Samenvatting Functionele Anatomie En Fysiologie

Fysiologie 1
1. Inleiding
Fysiologie = studie van de werking en functie van levende materie. We bestuderen de
biologische functies. Het gaat ook samen met andere wetenschappen:
 Anatomie = opbouw van het lichaam
 Biochemie = processen die gebeuren in het lichaam
 Chemie = bv. prikkelgeleiding
 Fysica = bv. bij de bloeddruk en de zwaartekracht

Leven = bevat stofwisseling/metabolisme (biomedische reacties in het lichaam), kan zichzelf
handhaven (+/- afhankelijk van milieu) en heeft het vermogen zich te vermenigvuldigen

Pathofysiologie = studie van het lichaam bij ziekte
2. Fysiologie van de cel en van een organisme
2.1. Opbouw van een organisme
Elke baksteen zorgt mee voor het ondersteunen van
het huis

Celfysiologie = hoeksteen van de menselijke
fysiologie


2.2. Organisatie-niveau’s
 Chemische of moleculaire niveau
o Atoom = kleinste stabiele bouwsteen van materie (bv. koolstof)
o Molecule = atomen die verbindingen aangaan met elkaar (bv. glucose)
 Celniveau
o Cel = kleinste levende eenheid van het lichaam (bv. hartspiercel)
 Weefselniveau
o Weefsel = groepering van gelijkaardige cellen die samenwerken om specifieke
functies uit te voeren (bv. hartspierweefsel, hartspiercellen)
 Orgaanniveau
o Orgaan = 2 of meer verschillende weefsels die samenwerken om specifieke
functie uit te voeren (bv. hart = hartspierweefsel + zenuwweefsel + …)
 Orgaanstelselniveau
o Orgaanstelsel = organen die samenwerken (bv. bloedvatenstelsel = hart +
bloed + bloedvaten)
 Organisme-niveau
o Hoogste organisatie-niveau
o Alle orgaanstelsels in het lichaam werken samen om het leven en de
gezondheid in stand te houden (bv. de mens, het menselijk lichaam)

2.3. De cel als functionele eenheid
We moeten een cel bekijken onder een microscoop, want het is iets heel erg klein.


1

,2.4. Eencellig tegenover meercellig
 Cel = functionele eenheid = kleinste leefeenheid
 Eencellige organismen = 1 cel die op zichzelf kan leven en zich kan voortplanten (bv.
bacterie, pantoffeldiertje)
 Meercellige organismen = “grote groepering/kolonie van eencellige organismen”
o Onderling afhankelijk
o Differentiatie = cellen krijgen eigen specialisatie  verschillen qua
bouwfunctie
o MAAR toch heeft elke cel basisbehoeften
 Menselijk lichaam = 1 000 000 000 000 000 cellen
 Hoge “turn-over” = rode bloedcellen 2 500 000 cellen/seconde

2.5. Bouw van de cel
 Cel = kan vergelijken met een fabriek
o Transport stoffen, stofwisseling, excretie/secretie, groei en
vermenigvuldiging
 Cel = plasmamembraan + kern + cytoplasma
o Cytoplasma = celorganellen + cytosol
o Cytosol = vloeistof tussen organellen

2.6. De celmembraan: structuur
 Celmembraan = scheiding MAAR ook selectief doorlatend
 Microscopisch onderzoek
o 5-10 nm dik
o Lichtmicroscopie = niet te zien
o Elektronenmicroscoop = 3 lagen
 Scheikundig onderzoek
o Lipidedubbellaag
o Membraan bevat …
 Vetten (fosfolipiden + cholesterol)
 Eiwitten
 Koolhydraten

2.7. Transport doorheen membraan
 Barrière <-> uitwisseling nodig
 Specifieke transportmechanismen aanwezig
 Transport verloopt passief of actief

2.8. Passief transport
 = bewegen van deeltjes doorheen membraan door de aanwezigheid van een
chemische en/of elektrische gradiënt
 Passief = cel moet zelf geen energie leveren
 Chemische gradiënt = elektrische potentiaalverschil
 Elektromechanische gradiënt = concentratie- en elektrisch potentiaalverschil



2

, 2.8.1. Chemische gradiënt
2.8.1.1. Diffusie
 = proces waarbij opgeloste deeltjes zich door heel de vloeistof verplaatsen van
gebied met hoge concentratie aan opgeloste deeltjes naar gebied met lagere
concentratie
 Bv. gassen
 Diffusie veronderstelt
o Concentratie-verschil
o Permeabel membraan

2.8.1.2. Geleide diffusie
 = opnamen van grotere deeltjes door transporteiwitten (carriers)
 Selectief
 Passief transport = van hoge naar lage concentratie (geen energie nodig)
 Bv. glucose

2.8.1.3. Osmose
 “Diffusie van het oplosmiddel”
 Oplosmiddel verplaatst zich van HOGE naar LAGE concentratie
 Treedt op bij halfdoorlatend of semi-permeabel membraan
 Systeem streeft naar evenwicht

2.8.2. Elektrische gradiënt
Geladen deeltjes:
 Ondervinden chemische gradiënt en elektrische gradiënt
 Ion verplaatst zich

Evenwichtssituatie:
 Concentratie- en elektrisch potentiaalverschil heffen elkaar op
 Inwendige van de cel is negatief geladen t.o.v. extracellulaire ruimte
 Ontstaan van (trans)membraanpotentiaal(verschil)

2.8.3. Verschillende soorten gradiënten
 Chemische gradiënt = diffusie  concentratieverschil
 Elektrische gradiënt
o Elektrodiffusie
 Elektrisch potentiaalverschil
 Diffusie van geladen deeltjes (ionen)
 Via ionenkanalen
o Elektrochemische gradiënt = concentratieverschil + elektrisch
potentiaalverschil
 Geladen deeltjes = ondervinden chemische gradiënt + elektrische
gradiënt  ion verplaatst zich
 Evenwichtssituatie = conc.- en elektrisch potentiaalverschil heffen
elkaar op + inwendige v/d cel is negatief geladen tov extracellulaire
ruimte  ontstaan van (trans)membraanpotentiaal(verschil)

3