Sportpathologie
Atleten behandelen in de praktijk: is het anders?
1. De blessure
2. De atleet
3. De physiotherapist
De schouder
1. Rotator cuff leasies
a) Anatomie 1
b) Diagnose 1
c) Pathologie 3
d) Behandeling RC leasies 4
e) Behandeling RC scheuren 5
2. Claviculaire fracturen en AC pathologie
a) Distale clavicula fractuur 7
b) AC dislocatie 7
De elleboog
1. Inleiding
2. Anatomie
a) Humerus 8
b) Ulna 9
c) Radius 9
d) Art. Humero-ulnaris 9
e) Art. Humero-radialis 10
f) Art. Radio-ulnaris (proximalis) 10
g) Ligamenten 10
h) Zenuwen 10
i) Bloedvaten 11
j) Bursae 11
k) Spieren 11
3. Biomechanica van de elleboog
a) Mobiliteit 12
b) Load transfer 14
c) Stabiliteit 14
, d) Instabiliteit 15
3. Fracturen
a) Radius kop fractuur 15
b) PROXIMALE ULNA fractuur 17
c) Distale humerus fractuur 18
d) Conclusie 19
4. Meest voorkomende indicaties voor elleboog chirurgie
a) Peesproblemen 19
b) Artroscopie 22
c) Nervus ulnaris en radialis 22
d) Instabiliteit 24
e) Stijfheid 26
Pols en hand
1. Anatomie
2. Problematiek aan de radiale zijde
a) Scaphoid fractuur 28
b) Scapholunair letsel 29
c) Carpal boss 30
3. Problematiek aan de ulnaire zijde
a) TFCC letsel 31
b) Extensor carpi ulnaris tenosynovitis/(sub)luxatie 32
c) Ulnaire styloid impingement 33
d) Triquetro-lunair letsel 33
e) Hamatum stress fractuur 33
4. Handletsels bij atleten
a) Skiduim 33
b) MCP collateraal ligament 34
c) Flexor pees avulsie 34
d) Mallet vinger 35
e) Pulley letsel 35
f) PIP dislocatie 35
g) Volaire plaat blessure 35
Heup en pelvis
1. Labrum scheur
a) Heup impingement 36
, b) Heup instabiliteit 39
c) Conclusie 42
2. Weken delen leasies
a) Proximale hamstring 42
b) Adductoren 44
c) Sportsman Hernia 44
3. Femorale nek stress fracturen
Ruggengraat
1. Diagnose
a) Observeer 47
b) Luister 47
c) Examineer 48
d) Handel 48
2. Pathologieën
a) Ligamentaire strain 50
b) Musculaire strain 50
c) Lumbale fractuur 51
d) Hernia 52
e) Acute Spondylolysis 56
f) Spondylolisthesis 58
g) Degeneratieve discopathy 62
3. Take home message
Knie
1. Anatomie
2. Meniscus letsels
3. Kruisbanden letsels
a) Voorste kruisband ACL 64
b) Achterste kruisband PCL 65
4. Ligamentair complex
a) Mediaal colateraal ligament 66
b) Lateraal complex 66
5. Patellaire instabiliteit / luxatie
6. Peesletsels
a) Jumpers knee 68
, b) Sinding larsen 68
c) Osgood-schlatter 68
d) Runners knee 68
e) Pees scheuren 69
7. Kraakbeenletsels
8. Breuken
9. Anterieure knie pijn (AKP)
Voet en enkel
1. Hallux rigidus
a) Wat is hallux rigidus 71
b) Conservatief beleid 71
c) Chirurgisch beleid 72
2. Hallux valgus
a) Wat is hallux valgus 72
b) Conservatief beleid 73
c) Chirurgisch beleid 73
3. Achillespees
a) Niet insertie tendinopathie 74
b) Achilles pees ruptuur 76
4. High ankle sprain
a) Syndesmose 77
b) Classificatie high ankle sprain 78
c) Operatie 78
5. Artrose van de enkel
a) Wat is artrose 79
b) Verhoogt sport het risico op artrose? 79
c) Ik heb artrose, wat dan? 80
d) Kraakbeenletsels 80
e) Artrose veralgemeend over heel het gewricht 81
f) Prothese vs fusie 81
6. Examenvragen
(Patho)fysiologische aanpassing aan uithoudingsvermogen - Energetische
processen
1. Energiesystemen
a) De soorten energiesystemen 84
, b) Oorzaken van (perifere) vermoeidheid 86
c) Klinische inspanningsfysiologie 86
2. Inspanningstest (op de fiets)
a) Doel 86
b) Voorwaarden 87
c) Data 87
d) Advies in functie van trainingsschema 90
e) Mogelijke pathologieën 91
f) Wanneer is een test maximaal? 93
3. Krachttest Biodex
a) Beenspierkracht 93
b) Snelle interpretatie 93
c) Gevolgen 93
4. Notities praktijkles
,De schouder
1. Rotator cuff leasies
a) ANATOMIE
De pezen van RC
De pezen vormen een manchet over de hele kop, er is dit niet maar 1 pees op 1 plek
- Anterieur
• Subscapularis
- Superieur
• Supraspinatus
- Posterieur
• Infraspinatus
❖ Groter en krachtiger dan supraspinatus
• Teres minor
❖ Nagenoeg nooit aangetast
Lange pees van biceps (LHB)
- Intra en extra-articulair deel
- Rotator interval: supra aan de bovenzijde en subscapularis aan de voorzijde
• Coraco humeraal ligament
• Supra GH ligament??
