HOOFDSTUK 9 : BEPALINGSMETHODEN
1. Klinisch laboratorium anno 2023
Geïntegreerde systemen
- Vaak combinatie van technieken
o Bv Enzymatische assay met spectrofotometrische detectie
o Bv Chemiluminescnece Imunoassay (CLIA)
Automatisatie
- Track systemen gekoppeld met chemie-,immuno- en hematologie
automaten
o Throughput
o Continuïteit
o Kwaliteit
o Traceerbaarheid
2. Potentiometrie
Principe
bepaling van een elektrisch potentiaal verschil tussen twee elektrodes in een
elektrochemische cel
Voorbeeld
gebruik van ion-selectieve electroden in de bepaling van de concentratie van
Na+ , K+ en Cl- in bloed of urine
3. Impedantie
Principe
totale weerstand die een elektrisch circuit biedt aan de stroom wanneer er
wisselspanning wordt aangelegd
Voorbeeld
bepaling hematocriet (Hct,%) : maatstaf om RBC fractie/vaste fractie t.o.v totaal V
= klein V bloed opzuigen (gekend V) & buisje heeft ook een bepaalde lengte
impedantie meten (hier alle weerst.metingen optellen) t.o.v totaal V is het een
weergave van hematocriet
bepaling mean corpescular volume (MCV,fl) : volumemaatstaf voor RBC, indicator
onderliggende aandoening (te laag Fe tekort, te hoog B12/foliumzuur deff.)
= toestel neemt klein V RBC in vloeistofsuspensie hyrdodyn. focussing
Vloeistofstroom alles op lijn weerstandsmeting correleren naar V/grootte cel
, 4. Chromatografie
Principe
scheiding van componenten van een mengsel op basis van hun affiniteit voor een
stationaire fase
Voorbeeld
GC-FID (flame ionisation)
o Identificatie en kwantificatie toxische alcoholen (methanol kan worden omgezet in
mierenzuur blind) en solventen in bloed (bv meten insuline)
o Retentietijden als identificatiecriterium
LC-MS (massaspectro)
o Kwantitatieve targetanalyse van drugs of geneesmiddelen
5. Massa-spectrometrie
Principe
meet de massa-ladingsverhouding van ionen om de identificatie en kwantificering van
moleculen in een monster mogelijk te maken (je creërt een proces van ionisatie)
Voorbeeld
MALDI-TOF : matrix-assisted laser desorption/ionization (MALDI) time-of-flight mass
spectrometer (TOF) : identificatie pathogene micro-org. uit lichaamsvochten
= urine op bodems kolonies oppikken spotten op specifiek plaatje matrix erbij
(goede condities) op de MALDI-TOF plaatsen ionisatie eiwitten gescheiden
gedetecteerd door massaspectro terugkoppelen naar referentiewaarden
LC-MS : in toxicologie ter identificatie en kwantificatie van drugs en geneesmiddelen
6. Flow cytometrie
Principe
- Hydrodynamisch focusing van cellen
- Aanstralen met laserlicht
- Detectie van 3 vss signalen
o Voorwaarts verstrooid licht (forward scatter, FSC) grootte cel
o Zijwaarts verstrooid licht (side scatter , SSC) interne structuur (granules)
o Zijwaarts fluorescerend licht (side fluorescence, SFL) CD merkers identificatie
- Verschaft informatie over
o Aantal
o Afmetingen
o Interne structuur
o Aanwezigheid cel oppervlakte merkers (CD markers)
Voorbeeld
- Differentiatie van witte bloedcellen
- Typering en opvolging leukemie
1. Klinisch laboratorium anno 2023
Geïntegreerde systemen
- Vaak combinatie van technieken
o Bv Enzymatische assay met spectrofotometrische detectie
o Bv Chemiluminescnece Imunoassay (CLIA)
Automatisatie
- Track systemen gekoppeld met chemie-,immuno- en hematologie
automaten
o Throughput
o Continuïteit
o Kwaliteit
o Traceerbaarheid
2. Potentiometrie
Principe
bepaling van een elektrisch potentiaal verschil tussen twee elektrodes in een
elektrochemische cel
Voorbeeld
gebruik van ion-selectieve electroden in de bepaling van de concentratie van
Na+ , K+ en Cl- in bloed of urine
3. Impedantie
Principe
totale weerstand die een elektrisch circuit biedt aan de stroom wanneer er
wisselspanning wordt aangelegd
Voorbeeld
bepaling hematocriet (Hct,%) : maatstaf om RBC fractie/vaste fractie t.o.v totaal V
= klein V bloed opzuigen (gekend V) & buisje heeft ook een bepaalde lengte
impedantie meten (hier alle weerst.metingen optellen) t.o.v totaal V is het een
weergave van hematocriet
bepaling mean corpescular volume (MCV,fl) : volumemaatstaf voor RBC, indicator
onderliggende aandoening (te laag Fe tekort, te hoog B12/foliumzuur deff.)
= toestel neemt klein V RBC in vloeistofsuspensie hyrdodyn. focussing
Vloeistofstroom alles op lijn weerstandsmeting correleren naar V/grootte cel
, 4. Chromatografie
Principe
scheiding van componenten van een mengsel op basis van hun affiniteit voor een
stationaire fase
Voorbeeld
GC-FID (flame ionisation)
o Identificatie en kwantificatie toxische alcoholen (methanol kan worden omgezet in
mierenzuur blind) en solventen in bloed (bv meten insuline)
o Retentietijden als identificatiecriterium
LC-MS (massaspectro)
o Kwantitatieve targetanalyse van drugs of geneesmiddelen
5. Massa-spectrometrie
Principe
meet de massa-ladingsverhouding van ionen om de identificatie en kwantificering van
moleculen in een monster mogelijk te maken (je creërt een proces van ionisatie)
Voorbeeld
MALDI-TOF : matrix-assisted laser desorption/ionization (MALDI) time-of-flight mass
spectrometer (TOF) : identificatie pathogene micro-org. uit lichaamsvochten
= urine op bodems kolonies oppikken spotten op specifiek plaatje matrix erbij
(goede condities) op de MALDI-TOF plaatsen ionisatie eiwitten gescheiden
gedetecteerd door massaspectro terugkoppelen naar referentiewaarden
LC-MS : in toxicologie ter identificatie en kwantificatie van drugs en geneesmiddelen
6. Flow cytometrie
Principe
- Hydrodynamisch focusing van cellen
- Aanstralen met laserlicht
- Detectie van 3 vss signalen
o Voorwaarts verstrooid licht (forward scatter, FSC) grootte cel
o Zijwaarts verstrooid licht (side scatter , SSC) interne structuur (granules)
o Zijwaarts fluorescerend licht (side fluorescence, SFL) CD merkers identificatie
- Verschaft informatie over
o Aantal
o Afmetingen
o Interne structuur
o Aanwezigheid cel oppervlakte merkers (CD markers)
Voorbeeld
- Differentiatie van witte bloedcellen
- Typering en opvolging leukemie
