Samenvatting werken met groepen

Werken met groepen


1. Inleiding

1.1 Belang van dit opleidingsonderdeel

 Groepen zijn overal, we zijn doorheen ons leven lid van heel veel groepen:
 Baby
 Peuter-kleuter
 Lagere school
 Adolescent
 Volwassen
 Senior
 Iedere groep, ieder groepslid -> invloed op wie we zijn
 Wij als ortho:
 Mensen leiden en/of begeleiden in groep
 Deel uitmaken van groep mensen die je helpt begeleiden
 Deel uitmaken van één of meerdere teams
 Inzicht geven in groepsprocessen, je begeleidingsstijl, zelfinzicht,…
 Belangrijk uitgangspunt bij groepsdynamica is zelfinzicht = jouw rol in de groep


1.2 Wat is groepsdynamica?

 Kurt Lewin, grondlegger groepsdynamica -> impact van complexe, sociale processen van
groepen te benoemen
 Interactionisme = gedrag is een combinatie van persoonskenmerken en
omgevingskenmerken
 Groepsdynamica = de studie naar het gedrag en het functioneren van mensen in groepen
 Veel menselijk gedrag kan beter begrepen worden door aandacht voor de groepen
waarin dat gedrag plaatsvindt


1.3 Drie actoren van de groepsdynamica

 Wederzijdse beïnvloeding = interactie is complex en niet een éénzijdig initiatief
 Drie actoren die onderling in interactie zijn met elkaar:
1. De groep: je cliënten, Wie is de doelgroep? Wat is hun leeftijd? …
2. Je team: verschillende rollen en persoonlijkheden in je team, mate van
werkervaring, stijl van communiceren,…
3. En jezelf: bezit over kennis en vaardigheden waarmee je inspeelt op de
groepsdynamiek, je waarden en normen sturen je gedrag en je bezit eigen
voorkeurstijlen op vlak van communicatie en begeleiding




2. Wat is een groep?

1

,Werken met groepen


2.1 Groepsaspecten

 Gebruiken het woord ‘groep’ bijna dagelijks
 Groepen waartoe je behoort veranderen gedurende je leven
 5 belangrijke aspecten die bepalen of er sprake is van een groep:
1. Motivatie
 Belang/behoefte … IK wil er iets bij winnen
 Groepslidmaatschap moet belonend zijn
Vb. aangesloten bij een klasgroep omdat ik weet dat mijn medestudenten
mij kunnen helpen als ik hulp nodig heb
2. Doelstelling
 De groep wil samen naar iets toe werken
 Een gemeenschappelijk doel bereiken
Vb. welzijn van de cliënt verhogen, competitie winnen en bepaalde sport
3. Structuur
 Structurele elementen van groepen = rollen, normen, statusaspecten en
dergelijke benadrukt
 Verantwoordelijkheden, taken, … van een bepaalde rol
4. Interdependentie
 Groepsleden zijn wederzijds afhankelijk van elkaar
 Dynamiek in de groep
 Een gebeurtenis die invloed heeft op een groepslid of een subgroep, heeft
een weerslag op alle andere groepsleden
5. Interactie
 De groep moet klein genoeg zijn om elk individu ervan in staat te stellen
rechtstreeks zonder tussenkomst van derden met elk ander individu uit de
groep in relatie te treden
 Interactie kan veel vormen aannemen: verbale, lichamelijke, emotionele
interactie,…


2.2 Soorten groepen

 Waarom belangrijk?
 Geeft voor een deel richting aan ons gedrag als groepslid
 Bepaalt onze aanpak als begeleider

1. Formele en informele groepen

 Formeel:
 Organisatorische redenen
 Structuur
 Informeel:
 Individuele redenen
 Minder duidelijk omschreven regels
 Bestaan niet zo veel, heel moeilijk te vinden (vb. gezin, vriendengroepjes die zeer
spontaan ontstaan)


2. Ingroups en outgroups


2

,Werken met groepen


 Ingroup: ‘wij’
 Jouw groep
 Bevoordelen
 Outgroup: ‘zij’
 De anderen
 Veroordelen

3. Vrijwillige en onvrijwillige groepen

 Vrijwillig:
 Eigen keuze
 Onvrijwillig:
 Niet echt eigen keuze
 Kans op weerstand is groot


2.3 De kracht van groepen

 Positieve krachten (bieden)
 Steun geven aan elkaar
 Je verbonden voelen
 Gedeelde verantwoordelijkheid
 Kans om van elkaar te leren
 Veiligheid
 Vertrouwen
 Vriendschap
 Mezelf beter leren kennen
 Werkplezier

 Negatieve krachten (destructief)
 Zondebokvorming
 Pestgedrag
 Machtsmisbruik
 Emotionele chantage
 Besluiteloosheid
 Voortslepende conflicten

 Verantwoordelijkheid van de begeleider om de groep in de juiste richting te
laten varen!




3. Niveaus in groepen


3

, Werken met groepen


3.1 Inleiding

 Soms loopt het niet van een leien dakje
 Verwarrend
 Als OB reflecteren -> zich krijgen op wat er allemaal én tegelijkertijd kan afspelen op
verschillende niveaus in een groep
 Inzicht in wat groep nodig heeft van jou
 Op welk niveau ruis?
 Welke interventie zou helpend zijn?
 Hoe preventief (proactief) te werk gaan?
 Welke begeleidersstijl?
 Groepen functioneren op verschillende niveaus:
1. Inhoudsniveau
2. Procedureniveau
3. Interactieniveau
4. Bestaansniveau
5. Contextniveau


3.2 Inhoudsniveau

 WAT er in de groep gebeurt, gespreksinhoud
 Doelstelling en taak
 Inhoud niet duidelijk? -> stuurloos, mensen worden stil, weten niet wat te doen
 Mogelijke interventies:
 Luisteren door ervoor te zorgen dat ieder groepslid gehoord wordt en dit samen te
vatten met eventueel conclusie ter afronding
 Indien nodig afbakenen zodat er niet te ver uitgeweid wordt
 Zelf initiatief nemen door voorstel te doen en/of groepsleden vragen naar nieuwe
ideeën, voorstellen,…
 Afstemmen op je groep: zowel qua taal, moeilijkheidsgraad en hun aanwezige
kennis


3.3 Procedureniveau

 HOE de groep aan de taak werkt
 Werkwijze
 Niet passen? -> inefficiëntie
 Kan ervoor zorgen dat men niet gericht aan de inhoud werkt en frustratie
 Mogelijke interventies:
 Goede voorbereiding is veel waard: duidelijke agenda, planning en taakverdeling
bieden
 Vooraf info laten lezen, vooraf agenda versturen
 Grenzen stellen
 Zorgvuldig omgaan met nakomen van de gemaakte afspraken


3.4 Interactieniveau

 TUSSEN

4