Werkcollege 5b: kinetiek van ontleding van acetylsalicylzuur
(‘ASA’) en procainamide.HCl (‘PA’).
Aanvullende documenten: op Teams vinden jullie het practicumvoorschrift van het oude
practicum 3 ‘PR3’ en de bijbehorende data: chromatogrammen met toelichting van de
methode (pdf ‘Experiment 3, stabiliteit ester en amide…’)
Bekijk voor je aan de opdracht begint eerst goed hoe het experiment is opgezet in
bovengenoemde documenten!
In dit werkcollege gaan jullie kijken of op basis van de experimentele data (piekoppervlakken
uit de chromatogrammen) bepaald kan worden of de ontleding volgens nulde of eerste orde
verloopt. In beide gevallen staat de tijd op de x-as. Bedenk zelf wat op de y-as uitgezet moet
worden zowel voor nulde als eerste orde kinetiek. Bij uitzetten van de data zul je afhankelijk
van wat je op de y-as uitzet een mooiere rechte lijn krijgen (‘de data voldoen beter aan een
lineair verband’) en dit mag je als maatstaf gebruiken om de orde te bepalen. Is dit eenmaal
bekend, dan kun je de snelheidsconstante k0 of k1 bepalen. Voer dit zowel uit op
grafiekpapier als op je CASIO-rekenmachine. Verdeel het werk onderling zodat de ene
student de grafiek maakt voor ASA en de andere voor procainamide.HCl.
Voor de CASIO vind je een tutorial op Blackboard hoe je de dataparen (x,y) invoert en de
CASIO berekent dan de vergelijking van de beste lijn door de meetpunten. Dit heet lineaire
regressie en is een nuttige vaardigheid, ook voor de komende cursussen in periode 2 (BA103
en BA104). In BA102 hoort lineaire regressie niet bij de toetsstof. Ben je al vaardig met Excel,
dan kan dit ook met Excel (maak dan een zgn. ‘scatter plot’, voeg de vergelijking van de lijn
y=ax+b toe met ‘add trendline’ en vink aan dat de vergelijking en de R2 worden weergegeven
bij de grafiek)
Voor lineaire regressie geldt: als de meetpunten perfect op een rechte lijn liggen dan is de
‘R’ uit de CASIO (de zogeheten correlatiecoëfficiënt) precies 1 (-1 voor een dalende rechte
lijn). Hoe R precies gedefinieerd is en wat de statistische achtergrond hiervan is volgt in
periode 4 in cursus BA107.
Zodra k0 of k1 bekend is bij de drie temperaturen van incubatie (=bewaren, blootstellen aan)
dan valt met de formule van Arrhenius de zogeheten pre-exponentiële factor (A in de
formule) te berekenen en de activeringsenergie Eact. Bedenk goed hoe je de formule van
Arrhenius moet omschrijven naar een lineair verband y=ax+b, wat neem je als y en wat als x?
Samengevat: bepaal eerst de orde van ontleding en gebruik hiervoor chromatogrammen
behorend bij één en dezelfde temperatuur; dit levert jullie uiteindelijk drie waarden per stof
op voor de snelheidsconstante ‘k’, één voor elke temperatuur. Vervolgens pas je de formule
van Arrhenius toe.
Wat is er gemeten?
In een HPLC zijn steeds gelijke volumina geïnjecteerd van de 7 oplossingen. De ‘DAD’-
detector is een UV-detector en de UV-absorptie is gemeten op de λmax in zuur milieu (278 nm
voor ASA en 280 nm voor PA). Je mag aannemen dat het detectorsignaal lineair toeneemt
met toenemende concentratie en daarmee zijn piekoppervlakken een maat voor de
concentratie van ASA en PA. De meetcondities staan bovenaan de chromatogrammen.
Tips:
• Het buisje met conditie 1 is direct in de vriezer gezet en is dus voor alle
temperatuurreeksen te beschouwen als je nulmeting op dag 0. Bovendien is het een
(‘ASA’) en procainamide.HCl (‘PA’).
