samenvatting: vertaal- en tolkwetenschap hoofdstuk 4 (Kris Peeters)

VERTALEN EN TOLKEN 2

4. TAAL- EN VERTAALBELEID

A. INLEIDING HOOFDSTUK

 OVER: instanties die bepalen of een tekst al dan niet vertaald w EN de onderliggende motivaties daarvoor
 Vertaalbeleid = geheel van intentionele en coherente beslissingen die genomen w om bepaald
vertaalprobleem op te lossen
 Vertaalbeleid is onlosmakelijk verbonden met taalbeleid en politiek beleid

WELKE ACTOREN ZIJN ER IN TAAL- EN VERTAALBELEID?

Agents of translation = personen, groepen of instellingen die een rol spelen in het proces van vertaling

1. Vertalers: meest directe agents, oefenen invloed uit op wat er vertaald w en hoe er vertaald w
2. Uitgeverijen: bepalen welke teksten vertaald w en hoe die w gepresenteerd
3. De overheid: bepaalt voor een stuk wat er vertaalt wordt, voor wie, uit welke taal, naar welke taal EN hoe
 Vb: België, Vlaanderen, Antwerpen (provincie), Antwerpen (stad), Antwerpen (district)
4. Verschillende individuen
 Vb: prof beslist dat je een artikel moet lezen in een bepaalde taal, artikel zal niet vertaald worden
5. Instituten-instellingen
 Een instelling is een officieel organisme dat een rol speelt als het over vertalen gaat
 Vb: UA taalbeleid: colleges vinden plaats in het Nederlands tenzij het over andere taal gaat
6. …

PARALLELLEN MET DE VERTAALWETENSCHAP

Examen: verband tussen vertaalbeleid en skopos?

 SKOPOS: wat is het doel vd vertaling?
 Doel bepaalt hoe er vertaald w, wie er vertaalt, … DUS doel bepaalt het beleid
 Adequacy & acceptability (uit de descriptieve vertaalwetenschap van Toury)
 Adequacy: antwoord op de vraag “in hoeverre is een vertaling trouw aan de brontekst?”
 Acceptability: in hoeverre is die adequacy ook acceptabel in de doelcultuur?
 Het cultuurgegeven dat altijd samenhangt met vertalen
 Vb: “ten little niggers” van Agatha Christie is vandaag de dag niet meer acceptabel

 VERBAND: het doel van een vertaling bepaalt het beleid EN het beleid heeft op zijn beurt ook een doel

 Bv: doel is dat alle migranten in de stad Antwerpen dezelfde taalrechten hebben en allemaal
bediend moeten worden in hun moedertaal  beleid aanpassen aan dat doel

, B. CONCEPTUEEL KADER

Sleutelvraag: wie beslist???
 Wat er vertaald w, uit en naar welke talen, voor welk doelpubliek, en hoe..

FACTOREN DIE HIERIN EEN ROL SPELEN

 Taalbeleid: wat is de status van de versch. talen in een bepaalde bron- en doelcontext?
 Vertaalbeleid: is er een beleid i.v.m. wat vertaald w, vertaald kan/mag worden, uit en naar welke talen
 EN hoe hangt dat samen met taalbeleid?
 Vb: de UA heeft een website in het Engels en Nederlands MAAR geen frans of Duits
 Instellingen: welke politieke en culturele instellingen zijn er
 EN HOE beslissen die instellingen over taal en vertalen?
 WELKE invloed oefenen zij uit en op welke actoren? Hoe doen ze dat?
 Vertaalmarkt: hoe zit ze in elkaar? Welke rol spelen uitgeverijen? Welke rol speelt de overheid? Subsidies?
 Als een uitgeverij veel macht heeft, kan die aan taal- en vertaalbeleid doen
 Vertalers zijn ook actief binnen de markt (subsidies)

RELATIE TOT SLEUTELBEGRIPPEN EN -CONCEPTEN
Politieke en culturele instellingen
 WELKE zijn dat precies? WELKE ROL spelen ze in de maatschappij?

Agents of translation
 WELKE ACTOREN spelen een rol in het tot stand komen van vertaling?

Vertaalproduct en vertaalproces
 WIE grijpt hoe in, in het vertaalproces en/of het -product?

Manipulatie
 Volgens de ‘manipulation school’ is elke vertaling in zeker opzicht een manipulatie vh origineel
 WRM? Heeft te maken met equivalentie want volledige equivalentie is onmogelijk
 VRAAG? Is elk vertaalbeleid dan ook manipulatief?
 Ja, in zeker opzicht wel

Censuur
 Taal- en vertaalbeleid kunnen ook bepalen wat NIET vertaald w of mag worden

Skopostheorie: wat is het doel vd vertaling?
Adequacy + acceptability




C. PROBLEMATIEK EN CENTRALE VRAGEN