Organiseren en coördineren van zorg: Verpleegkundige diagnostiek
Les 1: Verpleegkundige theorieën en modellen
1. De 5 fasen van het verpleegproces
Lydia Hall verwees als eerste naar verpleegkunde als een proces van 3 stappen: observatie (assessment), toedienen van zorg (intervention) en evalueren
(evaluation).
Sindsdien evolueerde het verpleegproces van een 3- stappenplan (AIE) naar een 4-stappenplan (ADIE) om nu te werken met een 5-stappenplan = PESDIE.
Het verpleegproces omschreven als PESDIE ziet er als volgt uit:
- Assessment
- Diagnosen (PES = probleem, etiologie, symptomen)
- Plan (Doel en evaluatiecriteria)
- Implementatie (Interventie)
- Evalueren (Evaluatie)
In de jaren 1970 werd de term nursing proces geïntroduceerd in de UK. Het is een leermiddel om de patiënt centraal te stellen, een manier om werk te
organiseren en een manier om te documenteren. De invoering van dit nursing proces in België volgde in 1980. Er werd overgeschakeld naar een
integrerende verpleegkunde waarbij het verpleegproces een hulpmiddel is.
In de jaren 1980 lag de focus nog op het proces met het systematisch werken. In 19980 verschoof die focus naar de taal en ging men aan verpleegkundige
diagnostiek doen. Sinds de jaren 2000 ligt de aandacht op de outcome en op evidence-based nursing.
De 5 fasen van het verpleegproces:
Verpleegkundige anamnese = gegevens verzamelen
De situatie, medische diagnose en therapie ga je toetsen aan de 11 gezondheidspatronen van Gordon en het ICF-model.
Op basis daarvan kom je tot een verpleegkundige diagnose. De multidisciplinaire problemen kan je vaststellen op basis
van NANDA of door gebruik te maken van een PAN-document.
1) Het ICF-model1:
1
Zie bijlage 1
1
,Organiseren en coördineren van zorg: Verpleegkundige diagnostiek
Functies = fysiologische en mentale eigenschappen van het menselijk organisme.
- Mentale functies
- Sensorische functies en pijn
- Stem en spraak
- Functies van hart, bloedvatenstelsel, hematologisch systeem, afweersysteem en ademhalingssysteem
- Functies van spijsverteringsstelsel, metabool stelsel en hormoonstelsel
- Functies van urogenitaal stelsel en reproductieve functies
- Functies van bewegingssysteem en aan beweging verwante functies
- Functies van huid en verwante structuren
Anatomische factoren:
- Anatomische eigenschappen van zenuwstelsel
- Anatomische eigenschappen van oog, oor en verwante structuren
- Anatomische eigenschappen van structuren en betrokken bij stem en spraak
- Anatomische eigenschappen van hart, bloedvatenstelsel, afweersysteem en ademhalingsstelsel
- Anatomische eigenschappen van spijsverteringstelsel, metabool stelsel en hormoonstelsel
- Anatomische eigenschappen van urogenitaal stelsel
- Anatomische eigenschappen van structuren verwant aan beweging
- Anatomische eigenschappen van huid en verwante structuren
Stoornissen = afwijkingen in of verlies van functies of anatomische eigenschappen.
Activiteiten = onderdelen van iemands handelen. Participatie = iemand deelname aan het maatschappelijk leven.
- Leren en toepassen van kennis
- Algemene taken en eisen
- Communicatie
- Mobiliteit
- Zelfverzorging
- Huishouden
- Tussenmenselijke interacties en relaties
- Belangrijke levensgebieden
- Maatschappelijk, sociaal en burgerlijk leven
2
, Organiseren en coördineren van zorg: Verpleegkundige diagnostiek
Beperkingen = moeilijkheden die iemand heeft met het uitvoeren van activiteiten.
Participatieproblemen = problemen die iemand heeft met het deelnemen aan het maatschappelijk leven.
Externe factoren = vormen fysieke en sociale omgeving waarin mensen leven.
- Producten en technologie
- Natuurlijke omgeving en door de mens aangebrachte veranderingen daarin
- Ondersteuning en relaties
- Attitudes
- Diensten, systemen en beleid
2) Gezondheidspatronen van Gordon
Marjorie Gordon is de grondlegger van de verpleegkundige diagnostiek met haar 11 gezondheidspatronen. De PES-
structuur is een methode om een anamnese op een overzichtelijke structuur af te nemen en te verwerken.
11 gezondheidspatronen:
- Patroon van gezondheidsbeleving en instandhouding
- Voedings- en stofwisselingspatroon
- Uitscheidingspatroon
- Activiteitenpatroon
- Slaap en rustpatroon
- Cognitiepatroon
- Zelfbelevingspatroon
- Rollen en relatie patroon
- Seksualiteits- en voortplantingspatroon
- Stressverwerkingspatroon
- Waarden en overtuigingspatroon
Verpleegkundige diagnosen = problemen identificeren
en multidisciplinaire
problemen Verpleegkundige diagnose= klinische uitspraak over de reacties van een persoon, gezin of groep mensen op feitelijke of
dreigende gezondheidsproblemen. De verpleegkundige diagnose vormt de basis voor de keuze van verpleegkundige
3
Les 1: Verpleegkundige theorieën en modellen
1. De 5 fasen van het verpleegproces
Lydia Hall verwees als eerste naar verpleegkunde als een proces van 3 stappen: observatie (assessment), toedienen van zorg (intervention) en evalueren
(evaluation).
