samenvatting 'persoonsgerichte ondersteuningsplanning'

HOOFDSTUK 1 : INTRODUCTIE
1. ORTHOPEDAGOGIEK : EEN HANDELINGSWETENSCHAP

Orthopedagogiek is een handelingswetenschap, die doelgericht onderzoekt hoe we de
kwaliteit van leven, de inclusie en participatie in de maatschappij van alle betrokkenen
kunnen verbeteren.

Methodisch handelen

 = een basiskenmerk van ons orthopedagogisch handelen
 wanneer je methodisch handelt, probeer je bewust om te gaan met je :
 opgedane kennis
 inzichten
 vaardigheden
 je bent je bewust van de effecten en invloeden van jouw handelen op de ander
 in plaats van intuïtief en toevallig om te gaan met personen, ondersteunen we
personen om gewenste doelen voorop te stellen en gaan we samen met de persoon
aan de slag om dichter bij deze doelen te komen

4 centrale kenmerken van methodisch handelen

1. je handelt doelgericht
 ondersteunen van de persoon
en/of zijn (persoonlijke en
professionele) netwerk om voor de persoon gewenste doelen voorop te stellen
 samen nadenken over op welke manier jullie in de richting van deze
vooropgestelde doelen kunnen werken
 doelen kunnen gericht zijn op :
 ontwikkeling
 handhaven van eerder verworven kennis, vaardigheden of
competenties
 persoon heeft zelf de regie
2. je handelt bewust
 wanneer je bewust handelt vraag je je af welke invloed jouw gedrag op de ander
heeft
 je kunt duiden waarom je met die persoon op die bepaalde manier handelt
 sluit niet uit dat je als professional nooit eens intuïtief kunt of moet
handelen
 in bepaalde situaties zul je vaak direct moeten reageren (vb. bij een crisis)
3. je handelt systematisch
 je handelt stap voor stap
 elke stap in de richting van de gewenste verandering moet verbonden zijn met
de voorafgaande situatie
 zodra iets in gang gezet is , vraag je je af wat de volgende stap moet zijn en
welke ondersteuning de persoon daarbij nodig heeft
4. je handelt procesmatig
 voortdurend afvragen of :
 je in de richting van het vooropgestelde doel werkt
 alles volgens plan loopt
 er eventuele bijsturingen nodig zijn

1

, o vertrekt ALTIJD vanuit de vraag van de persoon met een ondersteuningsnood
 vanuit die vraag onderzoek je samen met de persoon waar jullie samen aan
zullen werken
o als je methodisch handelt ga je niet zomaar dingen doen maar kun je bij alles wat je
doet duiden waarom je dat op een bepaalde manier doet
o relatie die je hebt met de persoon speelt belangrijke rol
 je hebt functionele relatie met de persoon (geen persoonlijke)
 naast professionele nabijheid, betrokkenheid en empathie is professionele
afstand bewaren ook belangrijk

verschillende soorten plannen

Beleidsplan Afdelingsplan Persoonlijk
ondersteuningsplan
Organisatie Onderdeel organisatie Individu

Visie, missie, doelstellingen Vertaling doelstelling vanuit Specifieke ondersteuning
en werkwijze van een beleidsplan voor specifieke voor één specifieke persoon
organisatie afdeling



2. VAN EEN HANDELINGSPLANNING NAAR EEN PERSOONSGERICHT
ONDERSTEUNINGSPROCES

2.1 DE TERM ‘HANDELINGSPLANNING’

 sinds 1980 centraal begrip binnen de orthopedagogiek

definitie professor Rink

“ handelingsplanning is het gebeuren in de instelling waarbij functionarissen zich beraden
over de manier waarop de leefsituatie van hun cliënten verbeterd kan worden ten gevolge
van hun eigen optreden naar die cliënten toe. “

 klemtoon in deze definitie ligt op de :
 dynamiek
 betrokkenheid
 permanente karakter van het proces
 Rink heeft het over ‘het gebeuren’ waarin duidelijk naar voren komt dat het belangrijk
is om ‘handelingsplanning’ te zien als iets dynamisch
 het gaat om een permanent gebeuren
 ons handelen stopt nooit
 dat handelen gebeurt op basis van de regulatieve cyclus van
Strien
 assessment, planning, monitoring en evaluatie drijven
het hulpverleningsproces
 zorgen voor bijsturing in functie van de mogelijkheden,
noden en doelen van de persoon met wie we werken