- Rol van LHB
• Depressie van de humerale kop?
❖ Als LHB scheurt kan humerus kop nog steeds naar beneden.. functie
wordt opgenomen door de korte kop
• Stabiliteit? Proprioceptie?
❖ Veel kleine receoptoren in de biceps pees voornamelijk intra-articulair
b) DIAGNOSE
Differentiale diagnose
Een pijnlijke schouder, waarbij de px pijn aangeeft aan de anterolaterale zijde,
voornamelijk bij bovenhandse bewegingen en nachtelijk (pijn niet tot onder de elleboog)
kan komen van:
- Rotator cuff aandoening
- AC gewrichtspathologie
- Calcificatie
- Frozen schouder
- Arthrose
- Instabiliteit
- Fracturen
- Rheumatoïde artritis
- Neurologische pathologie
• Alle pijn boven de schouderlijn en onder de elleboog: denk aan andere
pathologie kan ook een combinatie zijn
• CWZ
• Zenuw entrapment
• Plexitis
1
, - Gerefereerde aandoening
• Cardiaal
• Herpes zoster
• Pancoastumor
• Diafragma irritatie
Geschiedenis
Bij acute problematiek gaat het vaak over tractie. Bij een chronische aandoening gaat het
eerder over herhalingen. Het kan ook om een combinatie van acuut en chronisch gaan, vb
een scheur door trauma in een pees die al lang een tendinopathie had.
Klinische evaluatie
- ROM actief en passief nakijken
- Kracht
• Anterieur: Gerber
• Superieur: Jobe
• Posterieur: Patte
- Lag signs
• Interne rotatie: subscapularis
• Externe rotatie: infraspinatus
Specifieke Subscapularis testen
- Lift off / Greber
- Belly press test
- Bear hug test
• Test het zelfde als belly press maar schakelt
compensaties uit
!! Vergeet niet naar de scapularis te kijken
Medische beeldvorming
Rx en US
Arthro-CT / MRI
Objectivering van een scheur
- Grootte
• Retractie (frontaal)
• Breedte (sagitaal) Lichtgrijs = spier
- Kwaliteit Donker grijs = vet
• Pees (delaminatie)
• Spierbuik (vet degeneratie)
2
,Als we kijken naar de kwaliteit van de spierbuik, kijken we naar de infiltratie van vet en het
atrofiepercentage.
- Vet infiltratie
• Stage 0: Normaal
• Stage 1: Minimaal vet
• Stage 2: Meer spieren dan vet
• Stage 3: Meer vet dan spier
• Stage 4: Vet ++
- Atrofie
• < 50%
• > 50%
Bij een vetinfiltratie vanaf stage 3 en een atrofie > 50% is de pees niet meer herstelbaar.
c) PATHOLOGIE
Impingement
= subacromiaal pijn syndroom
Rol van de scapula
- Verminderde achterwaartse kanteling en opwaartse rotatie;
- Toegenomen interne rotatie
AC gewrichtspathologie
- Distale clavicula osteolyse
- Artrose AC gewricht
Klinische evaluatie
- Point tenderness
- Cross over adductie
Calcificatie
Classificatie volgens Molé
- Type A dens, focaal
- Type B multilobulair
- Type C microcalcificaties
LHB pathologie O’brien
- Partiële scheur
- Tenosynovitis
- Instabiliteit
SLAP leasie
Soms is slap leasie functioneel, bij bovenhandse werpsporten is een slap leasie bijna
nodig om met voldoende kracht die bewegingen uit te voeren.
