Geschiedenis van de
Oudheid
Samenvatting 2023-2024; Milan Piron;
Christian Laes
,2
, INHOUDSTAFEL OUDHEID
Deel 1: Griekenland en Voor-Azië
1. Methodologische inleiding
1.1. Bronnen
− Epigrafie, papyrologie & numismatiek
− Talen
o Sumerische talen
o Hamito-Semitische talen
o Indo-Europese talen
− Graffiti uit Pompeii
o Bronnen rechtstreeks tot ons?
o Primaire bron?
1.2. Materiële grondslagen (HB 32-46)
− Geen ecologisch determinisme
− Carrying capacity
− Secundary products revolution
− Acquisitive wealth & conspicuous consumption
− Bevolkingspatroon
− Longue Durée (Fernand Braudel)
o Huis van geschiedenis (M. Vovelle)
2. De prehistorie
− Prehistorie, historie en protohistorie
− Gebruik van fantasie (HB 49-59)
− Ontstaan van de mens
1. Australopithecus (3-4 mil. jaar geleden)
2. Homo habilis (2 mil. jaar geleden)
3. Homo erectus (1,7 jaar geleden)
4. Homo neanderthalensis (130 000-30 000 jaar geleden)
5. Homo sapiens (kiesma)
− Tijdsperiode
1. Paleolithicum (2 500 000 – 10 000 v.C.)
2. Mesolithicum (10 000 – 7000 v.C.)
3. Neolithicum (8000 v.C. - …)
4. Antropoceen?!
− Uitweiding: de neolithische cultuur van Sardinië en Malta
1. Malta: megalithische cultuur, Fat Lady (4000 – 2500 v.C.)
2. Sardinië: Nuraghe cultuur (grote torens & beeldjes) (1800-900 v.C.)
3. Het Oude Nabije Oosten en Egypte (ca. 3500-1000 v.C.)
3.1. Oude Nabije Oosten
− Doorbreken cliché dat de steden allemaal ontstaan zijn bij Uruk
o Harappa-cultuur: NS 62-63
3
, − De Urukperiode (3500-2900 v.C.)
− De Sumerische periode (3000-2000 v.C.)
o Gedicht: ‘De klacht over de verwoesting van Ur’
o Erfenis Sumerische periode
− De Oud-Babylonische en de Oud-Assyrische periode (2000-1500 v.C.)
o Babylon en Hammurabi (NS 75)
▪ Zuil van Hammurabi
− De Midden-Babylonische en de Midden-Assyrische periode (1500-1200 v.C.)
o Hettieten: verdrag van Kanesh
o Gilgamesj-epos
3.2. Egypte
− Palet van Narner (NS 134)
− Opper- en Neder-Egypte (Hyksosvolk?)
− Oude Rijk (2640-2139 v.C.)
o Memphis = hoofdstad
o Piramidenperiode
o Mythe van de Hemelkoe (p.26)
o Pepi II (94 jaar geregeerd?!)
− Middenrijk (2040-1650 v.C.)
o Thebe = hoofdstad
o Buitenlandse betrekkingen
− Nieuwe Rijk (1549-1070 v.C.)
o Klassieke bloeiperiode
o Thoetmozes III = Napoleon van Egypte
▪ Hatsjepoet (stiefmoeder)
▪ Graftempel Deir-el-Bahari
o Echnaton & Nefertete
▪ Tell el-Amarna
▪ Henoteïsme
o Suppiluliumas: Hettieten
o Toetanchamon
▪ Herstel Amon-cultus
o Ramses II
▪ Verdrag van Kadesh
− Godsverering
o Één mogelijkheid = dierlijke gedaante
o Sterfelijk!
