Samenvatting Nederlands 1

Nederlands samenvatting

1. Over doelen en visies
1.1. Inleiding
 Taal is de zuurstof in het onderwijs
 Taal doet leren
 Taal is alomtegenwoordig in de kleuterklas en moet de aandacht voor taal ook
alomtegenwoordig zijn
 Taalonderwijs is heel ruim:
 Allerlei taalactiviteiten (bv. verhalen brengen, spelen met poëzie, taalspelletjes,
gesprekken, voorbereidend schrijven, drama)
 Het talig ondersteunen van alle activiteiten in de klas, van alle routines, van alle
speel- en zorgmomenten
 2 belangrijke vragen:
 Welk doel heeft taalonderwijs?
 Welke globale visie is er op taalonderwijs?
1.2. Ontwikkelingsdoelen
 Weten welke ontwikkel doelen er zijn en wie ze bepaald heeft.
 Weten waar je ontwikkel doelen kunt vinden.
 Waarom leren we op school taal?
o Om situaties beter te kunnen aanpakken = communiceren
Cultuurgebonden ontwikkeling (de ander)
o Om eigen gedachten, gevoelens en ervaringen te verwoorden =
conceptualiseren
Persoonsgebonden ontwikkeling (ik)
 Taal = een middel -> geen doel op zich -> niet leren over taal MAAR taal leren gebruiken
 Wat moeten we kinderen leren zodat ze ‘taalvaardig’ worden?
o De overheid heeft ontwikkeldoelen vastgelegd ‘OD’ voor Nederlands
(= minimumdoelen die een kleuterschool moet nastreven)
Voor de lagere school ook doelen, dit noemen ze eindtermen
Verschil:
 Eindtermen: moeten behaald worden op het einde van het
6e leerjaar
 Ontwikkeldoelen: zijn doelen waar de leraar naar moet
streven maar niet hoeft te behalen
 5 rubrieken:
 Luisteren
 Spreken
 Lezen
 Schrijven
 Taalbeschouwing
 Taalgebruik:
 Mondelinge vaardigheden: luisteren en spreken
 Schriftelijke vaardigheden: lezen en schrijven
 Productieve vaardigheden = produceren: spreken en schrijven
 Receptieve vaardigheden = begrijpen: luisteren en lezen
 Taalbeschouwing:

,  Nadenken over taalgebruik en taalsysteem in allerlei situaties om zo taalgebruik
te verbeteren
1.3. Doelen op netten
 Hoe vertalen de verschillende netten de ontwikkelingsdoelen in eigen doelen?
 De lijst met ontwikkelingsdoelen is beperkt, maar er is veel ruimte om eigen
invulling te geven
 Verschillende onderwijskoepels hebben hun eigen doelenlijsten gemaakt, met
hun eigen accenten
 Taal in het leerplan Zill
 Zill doelen kunnen selecteren bij een activiteit die we gezien hebben
 Vertellend voorlezen
 Vrij vertellen
 Verhaal opbouwen
 Spelen met een vers
 Aangeven hoe je een ZILL doel kan verwerken
 6 ontwikkelthema’s uit het ontwikkelveld ‘taalontwikkeling’:
1. TOtg : Talige grondhouding
 Open staan voor talen & talige diversiteit.
 Zo goed mogelijk durven & willen talig uitdrukken.

2. TOmn : Mondelinge taalvaardigheid Nederlands
 Begrijpen & overbrengen van een mondelinge boodschap in betekenisvolle situaties.

3. Mondelinge taalvaardigheid Frans

4. TOsn : Schriftelijke taalvaardigheid Nederlands
 Begrijpen & overbrengen van een schriftelijke boodschap in een betekenisvolle situatie.

5. Schriftelijke taalvaardigheid Frans


6. TOtn : Taalbeschouwing Nederlands
 In of vanuit een betekenisvolle situatie nadenken over taal, mijn taalgebruik en dat van
anderen.
 Inzichten toepassen in mijn talig handelen.

1.4. Een visie op taalonderwijs
 Onderwijskoepels maakten hun eigen leerplannen -> allemaal gekoppeld aan een bepaalde
visie op taalonderwijs
 In de visieteksten van verschillende netten vinden we gemeenschappelijke elementen terug
= principes van goed taalgebruik
 Wie is de doelgroep?
 Wat moeten we hen leren?
 Hoe kunnen we dat aanpakken?
1.5. Elk kind telt
 Elk kind is uniek, taak van leraar om kind vanuit observatie te begeleiden (beginsituatie)

,  Uitgangspunt = diversiteit -> bijgevolg moet er gedifferentieerd worden in aanbod/aanpak,
uitdagende en motiverende activiteiten
 Zorg is voor klasleraar
 Elk kind positief en respectvol benaderen
1.6. Elk kind moet Nederlands-vaardig worden
 Doel: leren taal gebruiken in functionele situaties
 Centraal: taalvaardigheid (luisteren, spreken, lezen en schrijven)
 Leraar moet spreekkansen bieden en kleuters leren luisteren naar anderen
 Schriftelijke taalvaardigheid= oog hebben voor beginnende geletterdheid
 Allerlei schrijfsels, prentenboeken, tekeningen, pictogrammen
 Om jezelf uit te drukken moet je ook over woordenschat beschikken
1.7. We bieden interactief taalonderwijs in een veilige en krachtige leeromgeving
 2 elementen:
 Interactief taalonderwijs
o Pijler 1: sociaal leren: zorgen dat er veel gesprekskansen zijn tussen leraar-
kind en kinderen onderling
o Pijler 2: betekenisvol leren: zorgen voor een rijke context, een rijke biotoop,
want dat lokt interactie uit
Hoekverijking
Uitdagende en zinvolle activiteiten
o Pijler 3: strategisch leren: aandacht hebben voor denkprocessen, die zelf
verwoorden (modeling) en laten verwoorden
Hoe kunnen we iets aanpakken? Wat hebben we nodig?
Voer terugblikgesprekken, denk hardop mee, stel denkstimulerende
vragen aan de kleuters
Wat is modeling?
 De leerkracht toont hoe het moet
 De Lkr past strategie zelf toe en geeft een voorbeeld aan de
kleuters. Zo kunnen de kleuters het de volgende keer
makkelijker zelf doen.
 Bv. Je stelt de vraag: ‘zou Morris zijn bril echt nooit meer
verliezen?’ en geeft ook het antwoord op de vraag: ‘Ik denk
dat hij weer vergeten is dat zijn bril op zijn hoofd staat.
 Een krachtige omgeving
o 3 cirkels voor centrum voor taal en onderwijs
De buitenste cirkel:
Positief en veilig leerklimaat
 Het kind moet zich goed voelen en betrokken zijn. elk
kind moet positief benaderd worden
Rijk leerklimaat
 Het aanbod moet rijk zijn. taal wordt de hele dag
door gestimuleerd
De middelste cirkel:
Betekenisvol leren
 Zinvolle en motiverende opdrachten en speelhoeken
voorzien.