Samenvatting OVHR2 (Staatsrecht/gemeenterecht)
Centrale overheid
Legaliteitsbeginsel (niet gecodificeerd) → Van een bepaalde bevoegdheid mag
alleen gebruik worden gemaakt indien de Grondwet of een WIFZ dit uitdrukkelijk
toestaat.
a. Wet in formele zin (WIFZ) → Is gemaakt door de regering en de Staten-
Generaal gezamenlijk art. 81 GW.
b. Wet in materiële zin → Is een besluit dat algemeen is, voor herhaling
toepasbaar is, externe werking heeft en burgers of overheidsorganen
bindt.
Trias politica → Gedachte van Montesquieu om het gezag te verdelen over
verschillende organen. De machten controleren elkaar en houden elkaar in
balans. Dit wordt ook wel checks and balances genoemd.
a. Wetgevende macht
b. Uitvoerende macht
c. Rechtsprechende macht
Beginselen democratische rechtsstaat → Een staat met een bestuur dat zowel
democratisch al rechtsstatelijk is ingericht.
a. Democratisch:
- Geheime verkiezingen met redelijke tussenpozen van het parlement. Burgers
hebben het recht om de leden van de volksvertegenwoordiging te kiezen
- Er moet sprake zijn van openheid voor machtswisseling.
- Het parlement dient een centrale rol te spelen. Dit betekend dat in ieder geval
dat de volksvertegenwoordiging een beslissende stem dient te hebben bij het
vaststellen van wetgeving.
b. Rechtsstatelijk:
- Erkenning van individuen en particuliere instellingen.
- Optreden van het bestuur dat voor de burger bezwarend is, dient de berusten
op een regel die deze bevoegdheid voorschrijft.
- De regels waarin de bevoegdheden van een staatsorgaan zijn omschreven,
moeten zijn vastgesteld door een ander orgaan.
- Geschillen tussen burger en staat moeten worden beslist door een
onafhankelijke rechter.
Bronnen van het staatsrecht
a. Grondwet
b. Gewoontelijke regels
c. Geschreven regelingen in de vorm van wetten of AMvB’s
Functies van het staatsrecht
a. Constituerend → De wijze waarop ambten op hun plek komen, in het leven
worden geroepen, worden ingesteld (de Tweede Kamer wordt gekozen
door de kiesgerechtigde burgers).
, b. Attributerend → Er worden bevoegdheden toegekend aan ambten die door
middel van constitutie zijn opgericht (de Tweede Kamer heeft de
bevoegdheid gekregen tot het recht van amendement).
c. Regulerend → Er worden grenzen gesteld aan de bevoegdheden die bij
attributie zijn toegekend (een rechter mag geen WIFZ aan de grondwet
toetsen art. 120 Gw).
Delegatieterminologie
Grondwet Andere regelgeving
Attributie/(sub)delegatie van regelgevende Delegatie/subdelegatie van regelgevende
bevoegdheid. bevoegdheid.
Bij wet Bij (bijv. algemene maatregel van bestuur)
- Attributie aan wetgever in formele - Delegatie (door wetgever in formele
zin is wel toegestaan. zin aan regering) is wel toegestaan.
- Delegatie niet toegestaan. - Subdelegatie niet toegestaan.
Bij of krachtens de wet Bij of krachtens ministeriële regeling
- Attributie aan wetgever in formele - Delegatie (door wetgever in formele
zin is wel toegestaan. zin aan minister is wel toegestaan.
- (Sub)delegatie wel toegestaan. - Subdelegatie wel toegestaan.
Een vorm van het werkwoord regelen. x
Een vorm van het zelfstandig naamwoord
regels of regeling (de wet regelt, de wet
stelt regels)
- Attributie aan wetgever in formele
zin.
- (Sub)delegatie wel toegestaan
Normenhiërarchie
a. Statuut van het Koninkrijk der Nederlanden → Staat bovenaan omdat in art. 5 lid
2 Statuut staat dat de Grondwet de bepalingen van het Statuut in acht
moet nemen.
b. Grondwet
c. Wet in formele zin art. 81 GW → Vaststelling van wetten geschiedt door de
regering en de Staten-Generaal gezamenlijk.
d. AMvB’s art. 89 GW → Worden bij koninklijk besluit vastgesteld en dus door
de regering gemaakt.
Regering → Wordt gevormd door de Koning en de ministers art. 42 GW.
a. Koninklijk besluit (KB) → Beslissing van de regering. Moet worden
ondertekend door de Koning met 1 of meer ministers/staatssecretarissen
art. 47 GW. De grondwettelijke verplichte handtekening van een
minister/staatssecretaris onder een wet of KB wordt ook wel contraseign
genoemd.
b. Minister (-president) → Worden bij KB benoemd en ontslagen art. 43 GW.
- Minister-president → Vertegenwoordigt en coördineert het kabinet.
a. Kabinet → De ministers en staatssecretarissen samen.