3
,Rotator cuff
Volledige scheur
- Anterieur
• Subscapularis pees (F)
❖ Superieur 1/3
❖ Compleet
• Rotator interval / biceps (E)
- Superieur
• Supraspinatus (D)
❖ Partieel
❖ Volledig
- Posterier
• Infraspinatus (B)
• Teres minor (A)
Partiële scheur
- Bursaal
• Impingement
- Intratendineus
- Articulair
• Intrinsieke degeneratie
• Traumatisch
• Inwendig impingement
d) BEHANDELING RC LEASIES
Conservatief
Een conservatieve behandeling kan bij
- Impingement
- Partiële cuff scheuren
- AC gewrichtspathologie
- Calcificatie
- Frozen schouder
- Kraakbeenaandoening
Symptomatische behandeling
- NSAIDS
- CC injecties (diagnostisch)
Functionele behandeling
- Kine
- Ergo
Andere behandelingen
- ESWT, needling
4
, - Hyaluronic Acid
- PRP
Acromioplasty
De ‘kleine’ ruimte groter maken door stuk acromion weg te nemen
Distale clavicula dissectie
e) BEHANDELING RC SCHEUREN
Volledige scheur
Pees - op - bot herstel
- Is geen re-insertie
- Is een reconstructie van het insertie gebied
Partiële scheur
Bursaal
- < 50%
• Debridement (shaving)
• Acromioplastiek
- > 50%
• Herstel
Articulair
- < 50%
• Debridement (shaving)
• !! Geassocieerde letsels !!
- > 50%
• Herstel
Resultaat
Subjectief
- Goed tot excellent
- Houdt rekening met geassocieerde pathologieën
• Impingement, AC, biceps, …
Objectief (geneest de scheur?)
- Variabel (tot 25% recidief!!)
- Beïnvloedende factoren
• Leeftijd
• Roken
• Diabetes
• Grootte, retractie
• Spieratrofie
• Chirurgische techniek
❖ Single of dubbel row —> aantal rijen ankers
5
Atleten behandelen in de praktijk: is het anders?
1. De blessure
2. De atleet
3. De physiotherapist
De schouder
1. Rotator cuff leasies
a) Anatomie 1
b) Diagnose 1
c) Pathologie 3
d) Behandeling RC leasies 4
e) Behandeling RC scheuren 5
2. Claviculaire fracturen en AC pathologie
a) Distale clavicula fractuur 7
b) AC dislocatie 7
De elleboog
1. Inleiding
2. Anatomie
a) Humerus 8
b) Ulna 9
c) Radius 9
d) Art. Humero-ulnaris 9
e) Art. Humero-radialis 10
f) Art. Radio-ulnaris (proximalis) 10
g) Ligamenten 10
h) Zenuwen 10
i) Bloedvaten 11
j) Bursae 11
k) Spieren 11
3. Biomechanica van de elleboog
a) Mobiliteit 12
b) Load transfer 14
c) Stabiliteit 14
, d) Instabiliteit 15
3. Fracturen
a) Radius kop fractuur 15
b) PROXIMALE ULNA fractuur 17
c) Distale humerus fractuur 18
d) Conclusie 19
4. Meest voorkomende indicaties voor elleboog chirurgie
a) Peesproblemen 19
b) Artroscopie 22
c) Nervus ulnaris en radialis 22
d) Instabiliteit 24
e) Stijfheid 26
Pols en hand
1. Anatomie
2. Problematiek aan de radiale zijde
a) Scaphoid fractuur 28
b) Scapholunair letsel 29
c) Carpal boss 30
3. Problematiek aan de ulnaire zijde
a) TFCC letsel 31
b) Extensor carpi ulnaris tenosynovitis/(sub)luxatie 32
c) Ulnaire styloid impingement 33
d) Triquetro-lunair letsel 33
e) Hamatum stress fractuur 33
4. Handletsels bij atleten
a) Skiduim 33
b) MCP collateraal ligament 34
c) Flexor pees avulsie 34
d) Mallet vinger 35
e) Pulley letsel 35
f) PIP dislocatie 35
g) Volaire plaat blessure 35
Heup en pelvis
1. Labrum scheur
a) Heup impingement 36
, b) Heup instabiliteit 39
c) Conclusie 42
2. Weken delen leasies
a) Proximale hamstring 42
b) Adductoren 44
c) Sportsman Hernia 44
3. Femorale nek stress fracturen
Ruggengraat
1. Diagnose
a) Observeer 47
b) Luister 47
c) Examineer 48
d) Handel 48
2. Pathologieën
a) Ligamentaire strain 50
