Examenvragen Anatomie & Fysiologie: een inleiding
Hoofdstuk 1-2-3-4-5
1) a. Wat is homeostatische regulering en wat is het fysiologisch belang ervan?
• Homeostatische regulering = Het bestaan van een stabiel intern milieu
➔ Alle levende cellen staan in contact met bloed of een andere lichaamsvloeistof en elke
verandering in die samenstelling van deze vloeistoffen zal op één of andere manier effect
hebben op deze cellen.
• Fysiologisch belang van homeostatische regulering
➔ Fysiologische stelsels kunnen enkel normaal functioneren onder zorgvuldig gereguleerde
omstandigheden. Door homeostatische regulering worden potentiële schadelijke
veranderingen in het inwendig milieu van het lichaam voorkomen.
➔ Werking?
1) Receptor: gevoelig voor een bepaalde prikkel (verandering in de omgeving)
2) Besturingscentrum: ontvangt info van de receptor en verwerkt deze
3) Effector: reageert op de signalen van het besturingscentrum
• Positieve terugkoppeling = versterkt de prikkel
◦ Voorbeeld: bloedstolling bij wonde
• Negatieve terugkoppeling = gaat de prikkel tegen
◦ Voorbeeld: laten zweten om koorts te doen zakken
b. Wat zijn de verschillen tussen negatieve en positieve terugkoppeling?
• Positieve terugkoppeling
➔ De prikkel brengt een reactie teweeg die de oorspronkelijke prikkel versterkt
➔ Betrokken bij de regulering van mogelijk gevaarlijke of belastende processen die snel
voltooid moeten worden.
➔ Voorbeeld: wonde → huid moet hersteld worden
▪ Er wordt een chemisch proces op gang gezet om bloed te stollen
▪ Stolling begint
▪ Chemische stoffen zorgen er voor dat de stolling wordt versneld
▪ Bloedprop sluit opening af en bloeden stopt
• Negatieve terugkoppeling
➔ De prikkel brengt een tegenovergestelde reactie teweeg van de oorspronkeljke prikkel
➔ Betrokken bij een oorspronkelijke prikkel buiten de normale grenzen. Dit wekt een
automatische reactie op waardoor de situatie wordt gecorrigeerd
➔ Voorbeeld: lichaamstemperatuur hoog → zweten om het lichaam af te koelen
1
,2) Welke zijn de elf orgaanstelsels in het menselijke lichaam. Geef hun respectievelijke onderdelen en
primaire functie?
1. Huid • Beschermt het lichaam tegen gevaren vanuit de
omgeving
• Speelt ook een rol bij het reguleren van de
lichaamstemperatuur
2. Beenderstelsel • Biedt stevigheid
• Bescherming van de weefsels
• Opslag van mineralen
• Vorming van bloed
3. Spierstelsel • Voortbeweging
• Biedt stevigheid
• Produceert warmte
4. Zenuwstelsel: • Reacties op prikkels, meestal door het coördineren van
de activiteiten van de andere orgaanstelsels
5. Hormoonstelsel: • Reguleert langdurige veranderingen van activiteiten
van andere orgaanstelsels
6. Cardiovasculair stelsel: • Transporteert cellen en opgeloste stoffen, inclusief
voedingstoffen, afvalstoffen en gassen
7. Lymfestelsel: • Verdedigt tegen infecties en ziektes en zorgt voor de
terugkeer van weefselvloeistof naar de bloedsomloop
8. Ademhalingsstelsel: • Transporteert lucht naar plaatsen waar gaswisseling
mogelijk is tussen lucht en het bloed in de
bloedsomloop
9. Spijsverteringstelsel: • Verwerking van voedsel
• Opname van voedingsstoffen
10. Urinair stelsel: • Verwijdert overtollig water, zout en afvalstoffen
11. Voorplantingsstelsel: • Vormt geslachtcellen en hormonen
2
,3) Bespreek samenstelling, soorten en rol van koolhydraten, vetten en eiwitten in het lichaam; wat
zijn steroïden en fosfolipiden?