2

,  gelijke indelingen in veel verschillende modellen
 Broekaert & Van Hove
 Knorth & Smith
 tijdens het proces kunnen we op ieder moment terug gaan naar een vorige fase




2.2 CYCLISCH PROCES MET 4 FASEN

in deze verschillende cyclische processen vinden we in
grote lijnen steeds dezelfde fasen terug

fase van de beeldvorming

 achterhalen wie de persoon is
 achterhalen wat de persoon nodig heeft

fase van de planning

 waar wil de persoon naartoe werken en welke
ondersteuning is daarbij nodig?
 het formuleren van doelen
 verduidelijken van de ondersteuning om de vooropgestelde doelen te bereiken

fase van de uitvoering & monitoring

 daadwerkelijk handelen en de vooropgestelde ondersteuning uitvoeren
 belangrijk om goed te monitoren (bewaken) of de vooropgestelde ondersteuning er
echt voor zorgt dat de persoon de vooropgestelde doelen bereikt
 indien niet  tijdig bijsturen
 mogelijk zijn de vooropgestelde doelen niet op maat van de persoon ( te hoog of
laag gegrepen) of moeten we de ondersteuning bijstellen
 monitoring vereist een reflectieve houding
 samen met de persoon op regelmatige basis aftoetsen of er in de gewenste
richting wordt gewerkt

fase van de evaluatie

 op bepaalde momenten formeel evalueren of de persoon de vooropgestelde doelen
heeft bereikt

 te allen tijde kun je terug naar een voorgaande fase  ons handelen stopt nooit




Belangrijke termen

3

, o een instelling
 Rink spreekt over ‘de instelling’
 handelingsplanning niet alleen zinvol bij residentieel werken maar ook belangrijk
in ambulant en outreachend werken
o functionarissen
 impliceert dat enkel deskundigen zich met ‘handelingsplanning’ moeten
bezighouden
 we kunnen ons in vraag stellen wie in een voorziening kan worden beschouwd
als ‘deskundig’
 Klomp maakt onderscheid tussen drie modellen :
 het deskundigheidmodel
 opstellen van het plan is de taak
van de ‘deskundigen’ die het
vervolgens vertalen naar degenen
die dagelijks de personen
ondersteunen
 deskundigen = orthopedagoog, psycholoog, psychiater,
hoofdopvoeder
 het betrokkenheidsmodel
 de ervaringen van de professionals die dagelijks ondersteuning
bieden aan de personen staan centraal in dit model
 deze professionals, die het dichtst bij de personen staan, die
autonoom het plan opstellen
 indien nodig  beroep doen op specifieke ‘deskundigen’
 het participatiemodel
 opmaken van het plan in eerste plaats de verantwoordelijkheid van
de persoon zelf en iedereen die nauw bij de persoon betrokken is
 er wordt vertrokken vanuit het alledaagse leven
 centraal in het proces van handelingsplanning staan de persoon zelf
en zijn belangenvertegenwoordigers  zij nemen als volwaardige
partners deel aan het hele proces van
handelingsplanning
o een leefsituatie
 handelingsplanning gaat over meer dan enkel de
persoon zelf
 gaat over een persoon in specifieke context
o hun eigen optreden
 samen handelen met de persoon



2.3 PARADIGMA – OMSLAG

 persoon in totaliteit met ook oog voor mogelijkheden en veerkracht
 natuurlijk netwerk als partners waarmee men in dialoog gaat
 niet enkel oog voor de kwaliteit van zorg, maar focus meer en meer ook op kwaliteit
van leven
 van zorg- naar ondersteuningsdenken
 persoon centraal en heeft de regie over zijn leven
 = geïndividualiseerde ondersteuning

4