2020
Begrippenlijst
,Inhoudsopgave
INHOUDSOPGAVE........................................................................................................................................... 1
DEEL 1: DE ONTWIKKELING VAN HET KIND..................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 1: EEN INLEIDING IN DE ONTWIKKELING VAN HET KIND...........................................................................2
HOOFDSTUK 2: THEORETISCHE PERSPECTIEVEN EN ONDERZOEK.................................................................................3
HOOFDSTUK 3: HET BEGIN VAN HET LEVEN........................................................................................................... 6
HOOFDSTUK 4: DE GEBOORTE EN HET PASGEBOREN.............................................................................................10
DEEL 2: DE BABYTIJD.................................................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 5: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE BABYTIJD....................................................................................11
HOOFDSTUK 6: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE BABYTIJD...............................................................................13
HOOFDSTUK 7: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE BABYTIJD.............16
DEEL 3: DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD............................................................................................................ 18
HOOFDSTUK 8: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD................................................................18
HOOFDSTUK 9: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD...........................................................18
HOOFDSTUK 10: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN
KLEUTERTIJD................................................................................................................................................ 20
DEEL 4: DE SCHOOLTIJD................................................................................................................................ 24
HOOFDSTUK 11: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE SCHOOLTIJD...............................................................................24
HOOFDSTUK 12: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE SCHOOLTIJD.........................................................................25
HOOFDSTUK 13: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE SCHOOLTIJD........27
DEEL 5: DE ADOLESCENTIE............................................................................................................................ 29
HOOFDSTUK 14: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE ADOLESCENTIE............................................................................29
HOOFDSTUK 15: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE ADOLESCENTIE......................................................................31
HOOFDSTUK 16: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE ADOLESCENTIE....32
1
,Deel 1: De ontwikkeling van het kind
Hoofdstuk 1: Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
Cognitieve ontwikkeling
Ontwikkeling die betrekking heeſt op intellectuele vermogens, zoals denken, leren, geheugen en
probleemoplossing.
Cohort
Een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
Collectivistische oriëntatie: denk- en leefwijze waarin de nadruk ligt op onderlinge en wederzijdse
afhankelijkheid.
Continue verandering
Geleidelijke kwantitatieve ontwikkeling, waarbij prestaties op een bepaald
niveau voortvloeien uit die op de vorige niveaus.
Discontinue verandering
Ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij elk stadium gedrag oplevert dat
kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia.
Fysieke ontwikkeling
Ontwikkeling die betrekking heeſt op de fysieke opbouw van het lichaam, zoals de hersenen, het
zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen en de behoeſten aan eten, drinken en slaap.
Gevoelige periode
Een afgebakende tijdspanne, meestal vroeg in het leven, waarin mensen extra
gevoelig zijn voor bepaalde omgevingsinvloeden en sterk ontvankelijk zijn voor het leren van
specifieke vaardigheden.
Kritieke periode
Een specifieke tijdsspanne in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de grootste – en zelfs
onomkeerbare – gevolgen heeſt.
Maturatie
Het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie
Nature-nurturedebat
De discussie over de oorsprong van ons gedrag en onze eigenschappen; in hoeverre komen deze
voort uit onze aanleg en in hoeverre uit onze opvoeding en leefomgeving?
Ontwikkelingspsychologie
De wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit bij mensen, van conceptie tot
ouderdom, maar met een accent op de jaren tot de volwassenheid.
Persoonlijkheidsontwikkeling
Ontwikkeling van duurzame gedragingen en (karakter)eigenschappen die de ene persoon van de
andere onderscheiden.
Plasticiteit
De mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke structuur veranderbaar is.
2
, Sociaal-emotionele ontwikkeling
Ontwikkeling die betrekking heeſt op sociale relaties, interacties met anderen en op het omgaan met
emoties.
Stimuli
Prikkels, oſtewel veranderingen in de uitwendige of inwendige omgeving waarop een organisme
reageert
Hoofdstuk 2: Theoretische perspectieven en onderzoek
Accommodatie
Het proces waarbij bestaande manieren van denken of doen veranderen in reactie op nieuwe stimuli
of gebeurtenissen.