• KOOLHYDRATEN => Leveren van energie
➔ Samenstelling:
▪ Koolstof
▪ Waterstof
▪ Zuurstof
➔ Soorten:
▪ Monosachariden (Vb: Glucose)
• Functie = Energiebron → lossen moeilijk op in water en worden snel door het
lichaam vervoerd door o.a bloed
▪ Disachariden (Vb: Sucrose)
• Functie = Energiebron → oplosbaar in water
▪ Polysachariden (Vb: Glycogeen)
• Functie = Opslag van glucosemoleculen → niet oplosbaar in water. Wanneer
sterke energiebehoefte wordt glucogeen afgebroken in glucose
• VETTEN => Energiebron, isolatie, bescherming organen
➔ Samenstelling:
▪ Koolstof
▪ Waterstof
▪ Zuurstof
▪ Kleine hoeveelheid fosfor
▪ Stikstof of zwavel
➔ Soorten:
▪ Vetzuren (Vb: Laurinezuur)
• Functie = Energiebron
▪ Steroïden (Vb: Cholesterol → Grote vetmoleculen)
• Functie = Bouwstof van celmembraan, hormonen, verteringssappen in gal
▪ Fosfolipiden (Vb: Lecithine)
• Functie = Bouwstof van celmembraan
3
,• EIWITTEN => Bufferende werking waardoor potentieel gevaarlijke veranderingen in de pH
worden voorkomen
➔ Samenstelling:
▪ Koolstof
▪ Waterstof
▪ Zuurstof
▪ Stikstof
▪ Eventueel kleine hoeveelheid zwavel
➔ Soorten (6):
▪ Structurele eiwitten
• Functie = Stevigheid → organisatie en ondersteuning voor weefsels en organen
▪ Contractiele eiwitten
• Functie = Beweging → verantwoordelijk voor spiercontracties
▪ Transporteiwitten
• Functie = Transport → onoplosbare stoffen, mineralen en verbrandingsgassen
worden gekoppeld aan dit eiwit voor transsport voordat ze in het bloed worden
vervoerd
▪ Enzymen
• Functie = Regulering stofwisseling
▪ Eiwithormonen
• Functie = Coördineren, communicatie, regulering
▪ Antistoffen
• Functie = Verdediging tegen ziekten + stollingseiwit
4
,4) Wat zijn nucleïnezuren en wat is hun functie in het lichaam? Bespreek ook hun structuur.
• Nucleïnezuren
➔ Nucleïnezuren zijn grote organische moleculen die bestaan uit koolstof, zuurstof, stikstof,
waterstof en fosfor.
➔ Subeenheden:
✔ Opgebouwd uit nucleotiden
• Functie
➔ Genetische informatie op moleculair niveau in cellen opslagen en verwerken
• Structuur
➔ Er zijn 2 grote groepen nuclëinezuur : RNA & DNA
Kenmerk RNA DNA
Suiker Ribose Desoxyribose
Stikstofhoudende basen • Adenine • Adenine
• Guanine • Guanine
• Cythosine • Cythosine
• Uracil • Thymine
Aantal nucleotiden in een < 100 → +- 50 000 Altijd meer dan 45 miljoen
typisch molecuul nucleotiden nucleotiden
Vorm molecuul Enkelstrengs Gepaarde strengen opgerold
tot dubbele helix
Functie – Uitvoerig eiwitsynthese – Opslag genetische
volgens instructies DNA informatie die eiwitsynthese
reguleert
– Specifieke eiwitten maken
– DNA reguleert de vorm en
de fysieke eigenschappen van
het lichaam
– Stuurt door de
eiwitsynthese de andere
aspecten van stofwisseling
aan
• Vorming en afbraak
vetten
• Koolhydraten
• Andere moleculen
5
, 5) Wat is de samenstelling van de celmembraan? Bespreek deze en geef zoveel mogelijk elementen
ervan en hun respectievelijke functie (!)
