VOORBEELD EXAMENVRAGEN ECONOMISCH BELEID
Hoofdstuk 1: doelstellingen en instrumenten van economisch beleid
- Op welke 2 manieren kan de omvang van de overheid in een
gemengde economie gemeten worden?
De eerste manier is het aandeel van de overheidsuitgaven van het bbp G0
in % van het bbp.
De tweede manier is het percentage van de werkenden die bij de overheid
werken kijken naar alle werkende mensen, en die daarvan bij de overheid
(alle overheden: provinciale, regionale, lokale, …) werken
- Wat is het verschil tussen efficiëntie en doelmatigheid?
Deze zijn hetzelfde, namelijk de goedkoopste manier om een doel te
bereiken.
- Verklaar op basis van een zelfgekozen voorbeeld het verschil tussen
doelbereiking en effectiviteit
Doelbereiking is de mate waarin een doel bereikt wordt. Effectiviteit is de
mate waarin het beleid bijdraagt tot de realisatie van de doelstelling. Een
voorbeeld: overheid van België wilt de CO2 uitstoot verminderen met 15
miljoen ton per jaar.
Doelbereiking: De CO2-uitstoot is met 10 miljoen ton verminderd per jaar. Het
doel is dus niet volledig bereikt, maar er is wel een mate van doelbereiking.
Effectiviteit: Als men niets zou doen, dan vermindert de CO2 uitstoot slechts
met 5 miljoen ton per jaar. Het beleid is dus effectief, omdat het bijdraagt
aan vermindering van CO2 uitstoot.
- Leg kort uit: Oswald hypothese
Deze hypothese is een mogelijk conflict in overheidsdoelstellingen. Het stelt
dat in landen met een hoog percentage huiseigenaars in het algemeen een
hogere werkloosheidsgraad hebben. Zo zijn mensen met een eigen woning
minder geneigd om te verhuizen voor werkgelegenheid (waar meer jobs zijn).
Huurders gaan dit niet doen en gaan sneller verhuizen naar een regio met
meer jobs.
, - Leg kort uit: Kuznets-curve
Dit concept is deel van een mogelijk conflict in overheidsdoelstellingen. Deze
curve toont dat zodra een kritisch welvaartsniveau wordt bereikt in een land,
een verdere toename van de welvaart gepaard gaat met minder ongelijkheid.
Voor dit kritisch welvaartsniveau geldt dat niet, dan zorgt een toenemende
welvaart voor meer ongelijkheid.
De Kuznets-curve kan volgens Milanovic
aangepast worden. Deze zegt namelijk dat
ongelijkheid continu toe- en afneemt in
golven en dus spreekt men van Kuznets-
golven. Deze golven worden geïnitieerd door
zowel positieve als negatieve economische,
politieke en sociale krachten.
- Leg kort uit: Okun’s Misery Index
Dit is een manier waarop men het economisch beleid van een land kan
beoordelen en zo kan vergelijken met andere landen. Dit is een prestatie-
indicator, waarbij er twee kengetallen worden opgeteld, namelijk het
inflatiepercentage en het werkloosheidspercentage. Zo krijg je één getal
waarbij geldt, des te lager, des te beter.
Niet te verwarren met Okun’s Law!! (thema 7)
- Wat is fundamenteel het verschil tussen gedragsbeïnvloedende en
rechtstreekse instrumenten?
Om bepaalde overheidsdoelstellingen te realiseren, maakt men gebruik van
instrumenten. Deze kunnen ingedeeld worden in interne en externe
instrumenten. Hierbij zijn interne instrumenten gericht op de interne werking
van de overheid en de externe instrumenten zijn gericht op het beïnvloeden
van processen gesitueerd buiten de overheid. Deze externe instrumenten
kunnen op hun beurt ingedeeld worden in enerzijds rechtstreekse
instrumenten, waarbij de overheid zelf zorgt voor het effect dat ze willen
bereiken en anderzijds gedragsbeïnvloedende instrumenten, waarbij de
overheid anderen probeert te overtuigen om iets te doen. Voorbeelden:
o Rechtstreeks: bruggen bouwen, bouwen van sociale woningen, …
o Gedragsbeïnvloedende: subsidies, accijnzen, …
, - Leg uit: typologie van Van der Doelen
Deze typologie, of indeling, van beleidsinstrumenten stelt dat er een
onderscheid wordt gemaakt tussen juridische, economische en
communicatieve beleidsinstrumenten. Juridische instrumenten hebben
betrekking tot de wetgeving, economische instrumenten tot bepaalde
financiële stimuli en communicatieve instrumenten hebben betrekking tot
het overdragen van informatie.
- Leg kort uit: tijdelijke, horizontale of verticale beleidsinstrumentenmix
Dit zijn drie types van een beleidsinstrumentenmix, wat wilt zeggen dat
verschillende beleidsinstrumenten worden samengevoegd om een
beleidsprobleem op te lossen.
o De tijdelijke beleidsinstrumentenmix verwijst naar de evolutie in
de gekozen instrumenten in een beleidsdomein. Belangrijk hierbij
is de tijdscomponent. Het beschrijft hoe de combinatie van
instrumenten is veranderd doorheen de tijd in een
beleidsdomein.
o De horizontale mix verwijst naar de studie van het aantal en van
het type beleidsinstrumenten per doelgroep. tijdsopname
o De verticale mix beschrijft op wie de beleidsinstrumenten zijn
gericht om een probleem in een beleidsdomein op te lossen.
tijdsopname
Hoofdstuk 2: hoe zijn beleidskeuzen te verklaren?
- Wat is een voordeel en nadeel van het model van de beleidscyclus?
Een voordeel is dat het een vereenvoudiging is van de realiteit. Een nadeel
hiervan is dat in werkelijkheid fasen in een andere volgorde worden
uitgevoerd, of de fasen bestaan niet of ze worden niet besproken.
- Wat is het verschil tussen de publieke en de formele agenda?
In de publieke agenda staan alle publieke problemen, namelijk problemen
waarvan het publiek vindt dat er iets aan gedaan moet worden (vb:
opwarming van de aarde, loonkosten te hoog, …). De formele agenda bevat
alle thema’s waarvoor de overheid effectief een oplossing zoekt.