Sindsdien evolueerde het verpleegproces van een 3- stappenplan (AIE) naar een 4-stappenplan (ADIE) om nu te werken met een 5-stappenplan = PESDIE.
Het verpleegproces omschreven als PESDIE ziet er als volgt uit:
- Assessment
- Diagnosen (PES = probleem, etiologie, symptomen)
- Plan (Doel en evaluatiecriteria)
- Implementatie (Interventie)
- Evalueren (Evaluatie)
In de jaren 1970 werd de term nursing proces geïntroduceerd in de UK. Het is een leermiddel om de patiënt centraal te stellen, een manier om werk te
organiseren en een manier om te documenteren. De invoering van dit nursing proces in België volgde in 1980. Er werd overgeschakeld naar een
integrerende verpleegkunde waarbij het verpleegproces een hulpmiddel is.
In de jaren 1980 lag de focus nog op het proces met het systematisch werken. In 19980 verschoof die focus naar de taal en ging men aan verpleegkundige
diagnostiek doen. Sinds de jaren 2000 ligt de aandacht op de outcome en op evidence-based nursing.
De 5 fasen van het verpleegproces:
Verpleegkundige anamnese = gegevens verzamelen
De situatie, medische diagnose en therapie ga je toetsen aan de 11 gezondheidspatronen van Gordon en het ICF-model.
Op basis daarvan kom je tot een verpleegkundige diagnose. De multidisciplinaire problemen kan je vaststellen op basis
van NANDA of door gebruik te maken van een PAN-document.
1) Het ICF-model1:
1
Zie bijlage 1
1
,Organiseren en coördineren van zorg: Verpleegkundige diagnostiek
Functies = fysiologische en mentale eigenschappen van het menselijk organisme.
- Mentale functies
- Sensorische functies en pijn
- Stem en spraak
- Functies van hart, bloedvatenstelsel, hematologisch systeem, afweersysteem en ademhalingssysteem
- Functies van spijsverteringsstelsel, metabool stelsel en hormoonstelsel
- Functies van urogenitaal stelsel en reproductieve functies
- Functies van bewegingssysteem en aan beweging verwante functies
- Functies van huid en verwante structuren
Anatomische factoren:
- Anatomische eigenschappen van zenuwstelsel
- Anatomische eigenschappen van oog, oor en verwante structuren
- Anatomische eigenschappen van structuren en betrokken bij stem en spraak
- Anatomische eigenschappen van hart, bloedvatenstelsel, afweersysteem en ademhalingsstelsel
- Anatomische eigenschappen van spijsverteringstelsel, metabool stelsel en hormoonstelsel
- Anatomische eigenschappen van urogenitaal stelsel
- Anatomische eigenschappen van structuren verwant aan beweging
- Anatomische eigenschappen van huid en verwante structuren
Stoornissen = afwijkingen in of verlies van functies of anatomische eigenschappen.
Activiteiten = onderdelen van iemands handelen. Participatie = iemand deelname aan het maatschappelijk leven.
- Leren en toepassen van kennis
- Algemene taken en eisen
- Communicatie
- Mobiliteit
- Zelfverzorging
- Huishouden
- Tussenmenselijke interacties en relaties
- Belangrijke levensgebieden
- Maatschappelijk, sociaal en burgerlijk leven
2
, Organiseren en coördineren van zorg: Verpleegkundige diagnostiek
Beperkingen = moeilijkheden die iemand heeft met het uitvoeren van activiteiten.
Participatieproblemen = problemen die iemand heeft met het deelnemen aan het maatschappelijk leven.
Externe factoren = vormen fysieke en sociale omgeving waarin mensen leven.
- Producten en technologie
- Natuurlijke omgeving en door de mens aangebrachte veranderingen daarin
- Ondersteuning en relaties
- Attitudes
- Diensten, systemen en beleid
2) Gezondheidspatronen van Gordon
Marjorie Gordon is de grondlegger van de verpleegkundige diagnostiek met haar 11 gezondheidspatronen. De PES-
structuur is een methode om een anamnese op een overzichtelijke structuur af te nemen en te verwerken.
11 gezondheidspatronen:
- Patroon van gezondheidsbeleving en instandhouding
- Voedings- en stofwisselingspatroon
- Uitscheidingspatroon
- Activiteitenpatroon
- Slaap en rustpatroon
- Cognitiepatroon
- Zelfbelevingspatroon
- Rollen en relatie patroon
- Seksualiteits- en voortplantingspatroon
- Stressverwerkingspatroon
- Waarden en overtuigingspatroon
Verpleegkundige diagnosen = problemen identificeren
en multidisciplinaire
problemen Verpleegkundige diagnose= klinische uitspraak over de reacties van een persoon, gezin of groep mensen op feitelijke of
dreigende gezondheidsproblemen. De verpleegkundige diagnose vormt de basis voor de keuze van verpleegkundige
3
