FINANCIËLE ANALYSE VAN DE
ONDERNEMING
Wat is FAO? Aan de hand van gegevens (jaarrekening, balans, toelichting) informatie geven die toelaat de
financiële toestand van de onderneming te beoordelen, het ondersteunen van beslissingen en advies geven
HOOFDSTUK 1: FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING
1.1. Onderneming, toegevoegde waarde en belanghebbenden
Onderneming kan op verschillenden wijzen gedefinieerd worden: economisch, juridisch, organisatorisch
In dit boek: belang van de toegevoegde-waardecreatie door de onderneming
Onderneming
= “organisatie waar productiefactoren input omzetten tot output die een afzet vinden tegen een door de
markt aanvaarde prijs”
= organisatie waar productiefactoren samen een toegevoegde waarde voortbrengen
Toegevoegde waarde
= waarde van de geproduceerde en verkochte goederen en diensten – waarde van de aangekochte en
verbruikte goederen en diensten
= waarde van de productie – intermediair verbruik
Opmerking:
In markteconomie wordt TW slechts gerealiseerd bij verkoop van geproduceerde goederen en diensten
Economie: 1 groot netwerk van ondernemingen waarvan de gecumuleerde TW het BBP vormt
de output van de ene onderneming = input van de andere onderneming
1
,Toegevoegde waarde dient als vergoeding voor productiefactoren:
Personeel: lonen en wedden
Materiële en immateriële uitrusting of het ‘fysiek kapitaal’: afschrijvingen
Financieringsbronnen of het ‘financieel kapitaal’: rente op vreemd vermogen en (al dan niet
uitgekeerde) winst op eigen vermogen
Overheidsinfrastructuur (onderwijs, gezondheidszorg, veiligheid, …): belastingen
→ Voldoende toegevoegde waarde voortbrengen & verder gepast onder de productiefactoren verdelen!!!
→ Kwaliteit en beschikbaarheid van productiefactoren vergoeden tegen marktprijzen
Onderneming vormt het middelpunt van een uitgebreid netwerk van marktrelaties, met veel
belanghebbenden (corporate stakeholders):
Haar leveranciers en toeleveranciers ( input)
Haar productiefactoren (personeel, kapitaalverschaffers, overheid)
Haar klanten (output)
Elke belanghebbenden wil eigen nut maximaliseren → ontstaan van belangenconflicten (via algemene
rechtsbepalingen & contracten beslecht)
Berekening en verdeling van TW worden aan bepaalde regels onderworpen (door belanghebbenden of
maatschappij opgesteld) → onderneming is knooppunt van reeks contractuele relaties tussen
groepen/individuen die samenwerken
1.2. Rol van de financiële analyse
Evenwichtige contractuele relaties verklaart het belang van financiële informatie
Op grond van informatie beslissen belanghebbenden over contractuele modaliteiten & vergoedingen
Doel FAO: financiële toestand van een onderneming doorlichten op grond van historische gegevens
(gepubliceerde jaarrekeningen, vloeit voort uit boekhouding van onderneming)
Jaarrekening zeer belangrijk instrument!
1.3. Basiselementen
Financiële analyse: a.d.h.v. financiële indicatoren wordt er gepeild naar ‘succes’ van de onderzochte
onderneming
Wanneer is een onderneming succesvol? Als ze erin slaagt haar contractuele relaties met alle
belanghebbenden op continue wijze te erkennen (honoreren)
Hoe bepalen? Aan de hand van gepubliceerde informatie over de onderneming
2
, Bij beursgenoteerde ondernemingen: informatie via jaarverslagen, persartikels (ruim & frequent)
Bij niet-genoteerde ondernemingen: alleen de jaarrekening beschikbaar
(enkel zichtbare topje van ijsberg soms dringen investeerders dieper door in grondslagen van
ondernemingsperformantie)
(Grote vennootschappen jaarverslag & verslag van de commissaris)
Ondernemingsijsberg: (organisatorische aspecten spelen een rol!)
