............................. 43
f. Amnestie ..................................................................................................... 43
g. Klachtenafstand ............................................................................................ 43
h. Verjaring ..................................................................................................... 43
1) Ratio Legis ................................................................................................ 43
2) De verjaringstermijnen ............................................................................... 44
a. De toepasselijke termijnen ....................................................................... 44
b. De berekening van de termijnen................................................................ 45
3) De stuiting van de verjaring van de strafvordering ........................................... 46
4) De schorsing van de verjaring van de strafvordering ........................................ 48
a. De inleidingszitting.................................................................................. 48
b. Een wettelijk beletsel............................................................................... 48
c. De preliminaire exceptie .......................................................................... 49
d. Het verzoek tot bijkomend onderzoek door de inverdenkinggestelde................ 49
e. Het door de beklaagde onontvankelijk of ongedaan verzet ............................. 50
5) De redelijke termijn.................................................................................... 50
IV. STRAFVORDERING WEGENS MISDRIJVEN IN HET BUITENLAND GEPLEEGD ......................... 52
a. Algemene regels ...................................................................................... 52
b. De voornaamste gevallen .......................................................................... 52
c. Invloed van vervolgingen in het buitenland ................................................. 53
V. UITLEVERING ............................................................................................. 54
a. De passieve uitlevering – Niet kennen ........................................................ 54
b. De actieve uitlevering – Niet kennen .......................................................... 54
VI. OVERLEVERING ........................................................................................... 55
a. De passieve overlevering .......................................................................... 55
b. De actieve overlevering ............................................................................ 55
HOOFDSTUK 3 DE BURGERLIJKE VORDERING .................................................56
I. DEFINITIE .................................................................................................... 56
II. HET SLACHTOFFER DAT GEEN ENKELE ACTIE HEEFT ONDERNOMEN ................................. 56
III. DE VERKLARING VAN DE BENADEELDE PERSOON ..................................................... 56
IV. DE UITOEFENING VAN DE BURGERLIJKE VORDERING DOOR DE BURGERLIJKE PARTIJ ............. 57
a. De uitoefening van de burgerlijke vordering voor de strafrechter ................... 57
a. Het instellen van de burgerlijke vordering voor de strafrechter .............................. 57
b. Ontvankelijkheidsvereisten om zich burgerlijke partij te stellen (4) ........................ 59
1) Het aannemelijk maken van de bewerking dat men door het misdrijf is benadeeld 59
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 3
, 2) Het doen blijken van een belang ................................................................... 59
3) Het lijden van schade om in rechte op te treden .............................................. 59
4) De rechtsbekwaamheid om in rechte op te treden............................................ 60
c. Tegen wie kan de burgerlijke vordering worden uitgeoefend? ................................ 60
d. Verval van de burgerlijke vordering (4) ............................................................. 60
1) De afstand van geding of van vordering ......................................................... 60
2) De dading ................................................................................................. 61
3) Het gezag van het burgerlijke gewijsde .......................................................... 61
4) De verjaring van de burgerlijke vordering....................................................... 61
b. De uitoefening van de burgerlijke vordering voor de burgerlijke rechter .......... 62
a. De schorsing van de burgerlijke rechtsvordering ................................................. 62
b. Het gezag van het strafrechtelijke gewijsde t.a.v. de burgerlijke rechter ................. 62
V. EEN BIJZONDERE PROCEDURE: DE BEMIDDELING .................................................... 63
HOOFDSTUK 4 HET OPSPORINGSONDERZOEK ................................................64
I. DEFINITIE .................................................................................................... 64
II. KENMERKEN ............................................................................................... 65
a. Afwezigheid van dwangmaatregelen ........................................................... 65
a. Als de wet het toelaat .................................................................................... 65
b. Bij ontdekking op heterdaad ............................................................................ 65
b. inquisitoriaal ........................................................................................... 66
III. START VAN HET OPSPORINGSONDERZOEK ............................................................. 66
IV. HET VERLOOP VAN HET OPSPORINGSONDERZOEK .................................................... 66
a. De relatie tussen OM en de politiediensten .................................................. 66
b. De voornaamste opsporingshandelingen ..................................................... 66
a. Het verhoor .................................................................................................. 67
1) REchten die gelden bij het verhoor van personen aan wie geen misdrijf ten laste wordt
gelegd ............................................................................................................ 67
2) Rchten die gelden bij het verhoor van een persoon die wordt verhoord als verdachte
67
3) Rechten die gelden bij het verhoor van iemand die van zijn vrijheid is beroofd ..... 68
4) Bepalingen die van toepassing zijn op alle verhoren ......................................... 68
5) Overige bepaligen ...................................................................................... 69
b. De huiszoeking ............................................................................................. 69
c. Het beslag.................................................................................................... 69
d. Het beroep doen op een technisch raadgever of deskundige ................................. 70
e. Het onderzoek aan het lichaam ........................................................................ 70
f. Het DNA – onderzoek ..................................................................................... 70
g. De niet – heimelijke zoeking in een informaticasysteem of een deel ervan............... 71
h. Het opsporen van elektronische communicatie en het onderscheppen van een niet voor
het publiek toegankelijke communicatie of gergeven van een informaticasysteem ........... 71
i. De bijzondere opsporingsmothoden en andere methoden ..................................... 72
© Niels TRITSMANS – Strafprocesrecht 4