• Samenstelling van de celmembraan
➔ Fosfolipide bi-laag met protëinen in de bi-laag
▪ Naar buiten (weg van het centrum) = hydrofiele fosfaathoofdjes
▪ Naar binnen (centrum) = hydrofobe staartjes met vetmoleculen
▪ Tussen buiten en binnen bevinden membraanlipiden (vb: fosfolipiden en cholesterol)
✔ Functie
◦ Selectieve barrière tussen het cytoplasma en het ECV
◦ Flexibiliteit
▪ De extracellulaire oppervlate bevat : glycoproteïnen en glycolipiden.
✔ Functie
◦ Kleefmiddel voor de cel
◦ Werken als receptoren voor extracellulaire verbindingen
◦ Maken deel uit van een herkenningssysteem die moeten voorkomen dat het
immuunsysteem de lichaamseigen cellen en weefsels aanvalt.
• Functies celmembraan
➔ Fysieke isolatie: een barrière
➔ Regulering van uitwisseling tussen de cel en zijn omgeving
➔ Communicatie tussen de cel en zijn omgeving
➔ Structurele ondersteuning
• Membraaneiwitten
Receptoreiwitten Gevoelig voor specifiek EC stoffen die zich aan de eiwitten
binden, waardoor de activiteiten van de cel veranderen
Kanaaleiwitten Centrale porie maakt het mogelijk dat water, ionen en andere
opgeloste stoffen het vetgedeelte van de membraan kunnen
omzeilen
Dragereiwitten Binden zich aan onopgeloste stoffen en vervoeren deze door de
celmembraan heen. Dit proces verbruikt soms wel energie en
soms niet
enzymen Katalyseren reacties in de ECV of in de cel
Verankeringseiwitten Hechten de celmembraan aan andere structuren vast en
stabiliseren de positie van de cel
Herkenningseiwitten Maken aan het immuunsysteem kenbaar of de cel al dan niet
lichaamseigen is en of deze afwijken of ongezond is
6
Hoofdstuk 1-2-3-4-5
1) a. Wat is homeostatische regulering en wat is het fysiologisch belang ervan?
• Homeostatische regulering = Het bestaan van een stabiel intern milieu
➔ Alle levende cellen staan in contact met bloed of een andere lichaamsvloeistof en elke
verandering in die samenstelling van deze vloeistoffen zal op één of andere manier effect
hebben op deze cellen.
• Fysiologisch belang van homeostatische regulering
➔ Fysiologische stelsels kunnen enkel normaal functioneren onder zorgvuldig gereguleerde
omstandigheden. Door homeostatische regulering worden potentiële schadelijke
veranderingen in het inwendig milieu van het lichaam voorkomen.
➔ Werking?
1) Receptor: gevoelig voor een bepaalde prikkel (verandering in de omgeving)
2) Besturingscentrum: ontvangt info van de receptor en verwerkt deze
3) Effector: reageert op de signalen van het besturingscentrum
• Positieve terugkoppeling = versterkt de prikkel
◦ Voorbeeld: bloedstolling bij wonde
• Negatieve terugkoppeling = gaat de prikkel tegen
◦ Voorbeeld: laten zweten om koorts te doen zakken
b. Wat zijn de verschillen tussen negatieve en positieve terugkoppeling?
• Positieve terugkoppeling
➔ De prikkel brengt een reactie teweeg die de oorspronkelijke prikkel versterkt
➔ Betrokken bij de regulering van mogelijk gevaarlijke of belastende processen die snel
voltooid moeten worden.