Aanvullende documenten: op Teams vinden jullie het practicumvoorschrift van het oude
practicum 3 ‘PR3’ en de bijbehorende data: chromatogrammen met toelichting van de
methode (pdf ‘Experiment 3, stabiliteit ester en amide…’)
Bekijk voor je aan de opdracht begint eerst goed hoe het experiment is opgezet in
bovengenoemde documenten!
In dit werkcollege gaan jullie kijken of op basis van de experimentele data (piekoppervlakken
uit de chromatogrammen) bepaald kan worden of de ontleding volgens nulde of eerste orde
verloopt. In beide gevallen staat de tijd op de x-as. Bedenk zelf wat op de y-as uitgezet moet
worden zowel voor nulde als eerste orde kinetiek. Bij uitzetten van de data zul je afhankelijk
van wat je op de y-as uitzet een mooiere rechte lijn krijgen (‘de data voldoen beter aan een
lineair verband’) en dit mag je als maatstaf gebruiken om de orde te bepalen. Is dit eenmaal
bekend, dan kun je de snelheidsconstante k0 of k1 bepalen. Voer dit zowel uit op
grafiekpapier als op je CASIO-rekenmachine. Verdeel het werk onderling zodat de ene
student de grafiek maakt voor ASA en de andere voor procainamide.HCl.
Voor de CASIO vind je een tutorial op Blackboard hoe je de dataparen (x,y) invoert en de
CASIO berekent dan de vergelijking van de beste lijn door de meetpunten. Dit heet lineaire
regressie en is een nuttige vaardigheid, ook voor de komende cursussen in periode 2 (BA103
en BA104). In BA102 hoort lineaire regressie niet bij de toetsstof. Ben je al vaardig met Excel,
dan kan dit ook met Excel (maak dan een zgn. ‘scatter plot’, voeg de vergelijking van de lijn
y=ax+b toe met ‘add trendline’ en vink aan dat de vergelijking en de R2 worden weergegeven
bij de grafiek)
Voor lineaire regressie geldt: als de meetpunten perfect op een rechte lijn liggen dan is de
‘R’ uit de CASIO (de zogeheten correlatiecoëfficiënt) precies 1 (-1 voor een dalende rechte
lijn). Hoe R precies gedefinieerd is en wat de statistische achtergrond hiervan is volgt in
periode 4 in cursus BA107.
Zodra k0 of k1 bekend is bij de drie temperaturen van incubatie (=bewaren, blootstellen aan)
dan valt met de formule van Arrhenius de zogeheten pre-exponentiële factor (A in de
formule) te berekenen en de activeringsenergie Eact. Bedenk goed hoe je de formule van
Arrhenius moet omschrijven naar een lineair verband y=ax+b, wat neem je als y en wat als x?
Samengevat: bepaal eerst de orde van ontleding en gebruik hiervoor chromatogrammen
behorend bij één en dezelfde temperatuur; dit levert jullie uiteindelijk drie waarden per stof
op voor de snelheidsconstante ‘k’, één voor elke temperatuur. Vervolgens pas je de formule
van Arrhenius toe.
Wat is er gemeten?
In een HPLC zijn steeds gelijke volumina geïnjecteerd van de 7 oplossingen. De ‘DAD’-
detector is een UV-detector en de UV-absorptie is gemeten op de λmax in zuur milieu (278 nm
voor ASA en 280 nm voor PA). Je mag aannemen dat het detectorsignaal lineair toeneemt
met toenemende concentratie en daarmee zijn piekoppervlakken een maat voor de
concentratie van ASA en PA. De meetcondities staan bovenaan de chromatogrammen.
Tips:
• Het buisje met conditie 1 is direct in de vriezer gezet en is dus voor alle
temperatuurreeksen te beschouwen als je nulmeting op dag 0. Bovendien is het een