− Egyptische Taal (kader p.29)
o Jean-François Champollion
4. Griekenland (ca. 3000-1000 v.C.)
4.1. De omgeving
− Roof van Europa (kader p.33)
− Middellandse-, Ionische-, Cretische- en Egeïsche zee
− Macedoniërs, Illyriërs en Thraciërs
− Bebost, rivieren, schaarse landbouw- en weidegrond
− Landbouw
4
Oudheid
Samenvatting 2023-2024; Milan Piron;
Christian Laes
,2
, INHOUDSTAFEL OUDHEID
Deel 1: Griekenland en Voor-Azië
1. Methodologische inleiding
1.1. Bronnen
− Epigrafie, papyrologie & numismatiek
− Talen
o Sumerische talen
o Hamito-Semitische talen
o Indo-Europese talen
− Graffiti uit Pompeii
o Bronnen rechtstreeks tot ons?
o Primaire bron?
1.2. Materiële grondslagen (HB 32-46)
− Geen ecologisch determinisme
− Carrying capacity
− Secundary products revolution
− Acquisitive wealth & conspicuous consumption
− Bevolkingspatroon
− Longue Durée (Fernand Braudel)
o Huis van geschiedenis (M. Vovelle)
2. De prehistorie
− Prehistorie, historie en protohistorie
− Gebruik van fantasie (HB 49-59)
− Ontstaan van de mens
1. Australopithecus (3-4 mil. jaar geleden)
2. Homo habilis (2 mil. jaar geleden)
3. Homo erectus (1,7 jaar geleden)
4. Homo neanderthalensis (130 000-30 000 jaar geleden)
5. Homo sapiens (kiesma)
− Tijdsperiode
1. Paleolithicum (2 500 000 – 10 000 v.C.)
2. Mesolithicum (10 000 – 7000 v.C.)
3. Neolithicum (8000 v.C. - …)
4. Antropoceen?!
− Uitweiding: de neolithische cultuur van Sardinië en Malta
1. Malta: megalithische cultuur, Fat Lady (4000 – 2500 v.C.)
2. Sardinië: Nuraghe cultuur (grote torens & beeldjes) (1800-900 v.C.)
3. Het Oude Nabije Oosten en Egypte (ca. 3500-1000 v.C.)
3.1. Oude Nabije Oosten
− Doorbreken cliché dat de steden allemaal ontstaan zijn bij Uruk
o Harappa-cultuur: NS 62-63
3
, − De Urukperiode (3500-2900 v.C.)
− De Sumerische periode (3000-2000 v.C.)
o Gedicht: ‘De klacht over de verwoesting van Ur’
o Erfenis Sumerische periode
− De Oud-Babylonische en de Oud-Assyrische periode (2000-1500 v.C.)
o Babylon en Hammurabi (NS 75)
▪ Zuil van Hammurabi
− De Midden-Babylonische en de Midden-Assyrische periode (1500-1200 v.C.)
o Hettieten: verdrag van Kanesh
o Gilgamesj-epos
3.2. Egypte
− Palet van Narner (NS 134)
− Opper- en Neder-Egypte (Hyksosvolk?)
− Oude Rijk (2640-2139 v.C.)
o Memphis = hoofdstad
o Piramidenperiode
o Mythe van de Hemelkoe (p.26)
o Pepi II (94 jaar geregeerd?!)
− Middenrijk (2040-1650 v.C.)
o Thebe = hoofdstad
o Buitenlandse betrekkingen
− Nieuwe Rijk (1549-1070 v.C.)
o Klassieke bloeiperiode
o Thoetmozes III = Napoleon van Egypte
▪ Hatsjepoet (stiefmoeder)
▪ Graftempel Deir-el-Bahari
o Echnaton & Nefertete
▪ Tell el-Amarna
▪ Henoteïsme
o Suppiluliumas: Hettieten
o Toetanchamon
▪ Herstel Amon-cultus
o Ramses II
▪ Verdrag van Kadesh
− Godsverering
o Één mogelijkheid = dierlijke gedaante
o Sterfelijk!
− Egyptische Taal (kader p.29)
o Jean-François Champollion
4. Griekenland (ca. 3000-1000 v.C.)
4.1. De omgeving
− Roof van Europa (kader p.33)
− Middellandse-, Ionische-, Cretische- en Egeïsche zee
− Macedoniërs, Illyriërs en Thraciërs
− Bebost, rivieren, schaarse landbouw- en weidegrond
− Landbouw
4