1) Organisatie: bekwame werknemers + samenwerken om doelen te bereiken
2) Product, technologie, productie: innoverende productieprocessen → hogere TW
3) Marketing: marktvriendelijk productengamma, aangepaste promotie, geslaagde verkoop
4) Gepubliceerde financiële informatie: TW, rendabiliteit, liquiditeit en solvabiliteit wordt besproken
Criteria om succes in financiële termen van onderneming te meten:
1. Toegevoegde waarde = het verschil tussen de output en de input van de organisatie
Restgrootheid (bedrag die overblijft na vergoeding van alle andere productiefactoren) = winst na
belastingen die toekomt aan de aandeelhouders
Toegevoegde waarde per personeelslid = productiviteit van de onderneming
2. Rendabiliteit
= heeft de organisatie voldoende winstpotentieel? (resultatenrekening)
= de mate van toegevoegde waarde die per personeelslid voortgebracht wordt
= vergelijking van opbrengsten & kosten (in RR)
Irrelevant wanneer ontvangen of betaald!
Voldoende rendabiliteit = verschil tussen opbrengsten & kosten voldoende vgl. met geïnvesteerde
vermogen
Juridisch: enkel verplichting tot interestvergoeding van schuldvermogen
3
, Economisch: vermogenskost t.o.v. aandelen en schuldvermogen
Aandeelhouders niet op een behoorlijke wijze vergoed => waarde van aandelenkapitaal daalt =>
onderneming kan op de kapitaalmarkt geen bijkomende aandelenfinanciering meer verkrijgen
3. Liquiditeit
= kan de organisatie op korte termijn haar betalingsverplichtingen nakomen?
= vergelijking van kasinkomsten met kasuitgaven
Liquiditeitstekort = inkomsten onvoldoende om de uitgaven te dragen & indien geen
bijkomende financiering gevonden kan worden
Faillissement: onderneming heeft op duurzame wijze opgehouden te betalen en haar krediet is
geschokt (= niet liquide)
4. Solvabiliteit (schuldgraad)
= kan de organisatie op lange termijn haar betalingsverplichtingen nakomen?
Voldoende of onvoldoende liquiditeit ≠ positieve of negatieve rentabiliteit
LT: chronische negatieve rendabiliteit leidt tot illiquiditeit (= opbrengsten kunnen kosten niet
dragen)
KT: belangrijke afwijkingen tussen liquiditeit & rendabiliteit
Relatie tussen schuldgraad & rendabiliteit financiële hefboom
Positief: geïnvesteerde middelen renderen meer dan kost van schuldfinanciering (rendabiliteit gaat
daardoor stijgen)
Negatief: schuldfinanciering kost meer dan rendabiliteit die met geïnvesteerd vermogen wordt
behaald.
Relatie tussen solvabiliteit & liquiditeit
Verplichtingen tot intrestbetaling en schuldaflossing groter als: onderneming haar investeringen minder
met eigen middelen en meer met schulden financiert
Gevolg:
Mate waarin er voldoende kasmiddelen zijn om deze financiële verplichtingen te dekken, neemt af & risico
van niet-betaling of illiquiditeit neemt toe
Cashflow na belastingen = verschil tussen kasopbrengsten die contant of op korte termijn worden
geïncasseerd & kaskosten en belastingen contant of op korte termijn betaald vormt het verband tussen
rendabiliteit en liquiditeit
Verklaring: opbrengsten ≠ kasinkomsten en kosten ≠ kasuitgaven
Opbrengsten die geen kasinkomsten meebrengen (vb. terugneming van waardevermindering)
Kosten die geen kasuitgaven impliceren (vb. afschrijvingen)
Kasinkomsten die geen opbrengsten zijn (vb. nieuw aandelenkapitaal)
Kasuitgaven die geen kosten betekenen (vb. investeringsuitgaven)
Jaarrekening is meer afgestemd op rendabiliteit dan op liquiditeit!