Afhankelijke variabele
De variabele die de onderzoeker gaat meten en waarvan hij verwacht dat deze beïnvloed wordt door
de onafhankelijke variabele.
Assimilatie
Het proces waarbij mensen een nieuwe ervaring interpreteren aan de hand van hun huidige
cognitieve ontwikkelingsstadium en denkwijze.
Behavioristisch perspectief
Benadering binnen de psychologie die ervan uitgaat dat je moet kijken naar waarneembaar gedrag
en externe stimuli in de omgeving om de ontwikkeling van het individu te begrijpen.
Bio-ecologisch model
Model dat uitgaat van vijf omgevingsniveaus die elk organisme gelijktijdig beïnvloeden.
Casestudy
Studie waarbij de toestand waarin één individu of een groep individuen verkeert diepgaand en
uitvoerig wordt onderzocht
Cognitief perspectief
Benadering binnen de psychologie die zich richt op de processen die mensen in staat stellen de
wereld te leren kennen, begrijpen en overdenken.
Cognitieve neurowetenschap
Benadering van cognitieve ontwikkeling die zich richt op de invloed van hersenprocessen op
cognitieve activiteit
Controlegroep
De groep die in een experiment niet wordt blootgesteld aan de experimentele conditie.
Correlationeel onderzoek
Onderzoek dat bedoeld is om vast te stellen of er tussen twee (of meer) factoren een verband of
correlatie bestaat.
Cross-sectioneel onderzoek (ook wel dwarsdoorsnedeonderzoek genoemd)
Onderzoek waarbij mensen van verschillende leeſtijden op hetzelfde tijdstip met elkaar worden
vergeleken.
3
Begrippenlijst
,Inhoudsopgave
INHOUDSOPGAVE........................................................................................................................................... 1
DEEL 1: DE ONTWIKKELING VAN HET KIND..................................................................................................... 2
HOOFDSTUK 1: EEN INLEIDING IN DE ONTWIKKELING VAN HET KIND...........................................................................2
HOOFDSTUK 2: THEORETISCHE PERSPECTIEVEN EN ONDERZOEK.................................................................................3
HOOFDSTUK 3: HET BEGIN VAN HET LEVEN........................................................................................................... 6
HOOFDSTUK 4: DE GEBOORTE EN HET PASGEBOREN.............................................................................................10
DEEL 2: DE BABYTIJD.................................................................................................................................... 11
HOOFDSTUK 5: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE BABYTIJD....................................................................................11
HOOFDSTUK 6: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE BABYTIJD...............................................................................13
HOOFDSTUK 7: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE BABYTIJD.............16
DEEL 3: DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD............................................................................................................ 18
HOOFDSTUK 8: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD................................................................18
HOOFDSTUK 9: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN KLEUTERTIJD...........................................................18
HOOFDSTUK 10: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE PEUTER- EN
KLEUTERTIJD................................................................................................................................................ 20
DEEL 4: DE SCHOOLTIJD................................................................................................................................ 24
HOOFDSTUK 11: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE SCHOOLTIJD...............................................................................24
HOOFDSTUK 12: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE SCHOOLTIJD.........................................................................25
HOOFDSTUK 13: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE SCHOOLTIJD........27
DEEL 5: DE ADOLESCENTIE............................................................................................................................ 29
HOOFDSTUK 14: DE FYSIEKE ONTWIKKELING IN DE ADOLESCENTIE............................................................................29
HOOFDSTUK 15: DE COGNITIEVE ONTWIKKELING IN DE ADOLESCENTIE......................................................................31
HOOFDSTUK 16: DE SOCIAAL-EMOTIONELE ONTWIKKELING EN DE PERSOONLIJKHEIDSONTWIKKELING IN DE ADOLESCENTIE....32
1
,Deel 1: De ontwikkeling van het kind
Hoofdstuk 1: Een inleiding in de ontwikkeling van het kind
Cognitieve ontwikkeling
Ontwikkeling die betrekking heeſt op intellectuele vermogens, zoals denken, leren, geheugen en
probleemoplossing.
