Samenvatting Vreemdetaalverwerving- en didactiek

Vreemdetaalverwerving A 1



Hoofdstuk 3: Soorten onderzoek in vreemdetaalverwerving
3.1. inleiding
Verschillende benaderingen op basis van verschillende onderzoeksmethoden
 verschillende disciplines / onderzoeksdomeinen

jaren ’60: groeiende interesse voor het vreemdetaalleerproces bij psychologen,
taalkundigen, pedagogen  ontstaan van vreemdetaalverwerving (Second language
Acquisition

onderzoek naar de interlanguage van taalleerders = het taalgebruik v/d leerder dat verschilt
v/h taalgebruik v/e moedertaalspreker

3.2. overzicht van onderzoeksdisciplines
3.2.1. Psycholinguïstiek
- weinig te maken met psychologie
- psycholinguïsten = onderzoekers die zicht richten op de cognitieve processen die ten
grondslag liggen aan taal, niet de psychologische processen (Steven Pinker)
o Richt zich op cognitieve processen = taalverwerking
- Oorspr. aandacht voor taalverwerving kinderen
- Hoe wordt taal opgeslagen? language storage
- Hoe wordt taal opgeroepen? language retrieval
- Waarom “psycho”-?
 gehanteerde methoden zijn schatplichtig aan het domein v/d psychologie:
reactietijden, gedragsexperimenten, eye-tracking, …

eye-tracking
- gebruikt om taalverwervingsprocessen in kaart te brengen
- camera is in staat om oogbewegingen te registeren

Reactietijden
- “Jan gooide de bal naar Marie”
- “De bal werd door Jan naar Marie gegooid”
Wie gooide de bal?
 actieve zinnen worden sneller verwerkt

3.2.2. Neurolinguïstiek
- neurolinguïsten= psycholinguïsten die ook gebruikmaken van technieken om de
processen v/h brein in beeld te brengen (techniek: neuroimaging)
- Ontstaan midden 19de E
- Oorspr. Taalafwijkingen (zoals afasie) (nu: ook gezonde breinen)

,Vreemdetaalverwerving A 2

Waar in het brein spelen cognitieve processen zich af?
- Verband bloeddoorstroming & breinactiviteit
o zuurstof in bloed bepalen a.d.h.v. magnetische resonantie
- Gebruik van methodes en machines die breinprocessen in beeld brengen
o Functional Magnetic Resonance Imaging (fMRI)

Carl Wernicke
- Duitser, 1848-1905, grondlegger
- localiseerde taalbegrip in de hersenen (temporele kwab)

Paul Broca
- Fransman, 1824-1880
- Taalproductie speelt zich meestal af in de linkse hersenhemisfeer  spraakcentrum =
de zone van Broca (frontale kwab)
- ‘On parle avec le hémisphère gauche’

3.2.3. Sociolinguïstiek
- Het leren v/e taal gebeurt in een sociale context
- Wederzijdse beïnvloeding sociale context en vreemdetaalverwerving
- Sociolinguïstisch onderzoek naar vreemdetaalverwerving opgesplitst in 4 thema’s
o Onderzoek naar taal en samenleving
o Onderzoek naar taalvariatie
o Onderzoek naar taal en interactie
o Onderzoek naar taal en cultuur
- Kwantitatieve onderzoeksmethode: vragenlijsten
- Kwalitatieve onderzoeksmethode: discoursanalyse, conversatieanalyse

3.3. onderzoeksmethoden
3.3.1. empirisch onderzoek
- Empirisch onderzoek: “de werkelijkheid betreffend” geg. verzamelen uit
werkelijkheid
- Vertrekt van waarneming

Problemen bij waarneming
- Je kan niet alle gevallen waarnemen.
 wie ga je observeren?
 representatieve steekproef

- Je kan niet alle kenmerken waarnemen.
 Welke factoren/variabelen zal je onderzoeken?
 afbakening onderzoeksobject
 meetbaar maken
Variabele = eenduidig meetbaar kenmerk waarop een Pp een bepaalde score/waarde
aanneemt.

, Vreemdetaalverwerving A 3

3.3.2. Empirische cyclus
Vier stadia die cyclisch herhaald worden:
- (1) Bepalen v/d onderzoeksvraag: geformuleerd als hypothese (=voorspelling)
 bevestigen/ontkrachten
- (2) Dataverzameling: moet aansluiten bij onderzoeksvraag (testen, bevragen,
observeren, scannen, reactietijden meten, …)
- (3) Data-analyse: meerdere technieken mogelijk.
Bij cijfergegevens: statistiek (vb. gemiddelde)
- (4) Interpretatie: op basis van gegevens antwoord formuleren op onderzoeksvraag
 gedeeltelijke antwoorden
nieuwe vragen
cyclus wordt terug opgestart
 Onderzoek = ongoing process