b) Musculaire strain 50
c) Lumbale fractuur 51
d) Hernia 52
e) Acute Spondylolysis 56
f) Spondylolisthesis 58
g) Degeneratieve discopathy 62
3. Take home message
Knie
1. Anatomie
2. Meniscus letsels
3. Kruisbanden letsels
a) Voorste kruisband ACL 64
b) Achterste kruisband PCL 65
4. Ligamentair complex
a) Mediaal colateraal ligament 66
b) Lateraal complex 66
5. Patellaire instabiliteit / luxatie
6. Peesletsels
a) Jumpers knee 68
, b) Sinding larsen 68
c) Osgood-schlatter 68
d) Runners knee 68
e) Pees scheuren 69
7. Kraakbeenletsels
8. Breuken
9. Anterieure knie pijn (AKP)
Voet en enkel
1. Hallux rigidus
a) Wat is hallux rigidus 71
b) Conservatief beleid 71
c) Chirurgisch beleid 72
2. Hallux valgus
a) Wat is hallux valgus 72
b) Conservatief beleid 73
c) Chirurgisch beleid 73
3. Achillespees
a) Niet insertie tendinopathie 74
b) Achilles pees ruptuur 76
4. High ankle sprain
a) Syndesmose 77
b) Classificatie high ankle sprain 78
c) Operatie 78
5. Artrose van de enkel
a) Wat is artrose 79
b) Verhoogt sport het risico op artrose? 79
c) Ik heb artrose, wat dan? 80
d) Kraakbeenletsels 80
e) Artrose veralgemeend over heel het gewricht 81
f) Prothese vs fusie 81
6. Examenvragen
(Patho)fysiologische aanpassing aan uithoudingsvermogen - Energetische
processen
1. Energiesystemen
a) De soorten energiesystemen 84
, b) Oorzaken van (perifere) vermoeidheid 86
c) Klinische inspanningsfysiologie 86
2. Inspanningstest (op de fiets)
a) Doel 86
b) Voorwaarden 87
c) Data 87
d) Advies in functie van trainingsschema 90
e) Mogelijke pathologieën 91
f) Wanneer is een test maximaal? 93
3. Krachttest Biodex
a) Beenspierkracht 93
b) Snelle interpretatie 93
c) Gevolgen 93
4. Notities praktijkles
,De schouder
1. Rotator cuff leasies
a) ANATOMIE
De pezen van RC
De pezen vormen een manchet over de hele kop, er is dit niet maar 1 pees op 1 plek
- Anterieur
• Subscapularis
- Superieur
• Supraspinatus
- Posterieur
• Infraspinatus
❖ Groter en krachtiger dan supraspinatus
• Teres minor
❖ Nagenoeg nooit aangetast
Lange pees van biceps (LHB)
- Intra en extra-articulair deel
- Rotator interval: supra aan de bovenzijde en subscapularis aan de voorzijde
• Coraco humeraal ligament
• Supra GH ligament??
- Rol van LHB
• Depressie van de humerale kop?
❖ Als LHB scheurt kan humerus kop nog steeds naar beneden.. functie
wordt opgenomen door de korte kop
• Stabiliteit? Proprioceptie?
❖ Veel kleine receoptoren in de biceps pees voornamelijk intra-articulair
b) DIAGNOSE
Differentiale diagnose
Een pijnlijke schouder, waarbij de px pijn aangeeft aan de anterolaterale zijde,
voornamelijk bij bovenhandse bewegingen en nachtelijk (pijn niet tot onder de elleboog)
kan komen van:
- Rotator cuff aandoening
- AC gewrichtspathologie
- Calcificatie
- Frozen schouder
- Arthrose
- Instabiliteit
- Fracturen
- Rheumatoïde artritis
- Neurologische pathologie
• Alle pijn boven de schouderlijn en onder de elleboog: denk aan andere
pathologie kan ook een combinatie zijn
• CWZ
• Zenuw entrapment
• Plexitis
1
, - Gerefereerde aandoening
• Cardiaal
• Herpes zoster
• Pancoastumor
• Diafragma irritatie
Geschiedenis
Bij acute problematiek gaat het vaak over tractie. Bij een chronische aandoening gaat het
eerder over herhalingen. Het kan ook om een combinatie van acuut en chronisch gaan, vb
een scheur door trauma in een pees die al lang een tendinopathie had.
