Samenvatting samnvatting - sedimentaire gesteenten (inleiding tot de petrologie)

Inhoudsopgave
Eigenschappen............................................................................................7
Chemische samenstelling.............................................................................................. 7
Mineralogische samenstelling....................................................................................... 8
Detritisch.................................................................................................................... 8
Autigeen: ................................................................................................................... 8
Verwering.................................................................................................11
Fysische verwering...................................................................................................... 11
Chemische verwering.................................................................................................. 12
Biologische verwering................................................................................................. 12
Weerstand tegen verwering........................................................................................ 12
Residuele afzettingen.................................................................................................. 13
Siliciklastische gesteenten.........................................................................13
Transport en afzetting................................................................................................. 13
Sedimentaire Structuren............................................................................................. 15
Pre-sedimentaire gesteenten................................................................................... 15
Syn-sedimentaire gesteenten.................................................................................. 16
Post-sedimentaire gesteenten.................................................................................. 16
Bioturbaties = biogene structuren........................................................................... 16
Texturen...................................................................................................................... 17
Granulometrie: korrelgrootte................................................................................... 17
Korrelvorm- en oppervlak......................................................................................... 19
Sedimentrijping of maturatie.................................................................................... 19
Fabric/maaksels........................................................................................................... 20
Porositeit en permeabiliteit...................................................................................... 20
Diagenese.................................................................................................21
Compactie................................................................................................................... 21
Fysisiche processen.................................................................................................. 21
Chemische processen  drukoplossing.......................................................................22
Cementatie.................................................................................................................. 22
Andere diagenesemogelijkheden................................................................................ 22
Rudieten...................................................................................................24
Granulometrie............................................................................................................. 24


1

,Psammieten..............................................................................................25
Bestanddelen............................................................................................................... 25
Gesteentefragmenten = Lithische fragmenten...........................................................25
Naamgeving................................................................................................................ 27
Pelieten....................................................................................................28
Granulometrie............................................................................................................. 28
Bestanddelen............................................................................................................... 29
Siltafzettingen.......................................................................................................... 29
Kleiafzettingen......................................................................................................... 29
Structuren (klei).......................................................................................................... 30
Extra benamingen (klei).............................................................................................. 30
Carbonaatgesteenten................................................................................31
Mineralogie.................................................................................................................. 31
Kalksteen..................................................................................................................... 31
Bestanddelen........................................................................................................... 31
Classificatie.............................................................................................................. 32
Diagenese................................................................................................................ 33
Dolomiet...................................................................................................................... 33
Bestanddelen........................................................................................................... 33
Carbonaatgesteenten in Mariene omgeving................................................................33
Cherts & kiezelgesteenten.........................................................................35
Chertafzettingen.......................................................................................................... 35
Niet-mariene kiezelafzettingen.................................................................................... 35
Sedimentaire Fe-gesteenten......................................................................36
Algemeen.................................................................................................................... 36
Evaporieten = indampingsgesteenten.........................................................37
Zouttektoniek.............................................................................................................. 37
Organische sedimenten.............................................................................38
Moderne afzettingen................................................................................................... 38
Oude afzettingen......................................................................................................... 38
Fosforieten...............................................................................................39