Cohort
Een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek zijn geboren.
Collectivistische oriëntatie: denk- en leefwijze waarin de nadruk ligt op onderlinge en wederzijdse
afhankelijkheid.
Continue verandering
Geleidelijke kwantitatieve ontwikkeling, waarbij prestaties op een bepaald
niveau voortvloeien uit die op de vorige niveaus.
Discontinue verandering
Ontwikkeling die in aparte stappen of stadia plaatsvindt, en waarbij elk stadium gedrag oplevert dat
kwalitatief anders is dan gedrag in eerdere stadia.
Fysieke ontwikkeling
Ontwikkeling die betrekking heeſt op de fysieke opbouw van het lichaam, zoals de hersenen, het
zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen en de behoeſten aan eten, drinken en slaap.
Gevoelige periode
Een afgebakende tijdspanne, meestal vroeg in het leven, waarin mensen extra
gevoelig zijn voor bepaalde omgevingsinvloeden en sterk ontvankelijk zijn voor het leren van
specifieke vaardigheden.
Kritieke periode
Een specifieke tijdsspanne in de ontwikkeling waarin een bepaalde gebeurtenis de grootste – en zelfs
onomkeerbare – gevolgen heeſt.
Maturatie
Het proces van het zich geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie
Nature-nurturedebat
De discussie over de oorsprong van ons gedrag en onze eigenschappen; in hoeverre komen deze
voort uit onze aanleg en in hoeverre uit onze opvoeding en leefomgeving?
Ontwikkelingspsychologie
De wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit bij mensen, van conceptie tot
ouderdom, maar met een accent op de jaren tot de volwassenheid.
Persoonlijkheidsontwikkeling
Ontwikkeling van duurzame gedragingen en (karakter)eigenschappen die de ene persoon van de
andere onderscheiden.
Plasticiteit
De mate waarin een zich ontwikkelend gedragspatroon of fysieke structuur veranderbaar is.
2
, Sociaal-emotionele ontwikkeling
Ontwikkeling die betrekking heeſt op sociale relaties, interacties met anderen en op het omgaan met
emoties.
Stimuli
Prikkels, oſtewel veranderingen in de uitwendige of inwendige omgeving waarop een organisme
reageert
Hoofdstuk 2: Theoretische perspectieven en onderzoek
Accommodatie
Het proces waarbij bestaande manieren van denken of doen veranderen in reactie op nieuwe stimuli
of gebeurtenissen.
Afhankelijke variabele
De variabele die de onderzoeker gaat meten en waarvan hij verwacht dat deze beïnvloed wordt door
de onafhankelijke variabele.
Assimilatie
Het proces waarbij mensen een nieuwe ervaring interpreteren aan de hand van hun huidige
cognitieve ontwikkelingsstadium en denkwijze.
Behavioristisch perspectief
Benadering binnen de psychologie die ervan uitgaat dat je moet kijken naar waarneembaar gedrag
en externe stimuli in de omgeving om de ontwikkeling van het individu te begrijpen.
Bio-ecologisch model
Model dat uitgaat van vijf omgevingsniveaus die elk organisme gelijktijdig beïnvloeden.
Casestudy
Studie waarbij de toestand waarin één individu of een groep individuen verkeert diepgaand en
uitvoerig wordt onderzocht
Cognitief perspectief
Benadering binnen de psychologie die zich richt op de processen die mensen in staat stellen de
wereld te leren kennen, begrijpen en overdenken.
Cognitieve neurowetenschap
Benadering van cognitieve ontwikkeling die zich richt op de invloed van hersenprocessen op
cognitieve activiteit
Controlegroep
De groep die in een experiment niet wordt blootgesteld aan de experimentele conditie.
Correlationeel onderzoek
Onderzoek dat bedoeld is om vast te stellen of er tussen twee (of meer) factoren een verband of
correlatie bestaat.
Cross-sectioneel onderzoek (ook wel dwarsdoorsnedeonderzoek genoemd)
Onderzoek waarbij mensen van verschillende leeſtijden op hetzelfde tijdstip met elkaar worden
vergeleken.
3
