INLEIDING TOT PSYCHODIAGNOSTIEK
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
PSYCHODIAGNOSTIEK
Psychodiagnostiek = de wetenschap die er op gericht is om op een gefundeerde manier informatie v/e persoon
en zijn omgeving te verzamelen, met het oog op het nemen van verantwoorde beslissingen
- Gefundeerde manier = psychodiagnostische methoden inzetten om info te verzamelen
VERZAMELEN VAN INFO OVER EEN PERSOON EN ZIJN OMGEVING
In kaart brengen van psychologische eigenschappen (= CONSTRUCTEN, dus gemaakt door de maatschappij):
- Toestanden: fluctuerend
- Trekken: stabiel (vb: persoonlijkheid, intelligentie,…)
Wat mensen KUNNEN en hoe mensen ZIJN!!!
Veronderstelde karakter van die constructen impliceert twee zaken:
- Tentatieve formulering = voorzichtig formuleren, want je weet nooit
- Operationaliseren = meetbaar maken van iets (vb: verbale agressie)
GERICHT OP HET KUNNEN NEMEN VAN VERANTWOORDE BESLISSINGEN
Psychodiagnostiek is erop gericht om uitspraken te doen op basis waarvan bepaalde beslissingen kunnen
genomen worden. Om tot verantwoord handelen over te gaan, moet het doel van psychologisch onderzoek
eerst helder worden omschreven, dat kan op 4 niveaus (psychologische eigenschappen):
BESCHRIJVEN
= in kaart brengen van bepaalde kenmerken v/e persoon of context waarin hij zich bevindt, op basis v/e
beschrijving kan je bepaalde beslissingen nemen
ORDENEN
= psychologische eigenschappen worden gereduceerd tot hanteerbare patronen (vaak om tot een klinisch
beeld of diagnose te komen)
Om een ordening aan te brengen wordt er gebruik gemaakt van classificatiesystemen
àDSM 5: diagnostic and statistical manual of mental disorders
1
,Het biedt een gedetailleerd overzicht van alle officieel erkende mentale stoornissen, waarbij telkens de
noodzakelijke vereisten worden vermeld om tot een bepaalde diagnose te komen.
+ -
- Helder - Complexiteit v/h menselijk gedrag
- Eenduidige registratie & laten reduceren ze te veel tot strakke
communicatie toe categorieën waar weinig ruimte is voor
variatie en nuance
à ICF-model: international classification system of functioning, disability and health
Het focust op het hele fysieke en mentale functioneren v/e person, met inbegrip van wat moeilijk gaat en wat
goed loopt.
à KOP-model
Daarin worden iemands klachten (K), omstandigheden (O) en persoonskenmerken (P) veeleer beschrijvend
opgenomen. Doel: kortdurende behandeling waarbij de focus ligt op zelfredzaamheid van de cliënt.
(ZIE VOORBEELD IN HANDBOEK BLZ 19)
VERKLAREN
= doel van psychodiagnostisch onderzoek kan zijn om psychologische eigenschappen te verklaren. De
psychologisch consulent zal dan vooral vragen stellen die gericht zijn op het verklaren. (‘Hoe komt het dat?,…)
VOORSPELLEN
= hier ga je nog een stukje verder, je probeert toekomstig gedrag te voorspellen
OP EEN GEFUNDEERDE MANIER
Alleen maar ‘grondig’ info verzamelen is niet voldoende. Je moet niet op basis van intuïtie of buikgevoel
handelen, maar er moet een bepaalde methodiek gehanteerd worden. = psychodiagnostische methoden
PSYCHODIAGNOSTISCHE METHODEN
Kwantitatief
Gestructureerd
Kwalitatief
We gaan psychodiagnostische methoden inzetten om info te verzamelen. Je kan alle methoden ordenen
volgens 2 dimensies:
- Kwantitatief = uitkomst voornamelijk cijfermatig
- Kwalitatief = verbaal & beschrijvend van aard
è ZIE FIGUUR IN HANDBOEK BLADZIJDE 22 !!!