Terminologie
 Sediment: losse brokstukken (klasten) of oplossing…

2

, Siliciklastische gesteenten = detritsche = epiklastische = terrigene
gesteenten, afbraak van oudere silicaatgesteenten (fragmenten, klasten)
 lithificatie: verstening
 detritisch: uit brongebied
 autigeen: transport/afzetting/diagenese in situ
 verwering: exogeen proces in vorming sedimenten (fysisch - chemisch -
biologisch)
 Erosie: afbraakprocessen t.g.v. werking transportagenten zoals wind,
water en ijs, met inbegrip van het afvoeren van de fragmenten door deze
agent. Samenwerking van atmosfeer, hydrosfeer, cyrosfeer en biosfeer.
 fysisiche verwering: mechanische afbraak, verbrokkeling
oorsprongsgesteente zonder chemische/mineralogische veranderingen
 exfoliatie: afbladeren van gesteente onder invloed van extreme T°
schommelingen, meestal in de woestijn
 kinetiek: bij warmere, tropische gebieden sneller verwering +
zuurtegraad
 Biologische verwering: verwering door planten, dieren, micro-
organismen --> mechanisch + chemisch
 regoliet: dikke verweringslaag met achterblijvende resistente mineralen
 saproliet: oorspronkelijke gesteentestructuur nog herkenbaar
 ruditische afzetting: grintafzetting
 psammitische afzetting: zandafzetting
 pelitische afzetting: slibafzetting
 Soil creep (kruipen): bij dooien/bevriezen of vochtig/uitdrogen.
 gegradeerde gelaagdheid: grof materiaal aan de basis - fijn materiaal
aan de top
 Hydraulisch equivalente korrels: korrels met andere grootte/dichtheid
maar met dezelfde sedimentatiesnelheid
 eolosche afzettingen: afzettingen door de wind
 stratigrafie: gelaagdheid
 uitschuringskanalen paleostromingspatroon
 stroomribbels: stroompatronen ter gevolge van hoge stroomsnelheid
 stroomlineaties: langwerpige korrels oriënteren zich parallel volgens
stroomrichting in zandige afzettingen bij heel hoge E
 gegradeerde gelaagdheid: korrelgrootte afname/toename van top/basis
tgv verandering stromingsenergie
 load casts: instulpingsstructuren, vnl zand in slib/klei tgv verschil in
ontwateringsgedrag
 slumps: plastische vervormingen/afglijdingen sedimentlagen
(waterverzadigd)

3

,  cryoturbatie = vorstwiggen: dooi-vorst cycli (quartaire sedimentatie)
 convolute bedding: kronkelgelaagdheid
 bioturbaties: biogene structuren ten gevolge van organische activiteit
 sortering: korrelgroottespreiding
 Permeabiliteit: doorlaatbaarheid, hoe snel/makkelijk kan het fluïdum in
het gesteente
 Porositeit: hoeveel vol% van het fluïdum aanwezig
 Diagenese: processen die van los sediment een vast sediment maken
 Anchimetamorfe zone: graduele overgang diagenese  lage graad
metamorfose (tot +/- 150-200°C)
 cementatie: verkitting van het sediment
 Tills/tillieten: gletsjerafzettingen
 conglomeraat: afgeronde vorm
 breccie: hoekig
 orthoconglomeraat: clast supported conglomeraat, fijne matrix
 paraconglomeraat: matrix supported conglomeraat, grotere matrix
 polymict: fragmenten van verschillende aard
 monomict: fragm van dezelfde aard, gevorderde maturatie
 zand: los, niet-geconsolideerd, incoherent
 zandsteen: vast, geconsolideerd, coherent
 Schema van Petijoh: mineralogisch/texturele eigenschappen van de
detritische componenten
 Grauwacke: Donkere, harde zandstenen met hoekige, slecht/niet
gesorteerde Qz/vsp korrels met veel lithisch matriaal
 Neoformatie: kleimineralen ter plaatse gevormd (als verweringsproduct)
 Transformatie: kleimineralen in situ gevormd maar ui teen ander
kleimineraal, rekristallisatie tot andere types kleimineralen
 Overerving: pure detritische klei, afkomstig van een brongesteente
 Nodules en concreties: kleine/grote gesteentelichamen met
onregelmatige vormen, producten van diagenese  aitogene mineralen
 Septarie: grote nodules met inwendige barsten die verbreden naar het
centrum toe --> krimpscheuren
 Mergel: kleiige afzetting met 35-65% Cc (micriet); marien of lacustrien
 Kiezelschalie/schiefer: donkere, compacte, harde maar prosse,
fijngelamineerde gesteenten
 Loess: eolische afzetting (silt; hoekig Qz en Vsp)
o Koude loess/periglaciale loess: door wind opgepikt na glaciale
uitwassing, zeespiegel zeer laag
o Warme loess: door droge woestijnwinden
 Bentoniet: zacht, plastisch (montmorilloniet + colloïdale silica)

4