4
ONDERNEMING
Wat is FAO? Aan de hand van gegevens (jaarrekening, balans, toelichting) informatie geven die toelaat de
financiële toestand van de onderneming te beoordelen, het ondersteunen van beslissingen en advies geven
HOOFDSTUK 1: FINANCIËLE ANALYSE: INLEIDING
1.1. Onderneming, toegevoegde waarde en belanghebbenden
Onderneming kan op verschillenden wijzen gedefinieerd worden: economisch, juridisch, organisatorisch
In dit boek: belang van de toegevoegde-waardecreatie door de onderneming
Onderneming
= “organisatie waar productiefactoren input omzetten tot output die een afzet vinden tegen een door de
markt aanvaarde prijs”
= organisatie waar productiefactoren samen een toegevoegde waarde voortbrengen
Toegevoegde waarde
= waarde van de geproduceerde en verkochte goederen en diensten – waarde van de aangekochte en
verbruikte goederen en diensten
= waarde van de productie – intermediair verbruik
Opmerking:
In markteconomie wordt TW slechts gerealiseerd bij verkoop van geproduceerde goederen en diensten
Economie: 1 groot netwerk van ondernemingen waarvan de gecumuleerde TW het BBP vormt
de output van de ene onderneming = input van de andere onderneming
1
,Toegevoegde waarde dient als vergoeding voor productiefactoren:
Personeel: lonen en wedden
Materiële en immateriële uitrusting of het ‘fysiek kapitaal’: afschrijvingen
Financieringsbronnen of het ‘financieel kapitaal’: rente op vreemd vermogen en (al dan niet
uitgekeerde) winst op eigen vermogen
Overheidsinfrastructuur (onderwijs, gezondheidszorg, veiligheid, …): belastingen
→ Voldoende toegevoegde waarde voortbrengen & verder gepast onder de productiefactoren verdelen!!!
→ Kwaliteit en beschikbaarheid van productiefactoren vergoeden tegen marktprijzen
Onderneming vormt het middelpunt van een uitgebreid netwerk van marktrelaties, met veel
belanghebbenden (corporate stakeholders):
Haar leveranciers en toeleveranciers ( input)
Haar productiefactoren (personeel, kapitaalverschaffers, overheid)
Haar klanten (output)
Elke belanghebbenden wil eigen nut maximaliseren → ontstaan van belangenconflicten (via algemene
rechtsbepalingen & contracten beslecht)
Berekening en verdeling van TW worden aan bepaalde regels onderworpen (door belanghebbenden of
maatschappij opgesteld) → onderneming is knooppunt van reeks contractuele relaties tussen
groepen/individuen die samenwerken
1.2. Rol van de financiële analyse
Evenwichtige contractuele relaties verklaart het belang van financiële informatie
Op grond van informatie beslissen belanghebbenden over contractuele modaliteiten & vergoedingen
Doel FAO: financiële toestand van een onderneming doorlichten op grond van historische gegevens
(gepubliceerde jaarrekeningen, vloeit voort uit boekhouding van onderneming)
Jaarrekening zeer belangrijk instrument!
1.3. Basiselementen
Financiële analyse: a.d.h.v. financiële indicatoren wordt er gepeild naar ‘succes’ van de onderzochte
onderneming
Wanneer is een onderneming succesvol? Als ze erin slaagt haar contractuele relaties met alle
belanghebbenden op continue wijze te erkennen (honoreren)
Hoe bepalen? Aan de hand van gepubliceerde informatie over de onderneming
2
, Bij beursgenoteerde ondernemingen: informatie via jaarverslagen, persartikels (ruim & frequent)
Bij niet-genoteerde ondernemingen: alleen de jaarrekening beschikbaar
(enkel zichtbare topje van ijsberg soms dringen investeerders dieper door in grondslagen van
ondernemingsperformantie)
(Grote vennootschappen jaarverslag & verslag van de commissaris)
Ondernemingsijsberg: (organisatorische aspecten spelen een rol!)