➔ Voorbeeld: wonde → huid moet hersteld worden
▪ Er wordt een chemisch proces op gang gezet om bloed te stollen
▪ Stolling begint
▪ Chemische stoffen zorgen er voor dat de stolling wordt versneld
▪ Bloedprop sluit opening af en bloeden stopt
• Negatieve terugkoppeling
➔ De prikkel brengt een tegenovergestelde reactie teweeg van de oorspronkeljke prikkel
➔ Betrokken bij een oorspronkelijke prikkel buiten de normale grenzen. Dit wekt een
automatische reactie op waardoor de situatie wordt gecorrigeerd
➔ Voorbeeld: lichaamstemperatuur hoog → zweten om het lichaam af te koelen
1
,2) Welke zijn de elf orgaanstelsels in het menselijke lichaam. Geef hun respectievelijke onderdelen en
primaire functie?
1. Huid • Beschermt het lichaam tegen gevaren vanuit de
omgeving
• Speelt ook een rol bij het reguleren van de
lichaamstemperatuur
2. Beenderstelsel • Biedt stevigheid
• Bescherming van de weefsels
• Opslag van mineralen
• Vorming van bloed
3. Spierstelsel • Voortbeweging
• Biedt stevigheid
• Produceert warmte
4. Zenuwstelsel: • Reacties op prikkels, meestal door het coördineren van
de activiteiten van de andere orgaanstelsels
5. Hormoonstelsel: • Reguleert langdurige veranderingen van activiteiten
van andere orgaanstelsels
6. Cardiovasculair stelsel: • Transporteert cellen en opgeloste stoffen, inclusief
voedingstoffen, afvalstoffen en gassen
7. Lymfestelsel: • Verdedigt tegen infecties en ziektes en zorgt voor de
terugkeer van weefselvloeistof naar de bloedsomloop
8. Ademhalingsstelsel: • Transporteert lucht naar plaatsen waar gaswisseling
mogelijk is tussen lucht en het bloed in de
bloedsomloop
9. Spijsverteringstelsel: • Verwerking van voedsel
• Opname van voedingsstoffen
10. Urinair stelsel: • Verwijdert overtollig water, zout en afvalstoffen
11. Voorplantingsstelsel: • Vormt geslachtcellen en hormonen
2
,3) Bespreek samenstelling, soorten en rol van koolhydraten, vetten en eiwitten in het lichaam; wat
zijn steroïden en fosfolipiden?
• KOOLHYDRATEN => Leveren van energie
➔ Samenstelling:
▪ Koolstof
▪ Waterstof
▪ Zuurstof
➔ Soorten:
▪ Monosachariden (Vb: Glucose)
• Functie = Energiebron → lossen moeilijk op in water en worden snel door het
lichaam vervoerd door o.a bloed
▪ Disachariden (Vb: Sucrose)
• Functie = Energiebron → oplosbaar in water
▪ Polysachariden (Vb: Glycogeen)
• Functie = Opslag van glucosemoleculen → niet oplosbaar in water. Wanneer
sterke energiebehoefte wordt glucogeen afgebroken in glucose
• VETTEN => Energiebron, isolatie, bescherming organen
➔ Samenstelling:
▪ Koolstof
▪ Waterstof
▪ Zuurstof
▪ Kleine hoeveelheid fosfor
▪ Stikstof of zwavel
➔ Soorten:
▪ Vetzuren (Vb: Laurinezuur)
• Functie = Energiebron
▪ Steroïden (Vb: Cholesterol → Grote vetmoleculen)
• Functie = Bouwstof van celmembraan, hormonen, verteringssappen in gal
▪ Fosfolipiden (Vb: Lecithine)
• Functie = Bouwstof van celmembraan
3
,• EIWITTEN => Bufferende werking waardoor potentieel gevaarlijke veranderingen in de pH
worden voorkomen
➔ Samenstelling:
▪ Koolstof
▪ Waterstof
▪ Zuurstof
▪ Stikstof
▪ Eventueel kleine hoeveelheid zwavel
➔ Soorten (6):
▪ Structurele eiwitten
• Functie = Stevigheid → organisatie en ondersteuning voor weefsels en organen
▪ Contractiele eiwitten
• Functie = Beweging → verantwoordelijk voor spiercontracties
▪ Transporteiwitten
• Functie = Transport → onoplosbare stoffen, mineralen en verbrandingsgassen
worden gekoppeld aan dit eiwit voor transsport voordat ze in het bloed worden
vervoerd
▪ Enzymen
• Functie = Regulering stofwisseling
▪ Eiwithormonen
• Functie = Coördineren, communicatie, regulering
▪ Antistoffen
• Functie = Verdediging tegen ziekten + stollingseiwit
4
,4) Wat zijn nucleïnezuren en wat is hun functie in het lichaam? Bespreek ook hun structuur.