Centrale overheid
Legaliteitsbeginsel (niet gecodificeerd) → Van een bepaalde bevoegdheid mag
alleen gebruik worden gemaakt indien de Grondwet of een WIFZ dit uitdrukkelijk
toestaat.
a. Wet in formele zin (WIFZ) → Is gemaakt door de regering en de Staten-
Generaal gezamenlijk art. 81 GW.
b. Wet in materiële zin → Is een besluit dat algemeen is, voor herhaling
toepasbaar is, externe werking heeft en burgers of overheidsorganen
bindt.
Trias politica → Gedachte van Montesquieu om het gezag te verdelen over
verschillende organen. De machten controleren elkaar en houden elkaar in
balans. Dit wordt ook wel checks and balances genoemd.
a. Wetgevende macht
b. Uitvoerende macht
c. Rechtsprechende macht
Beginselen democratische rechtsstaat → Een staat met een bestuur dat zowel
democratisch al rechtsstatelijk is ingericht.
a. Democratisch:
- Geheime verkiezingen met redelijke tussenpozen van het parlement. Burgers
hebben het recht om de leden van de volksvertegenwoordiging te kiezen
- Er moet sprake zijn van openheid voor machtswisseling.
- Het parlement dient een centrale rol te spelen. Dit betekend dat in ieder geval
dat de volksvertegenwoordiging een beslissende stem dient te hebben bij het
vaststellen van wetgeving.
b. Rechtsstatelijk:
- Erkenning van individuen en particuliere instellingen.
- Optreden van het bestuur dat voor de burger bezwarend is, dient de berusten
op een regel die deze bevoegdheid voorschrijft.
- De regels waarin de bevoegdheden van een staatsorgaan zijn omschreven,
moeten zijn vastgesteld door een ander orgaan.
- Geschillen tussen burger en staat moeten worden beslist door een
onafhankelijke rechter.
Bronnen van het staatsrecht
a. Grondwet
b. Gewoontelijke regels
c. Geschreven regelingen in de vorm van wetten of AMvB’s
Functies van het staatsrecht
a. Constituerend → De wijze waarop ambten op hun plek komen, in het leven
worden geroepen, worden ingesteld (de Tweede Kamer wordt gekozen
door de kiesgerechtigde burgers).
, b. Attributerend → Er worden bevoegdheden toegekend aan ambten die door
middel van constitutie zijn opgericht (de Tweede Kamer heeft de
bevoegdheid gekregen tot het recht van amendement).
c. Regulerend → Er worden grenzen gesteld aan de bevoegdheden die bij
attributie zijn toegekend (een rechter mag geen WIFZ aan de grondwet
toetsen art. 120 Gw).
Delegatieterminologie
Grondwet Andere regelgeving
Attributie/(sub)delegatie van regelgevende Delegatie/subdelegatie van regelgevende
bevoegdheid. bevoegdheid.
Bij wet Bij (bijv. algemene maatregel van bestuur)
- Attributie aan wetgever in formele - Delegatie (door wetgever in formele
zin is wel toegestaan. zin aan regering) is wel toegestaan.
- Delegatie niet toegestaan. - Subdelegatie niet toegestaan.
Bij of krachtens de wet Bij of krachtens ministeriële regeling
- Attributie aan wetgever in formele - Delegatie (door wetgever in formele
zin is wel toegestaan. zin aan minister is wel toegestaan.
- (Sub)delegatie wel toegestaan. - Subdelegatie wel toegestaan.
Een vorm van het werkwoord regelen. x
Een vorm van het zelfstandig naamwoord
regels of regeling (de wet regelt, de wet
stelt regels)
- Attributie aan wetgever in formele
zin.
- (Sub)delegatie wel toegestaan
Normenhiërarchie
a. Statuut van het Koninkrijk der Nederlanden → Staat bovenaan omdat in art. 5 lid
2 Statuut staat dat de Grondwet de bepalingen van het Statuut in acht
moet nemen.
b. Grondwet
c. Wet in formele zin art. 81 GW → Vaststelling van wetten geschiedt door de
regering en de Staten-Generaal gezamenlijk.
d. AMvB’s art. 89 GW → Worden bij koninklijk besluit vastgesteld en dus door
de regering gemaakt.
Regering → Wordt gevormd door de Koning en de ministers art. 42 GW.
a. Koninklijk besluit (KB) → Beslissing van de regering. Moet worden
ondertekend door de Koning met 1 of meer ministers/staatssecretarissen
art. 47 GW. De grondwettelijke verplichte handtekening van een
minister/staatssecretaris onder een wet of KB wordt ook wel contraseign
genoemd.
b. Minister (-president) → Worden bij KB benoemd en ontslagen art. 43 GW.
- Minister-president → Vertegenwoordigt en coördineert het kabinet.
a. Kabinet → De ministers en staatssecretarissen samen.
