W&K Hoorcollege 7 – Klimaten op aarde en
klimaatverandering
Algemene leerdoel(en): De kandidaat kan verschillende klimaten beschrijven en herkennen aan de
hand van het klimaatsysteem van Köppen.
Uitleggen dat er verschillende typen klimaatsystemen zijn, waarvan de indeling afhangt van het doel van het
klimaatsysteem; Uitleggen dat afhankelijk van hoe we het klimaat definiëren, verschillende factoren
bepalend zijn voor het klimaat van een gebied, maar dat bij de besproken klimaatsystemen altijd neerslag en
temperatuur en hun variabiliteit over de seizoenen een rol spelen.
Temperatuur en neerslag en hun variabiliteit over de seizoenen zijn de twee key-measures als het gaat om
klimaatsystemen. Echter, drie verschillende factoren zijn bepalend voor de temperatuur van een gebied:
breedtegraad, locatie aan de kust/binnenland en hoogteligging. Neerslag wordt mede bepaald door de
temperatuur, heersende luchtmassa’s, hoge- of lagedrukgebieden, heersende wind- en oceaanstromingen.
Met behulp van kennis uit vorige hoofdstukken de variabiliteit en verdeling
van de temperatuur op wereldschaal beschrijven en verklaren (figuur 7.3).
Breedtegraad, locatie aan de kust/ in het binnenland, en hoogteligging
zorgen alle drie voor een diversiteit in temperatuur tussen plekken op aarde.
Met behulp van kennis uit vorige hoofdstukken de variabiliteit en
spreiding van neerslag op wereldschaal beschrijven en verklaren
(figuur 7.4 en 7.5).
Wereldwijde neerslagpatronen worden bepaald door kenmerken van
luchtmassa’s en hun bewegingen die worden aangestuurd door de
mondiale luchtcirculatie.
• Natte equatoriale gordel: overvloedige stijgingsregens door
warme temperatuur.
• Passaatkusten: oostelijke passaten brengen vochtige lichtmassa’s
van warme oceanen naar land, waar heuvels en bergen zorgen
voor orografische neerslag.
1
, • Tropisch woestijnen: de semipermanente hogedrukgebieden, gedreven door Hadleycel, zorgen voor
droge, warme luchtmassa’s welke zorgen voor barre woestijnen.
• Midlatitude woestijnen en steppen: ver van waterbronnen, droge luchtmassa’s domineren en weinig
neerslag.
• Vochtige subtropische gebieden: westkant van subtropische hogedrukcellen, brengen vochtige lucht
van zee naar land.
• Midlatitude westkust: heersende westenwinden zorgen voor orografische neerslag als gevolg van
gedwongen stijging van luchtmassa’s bij bergen.
• Arctische en poolwoestijnen: koude luchtmassa’s, te koud om veel neerslag vast te houden, zorgen
voor weinig neerslag.
Neerslagpatronen kunnen gegroepeerd worden in drie groepen:
1. Gelijkmatig verdeelde neerslag: heeft een groot bereik van mogelijkheden, van weinig tot geen
neerslag in elke maand tot gelijke neerlag in alle maanden.
2. Neerslagmaximum in zomer (of maand met meeste zon): planten groeien het best tijdens seizoen met
meeste insolatie, als warme seizoen ook nat is → groei van inheemse planten en gewassen mogelijk.
3. Neerslagmaximum tijdens winter (of seizoen met weinig zon): dit betekent dat het warme seizoen
ook droog is. Bij plantengroei kan er waterstress zijn, irrigatie vaak noodzakelijk.
2
klimaatverandering
Algemene leerdoel(en): De kandidaat kan verschillende klimaten beschrijven en herkennen aan de
hand van het klimaatsysteem van Köppen.
Uitleggen dat er verschillende typen klimaatsystemen zijn, waarvan de indeling afhangt van het doel van het
klimaatsysteem; Uitleggen dat afhankelijk van hoe we het klimaat definiëren, verschillende factoren
bepalend zijn voor het klimaat van een gebied, maar dat bij de besproken klimaatsystemen altijd neerslag en
temperatuur en hun variabiliteit over de seizoenen een rol spelen.
Temperatuur en neerslag en hun variabiliteit over de seizoenen zijn de twee key-measures als het gaat om
klimaatsystemen. Echter, drie verschillende factoren zijn bepalend voor de temperatuur van een gebied:
breedtegraad, locatie aan de kust/binnenland en hoogteligging. Neerslag wordt mede bepaald door de
temperatuur, heersende luchtmassa’s, hoge- of lagedrukgebieden, heersende wind- en oceaanstromingen.
Met behulp van kennis uit vorige hoofdstukken de variabiliteit en verdeling
van de temperatuur op wereldschaal beschrijven en verklaren (figuur 7.3).
Breedtegraad, locatie aan de kust/ in het binnenland, en hoogteligging
zorgen alle drie voor een diversiteit in temperatuur tussen plekken op aarde.
Met behulp van kennis uit vorige hoofdstukken de variabiliteit en
spreiding van neerslag op wereldschaal beschrijven en verklaren
(figuur 7.4 en 7.5).
Wereldwijde neerslagpatronen worden bepaald door kenmerken van
luchtmassa’s en hun bewegingen die worden aangestuurd door de
mondiale luchtcirculatie.
• Natte equatoriale gordel: overvloedige stijgingsregens door
warme temperatuur.
• Passaatkusten: oostelijke passaten brengen vochtige lichtmassa’s
van warme oceanen naar land, waar heuvels en bergen zorgen
voor orografische neerslag.
1
, • Tropisch woestijnen: de semipermanente hogedrukgebieden, gedreven door Hadleycel, zorgen voor
droge, warme luchtmassa’s welke zorgen voor barre woestijnen.
• Midlatitude woestijnen en steppen: ver van waterbronnen, droge luchtmassa’s domineren en weinig
neerslag.
• Vochtige subtropische gebieden: westkant van subtropische hogedrukcellen, brengen vochtige lucht
van zee naar land.
• Midlatitude westkust: heersende westenwinden zorgen voor orografische neerslag als gevolg van
gedwongen stijging van luchtmassa’s bij bergen.
• Arctische en poolwoestijnen: koude luchtmassa’s, te koud om veel neerslag vast te houden, zorgen
voor weinig neerslag.
Neerslagpatronen kunnen gegroepeerd worden in drie groepen:
1. Gelijkmatig verdeelde neerslag: heeft een groot bereik van mogelijkheden, van weinig tot geen
neerslag in elke maand tot gelijke neerlag in alle maanden.
2. Neerslagmaximum in zomer (of maand met meeste zon): planten groeien het best tijdens seizoen met
meeste insolatie, als warme seizoen ook nat is → groei van inheemse planten en gewassen mogelijk.
3. Neerslagmaximum tijdens winter (of seizoen met weinig zon): dit betekent dat het warme seizoen
ook droog is. Bij plantengroei kan er waterstress zijn, irrigatie vaak noodzakelijk.
2