• Nucleïnezuren
➔ Nucleïnezuren zijn grote organische moleculen die bestaan uit koolstof, zuurstof, stikstof,
waterstof en fosfor.
➔ Subeenheden:
✔ Opgebouwd uit nucleotiden
• Functie
➔ Genetische informatie op moleculair niveau in cellen opslagen en verwerken
• Structuur
➔ Er zijn 2 grote groepen nuclëinezuur : RNA & DNA
Kenmerk RNA DNA
Suiker Ribose Desoxyribose
Stikstofhoudende basen • Adenine • Adenine
• Guanine • Guanine
• Cythosine • Cythosine
• Uracil • Thymine
Aantal nucleotiden in een < 100 → +- 50 000 Altijd meer dan 45 miljoen
typisch molecuul nucleotiden nucleotiden
Vorm molecuul Enkelstrengs Gepaarde strengen opgerold
tot dubbele helix
Functie – Uitvoerig eiwitsynthese – Opslag genetische
volgens instructies DNA informatie die eiwitsynthese
reguleert
– Specifieke eiwitten maken
– DNA reguleert de vorm en
de fysieke eigenschappen van
het lichaam
– Stuurt door de
eiwitsynthese de andere
aspecten van stofwisseling
aan
• Vorming en afbraak
vetten
• Koolhydraten
• Andere moleculen
5
, 5) Wat is de samenstelling van de celmembraan? Bespreek deze en geef zoveel mogelijk elementen
ervan en hun respectievelijke functie (!)
• Samenstelling van de celmembraan
➔ Fosfolipide bi-laag met protëinen in de bi-laag
▪ Naar buiten (weg van het centrum) = hydrofiele fosfaathoofdjes
▪ Naar binnen (centrum) = hydrofobe staartjes met vetmoleculen
▪ Tussen buiten en binnen bevinden membraanlipiden (vb: fosfolipiden en cholesterol)
✔ Functie
◦ Selectieve barrière tussen het cytoplasma en het ECV
◦ Flexibiliteit
▪ De extracellulaire oppervlate bevat : glycoproteïnen en glycolipiden.
✔ Functie
◦ Kleefmiddel voor de cel
◦ Werken als receptoren voor extracellulaire verbindingen
◦ Maken deel uit van een herkenningssysteem die moeten voorkomen dat het
immuunsysteem de lichaamseigen cellen en weefsels aanvalt.
• Functies celmembraan
➔ Fysieke isolatie: een barrière
➔ Regulering van uitwisseling tussen de cel en zijn omgeving
➔ Communicatie tussen de cel en zijn omgeving
➔ Structurele ondersteuning
• Membraaneiwitten
Receptoreiwitten Gevoelig voor specifiek EC stoffen die zich aan de eiwitten
binden, waardoor de activiteiten van de cel veranderen
Kanaaleiwitten Centrale porie maakt het mogelijk dat water, ionen en andere
opgeloste stoffen het vetgedeelte van de membraan kunnen
omzeilen
Dragereiwitten Binden zich aan onopgeloste stoffen en vervoeren deze door de
celmembraan heen. Dit proces verbruikt soms wel energie en
soms niet
enzymen Katalyseren reacties in de ECV of in de cel
Verankeringseiwitten Hechten de celmembraan aan andere structuren vast en
stabiliseren de positie van de cel
Herkenningseiwitten Maken aan het immuunsysteem kenbaar of de cel al dan niet
lichaamseigen is en of deze afwijken of ongezond is
6