2
,WETENSCHAPPELIJKE ONDERBOUWING
1. Inhoudelijk-theoretisch aspect
Om te weten dat de vergeetachtigheid van iemand niet aan normale veroudering, maar aan een
onderliggende dementieproblematiek te wijten is moet een psychodiagnosticus een goed zicht
hebben op de werking v/h geheugen, weten wat dementie inhoudt,…
2. Technisch-kwalitatieve
Een psychodiagnostische methode inzetten die voldoende kwaliteit belooft.
BETROUWBAARHEID VS. VALIDITEIT
Betrouwbaarheid Validiteit
- Geeft aan hoe standvastig het - Drukt uit in hoeverre de
resultaat v/d methode is onderzoeksmethode de eigenschap
meet die je voor ogen had, en niet
- Hoe weinig het beïnvloed wordt iets heel anders in kaart brengt
door allerlei toevalligheden
- Meet je wat je wil meten?
- In hoeverre het instrument toelaat
om steeds tot hetzelfde resultaat te
komen wanneer de meting op
verschillende tijdstippen of door
verschillende onderzoekers verricht
wordt
3
, HOOFDSTUK 2: PROFESSIONEEL OBSERVEREN
OBESERVATIE
è ZIE FILMPJE VAN DARIO OP DIA 2
VERSCHIL TUSSEN ALLEDAAGS EN PROFESSIONEEL OBSERVEREN
ALLEDAAGS OBSERVEREN PROFESSIONEEL OBESERVEREN
We observeren continu om het eigen gedrag en dat Observeren a.d.h.v. een professionele manier
van anderen te begrijpen
Gelijkenis à ze verschaffen allebei info en vertrekken vanuit empirische gegevens, dus gebaseerd op wat via ---
kkkkkkkkkkk de zintuigen bij ons binnenkomt (= subjectief)
HET IS BELANGRIJK OM GOED ZICHT TE KRIJGEN OP VERTEKENINGEN, ZODAT JE HIER REKENING MEE KAN
HOUDEN EN ZO BEWUST EN DOELGERICHT TE WERK GAAN.
VORMEN VAN VERTEKENING
Je kan de mogelijke vertekeningen bij het observeren opdelen in 3 rubrieken: aandachts- en
geheugenprocessen, denk- en interpretatiefouten & sociaalpsychologische effecten.
4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
PSYCHODIAGNOSTIEK
Psychodiagnostiek = de wetenschap die er op gericht is om op een gefundeerde manier informatie v/e persoon
en zijn omgeving te verzamelen, met het oog op het nemen van verantwoorde beslissingen
- Gefundeerde manier = psychodiagnostische methoden inzetten om info te verzamelen
VERZAMELEN VAN INFO OVER EEN PERSOON EN ZIJN OMGEVING
In kaart brengen van psychologische eigenschappen (= CONSTRUCTEN, dus gemaakt door de maatschappij):
- Toestanden: fluctuerend
- Trekken: stabiel (vb: persoonlijkheid, intelligentie,…)
Wat mensen KUNNEN en hoe mensen ZIJN!!!
Veronderstelde karakter van die constructen impliceert twee zaken:
- Tentatieve formulering = voorzichtig formuleren, want je weet nooit
- Operationaliseren = meetbaar maken van iets (vb: verbale agressie)
GERICHT OP HET KUNNEN NEMEN VAN VERANTWOORDE BESLISSINGEN
Psychodiagnostiek is erop gericht om uitspraken te doen op basis waarvan bepaalde beslissingen kunnen
genomen worden. Om tot verantwoord handelen over te gaan, moet het doel van psychologisch onderzoek
eerst helder worden omschreven, dat kan op 4 niveaus (psychologische eigenschappen):
BESCHRIJVEN
= in kaart brengen van bepaalde kenmerken v/e persoon of context waarin hij zich bevindt, op basis v/e
beschrijving kan je bepaalde beslissingen nemen
ORDENEN
= psychologische eigenschappen worden gereduceerd tot hanteerbare patronen (vaak om tot een klinisch
beeld of diagnose te komen)
Om een ordening aan te brengen wordt er gebruik gemaakt van classificatiesystemen
àDSM 5: diagnostic and statistical manual of mental disorders
1
,Het biedt een gedetailleerd overzicht van alle officieel erkende mentale stoornissen, waarbij telkens de
noodzakelijke vereisten worden vermeld om tot een bepaalde diagnose te komen.