1) Organisatie: bekwame werknemers + samenwerken om doelen te bereiken
2) Product, technologie, productie: innoverende productieprocessen → hogere TW
3) Marketing: marktvriendelijk productengamma, aangepaste promotie, geslaagde verkoop
4) Gepubliceerde financiële informatie: TW, rendabiliteit, liquiditeit en solvabiliteit wordt besproken
Criteria om succes in financiële termen van onderneming te meten:
1. Toegevoegde waarde = het verschil tussen de output en de input van de organisatie
Restgrootheid (bedrag die overblijft na vergoeding van alle andere productiefactoren) = winst na
belastingen die toekomt aan de aandeelhouders
Toegevoegde waarde per personeelslid = productiviteit van de onderneming
2. Rendabiliteit
= heeft de organisatie voldoende winstpotentieel? (resultatenrekening)
= de mate van toegevoegde waarde die per personeelslid voortgebracht wordt
= vergelijking van opbrengsten & kosten (in RR)
Irrelevant wanneer ontvangen of betaald!
Voldoende rendabiliteit = verschil tussen opbrengsten & kosten voldoende vgl. met geïnvesteerde
vermogen
Juridisch: enkel verplichting tot interestvergoeding van schuldvermogen
3
, Economisch: vermogenskost t.o.v. aandelen en schuldvermogen
Aandeelhouders niet op een behoorlijke wijze vergoed => waarde van aandelenkapitaal daalt =>
onderneming kan op de kapitaalmarkt geen bijkomende aandelenfinanciering meer verkrijgen
3. Liquiditeit
= kan de organisatie op korte termijn haar betalingsverplichtingen nakomen?
= vergelijking van kasinkomsten met kasuitgaven
Liquiditeitstekort = inkomsten onvoldoende om de uitgaven te dragen & indien geen
bijkomende financiering gevonden kan worden
Faillissement: onderneming heeft op duurzame wijze opgehouden te betalen en haar krediet is
geschokt (= niet liquide)
4. Solvabiliteit (schuldgraad)
= kan de organisatie op lange termijn haar betalingsverplichtingen nakomen?
Voldoende of onvoldoende liquiditeit ≠ positieve of negatieve rentabiliteit
LT: chronische negatieve rendabiliteit leidt tot illiquiditeit (= opbrengsten kunnen kosten niet
dragen)
KT: belangrijke afwijkingen tussen liquiditeit & rendabiliteit
Relatie tussen schuldgraad & rendabiliteit financiële hefboom
Positief: geïnvesteerde middelen renderen meer dan kost van schuldfinanciering (rendabiliteit gaat
daardoor stijgen)
Negatief: schuldfinanciering kost meer dan rendabiliteit die met geïnvesteerd vermogen wordt
behaald.
Relatie tussen solvabiliteit & liquiditeit
Verplichtingen tot intrestbetaling en schuldaflossing groter als: onderneming haar investeringen minder
met eigen middelen en meer met schulden financiert
Gevolg:
Mate waarin er voldoende kasmiddelen zijn om deze financiële verplichtingen te dekken, neemt af & risico
van niet-betaling of illiquiditeit neemt toe
Cashflow na belastingen = verschil tussen kasopbrengsten die contant of op korte termijn worden
geïncasseerd & kaskosten en belastingen contant of op korte termijn betaald vormt het verband tussen
rendabiliteit en liquiditeit
Verklaring: opbrengsten ≠ kasinkomsten en kosten ≠ kasuitgaven
Opbrengsten die geen kasinkomsten meebrengen (vb. terugneming van waardevermindering)
Kosten die geen kasuitgaven impliceren (vb. afschrijvingen)
Kasinkomsten die geen opbrengsten zijn (vb. nieuw aandelenkapitaal)
Kasuitgaven die geen kosten betekenen (vb. investeringsuitgaven)
Jaarrekening is meer afgestemd op rendabiliteit dan op liquiditeit!
4