Klinische evaluatie
- ROM actief en passief nakijken
- Kracht
• Anterieur: Gerber
• Superieur: Jobe
• Posterieur: Patte
- Lag signs
• Interne rotatie: subscapularis
• Externe rotatie: infraspinatus
Specifieke Subscapularis testen
- Lift off / Greber
- Belly press test
- Bear hug test
• Test het zelfde als belly press maar schakelt
compensaties uit
!! Vergeet niet naar de scapularis te kijken
Medische beeldvorming
Rx en US
Arthro-CT / MRI
Objectivering van een scheur
- Grootte
• Retractie (frontaal)
• Breedte (sagitaal) Lichtgrijs = spier
- Kwaliteit Donker grijs = vet
• Pees (delaminatie)
• Spierbuik (vet degeneratie)
2
,Als we kijken naar de kwaliteit van de spierbuik, kijken we naar de infiltratie van vet en het
atrofiepercentage.
- Vet infiltratie
• Stage 0: Normaal
• Stage 1: Minimaal vet
• Stage 2: Meer spieren dan vet
• Stage 3: Meer vet dan spier
• Stage 4: Vet ++
- Atrofie
• < 50%
• > 50%
Bij een vetinfiltratie vanaf stage 3 en een atrofie > 50% is de pees niet meer herstelbaar.
c) PATHOLOGIE
Impingement
= subacromiaal pijn syndroom
Rol van de scapula
- Verminderde achterwaartse kanteling en opwaartse rotatie;
- Toegenomen interne rotatie
AC gewrichtspathologie
- Distale clavicula osteolyse
- Artrose AC gewricht
Klinische evaluatie
- Point tenderness
- Cross over adductie
Calcificatie
Classificatie volgens Molé
- Type A dens, focaal
- Type B multilobulair
- Type C microcalcificaties
LHB pathologie O’brien
- Partiële scheur
- Tenosynovitis
- Instabiliteit
SLAP leasie
Soms is slap leasie functioneel, bij bovenhandse werpsporten is een slap leasie bijna
nodig om met voldoende kracht die bewegingen uit te voeren.
3
,Rotator cuff
Volledige scheur
- Anterieur
• Subscapularis pees (F)
❖ Superieur 1/3
❖ Compleet
• Rotator interval / biceps (E)
- Superieur
• Supraspinatus (D)
❖ Partieel
❖ Volledig
- Posterier
• Infraspinatus (B)
• Teres minor (A)
Partiële scheur
- Bursaal
• Impingement
- Intratendineus
- Articulair
• Intrinsieke degeneratie
• Traumatisch
• Inwendig impingement
d) BEHANDELING RC LEASIES
Conservatief
Een conservatieve behandeling kan bij
- Impingement
- Partiële cuff scheuren
- AC gewrichtspathologie
- Calcificatie
- Frozen schouder
- Kraakbeenaandoening
Symptomatische behandeling
- NSAIDS
- CC injecties (diagnostisch)
Functionele behandeling
- Kine
- Ergo
Andere behandelingen
- ESWT, needling
4
, - Hyaluronic Acid
- PRP
Acromioplasty
De ‘kleine’ ruimte groter maken door stuk acromion weg te nemen
Distale clavicula dissectie
e) BEHANDELING RC SCHEUREN
Volledige scheur
Pees - op - bot herstel
- Is geen re-insertie
- Is een reconstructie van het insertie gebied
Partiële scheur
Bursaal
- < 50%
• Debridement (shaving)
• Acromioplastiek
- > 50%
• Herstel
Articulair
- < 50%
• Debridement (shaving)
• !! Geassocieerde letsels !!
- > 50%
• Herstel
Resultaat
Subjectief
- Goed tot excellent
- Houdt rekening met geassocieerde pathologieën
• Impingement, AC, biceps, …
Objectief (geneest de scheur?)
- Variabel (tot 25% recidief!!)
- Beïnvloedende factoren
• Leeftijd
• Roken
• Diabetes
• Grootte, retractie
• Spieratrofie
• Chirurgische techniek
❖ Single of dubbel row —> aantal rijen ankers
5