+ -
- Helder - Complexiteit v/h menselijk gedrag
- Eenduidige registratie & laten reduceren ze te veel tot strakke
communicatie toe categorieën waar weinig ruimte is voor
variatie en nuance
à ICF-model: international classification system of functioning, disability and health
Het focust op het hele fysieke en mentale functioneren v/e person, met inbegrip van wat moeilijk gaat en wat
goed loopt.
à KOP-model
Daarin worden iemands klachten (K), omstandigheden (O) en persoonskenmerken (P) veeleer beschrijvend
opgenomen. Doel: kortdurende behandeling waarbij de focus ligt op zelfredzaamheid van de cliënt.
(ZIE VOORBEELD IN HANDBOEK BLZ 19)
VERKLAREN
= doel van psychodiagnostisch onderzoek kan zijn om psychologische eigenschappen te verklaren. De
psychologisch consulent zal dan vooral vragen stellen die gericht zijn op het verklaren. (‘Hoe komt het dat?,…)
VOORSPELLEN
= hier ga je nog een stukje verder, je probeert toekomstig gedrag te voorspellen
OP EEN GEFUNDEERDE MANIER
Alleen maar ‘grondig’ info verzamelen is niet voldoende. Je moet niet op basis van intuïtie of buikgevoel
handelen, maar er moet een bepaalde methodiek gehanteerd worden. = psychodiagnostische methoden
PSYCHODIAGNOSTISCHE METHODEN
Kwantitatief
Gestructureerd
Kwalitatief
We gaan psychodiagnostische methoden inzetten om info te verzamelen. Je kan alle methoden ordenen
volgens 2 dimensies:
- Kwantitatief = uitkomst voornamelijk cijfermatig
- Kwalitatief = verbaal & beschrijvend van aard
è ZIE FIGUUR IN HANDBOEK BLADZIJDE 22 !!!
2
,WETENSCHAPPELIJKE ONDERBOUWING
1. Inhoudelijk-theoretisch aspect
Om te weten dat de vergeetachtigheid van iemand niet aan normale veroudering, maar aan een
onderliggende dementieproblematiek te wijten is moet een psychodiagnosticus een goed zicht
hebben op de werking v/h geheugen, weten wat dementie inhoudt,…
2. Technisch-kwalitatieve
Een psychodiagnostische methode inzetten die voldoende kwaliteit belooft.
BETROUWBAARHEID VS. VALIDITEIT
Betrouwbaarheid Validiteit
- Geeft aan hoe standvastig het - Drukt uit in hoeverre de
resultaat v/d methode is onderzoeksmethode de eigenschap
meet die je voor ogen had, en niet
- Hoe weinig het beïnvloed wordt iets heel anders in kaart brengt
door allerlei toevalligheden
- Meet je wat je wil meten?
- In hoeverre het instrument toelaat
om steeds tot hetzelfde resultaat te
komen wanneer de meting op
verschillende tijdstippen of door
verschillende onderzoekers verricht
wordt
3
, HOOFDSTUK 2: PROFESSIONEEL OBSERVEREN
OBESERVATIE
è ZIE FILMPJE VAN DARIO OP DIA 2
VERSCHIL TUSSEN ALLEDAAGS EN PROFESSIONEEL OBSERVEREN
ALLEDAAGS OBSERVEREN PROFESSIONEEL OBESERVEREN
We observeren continu om het eigen gedrag en dat Observeren a.d.h.v. een professionele manier
van anderen te begrijpen
Gelijkenis à ze verschaffen allebei info en vertrekken vanuit empirische gegevens, dus gebaseerd op wat via ---
kkkkkkkkkkk de zintuigen bij ons binnenkomt (= subjectief)
HET IS BELANGRIJK OM GOED ZICHT TE KRIJGEN OP VERTEKENINGEN, ZODAT JE HIER REKENING MEE KAN
HOUDEN EN ZO BEWUST EN DOELGERICHT TE WERK GAAN.
VORMEN VAN VERTEKENING
Je kan de mogelijke vertekeningen bij het observeren opdelen in 3 rubrieken: aandachts- en
geheugenprocessen, denk- en interpretatiefouten & sociaalpsychologische effecten.
4
