19e eeuwse capita selecta college 3

19e eeuwse kunst: capita selecta
College 3: presentatie en circulatie (I)

(distributie)

- SALON
o Belang
 Tot ca. 1860_1870: salons (des artistes vivants)= crucial voor ‘eigentijdse’
kunstenaars
 Tonen > verkopen+opdrachten
 netwerking
o Organisatie
 Frankrijk 1667: werk académiciens tonen
 Vanaf 1699: in Louvre
 Vanaf 1725: Grand Salon Carré, Louvre> benaming
 Vanaf 1791: staat organiseert
 Quasi verplichting voor kunstenaar, aanvaard door jury
 Behoud ‘Salon Carré’ als centrum van tentoonstelling
 Vanaf WT 1855: in Palais de l’industrie (palais des champs-Elysées)
 Vanaf WT 1900: in grand palais
 Vanaf WT 1881: officiële salon door société des artists Francais (SAF)+
ontstaan alternatieven

BELGIE
 1792, Gent: initiatief kunstminnende burgers, naar Parijs’ model
 1804, Antwerpen: tweejaarlijks
 1811, Brussel, Société pour l’encouragement des beaux arts
 1812, Mechelen
 Vanaf 1814: ‘driejaarlijks’/ Triënnale: Brussel-Antwerpen-Gent
TRIENNALES
 1833: 1e officiële ‘nationale’ Salon: exposition nationale des Beaux-Arts
 Kleinere steden: eigen tentoonstellingen
 Omvangrijk & toonaangevend, vnl Brussel
 1845: 846 KWK
 1848: 1186 KWK
 1851: 1479 KWK, 773K’rs
o 432<België
o 190< Frankrijk
o 55< Nederland; 54< Pruisen; 24< Italië
 International karakter
 Exposition Générale des beaux-arts
 Vnl buurlanden
 Luthereau 1851 < gunstig
o Spoorwegnet
o Politiek klimaat
 Franse bannelingen
-

,  Vrij behoudsgezind
 F. Rops, 1851: ‘Le diable au salon’
 2e h 19e eeuw: moderne kunst
 Nieuw’ werk, aangeleverd met lijst
 Verzendingskosten binnen België betaald
 Najaar augustus- oktober
 Tijdelijke wisselende onderkomens > permanent
 Bxl: oude hof ‘houten paleis’1851, Paleis voor schone Kunsten (1881-
1914, KMSKB)
 Gent: O.A. in stadshuis, musée des tableaux de l’académie, Palais de
l’Université (vondelstraat), justitiepaleis, kapel (pand), Casino (1868-
1910), MSK (1902)

o Toelating (jury vanaf midden 18e eeuw)
 Geweigerd werk op achterkant rode R van réfusé
 1748, Parijs: salonjury/selectiecommissie (jury d’admission)
 Vnl Académiciens > protest
 Vnl conservatief
 Grote macht
 Zeer snelle oordelen
 Geen motivering; ook politieke & persoonlijke motivering
 1848: geen jury
 Toenemend inzenders
 1791: ca 250 kunstenaars
 1880: > 5000
 Kritiek vanaf m 19e eeuw
 Beperking werken per kunstenaar
 Meer strenge jury’s
SALON DE REFUSES
 1863 (“salon des Venus”) ca 5000 inzendingen v ca 3000 kunstenaars
 Ca helft afgewezen> reacties> Napoleon III gelast Salon Des Refusés in salon
annexe
KUNSTENARESSEN
 Vroegere toelating tot salons dan academies: late 18 e eeuw
 Sterke toename
 Begin 19e eeuw: verlies aan belang van historieschilderkunst
 Late 19e eeuw: opleiding
 Maar:
 Ondervertegenwoordiging
 Initialen, pseudoniemen
 Minder gunstige posities


o Presentatie
 Meestal vele werken dicht bij elkaar gehangen = voordeel heel wat getoond
wordt, = nadeel: niet alles evengoed zichtbaar
 Kunstenaars vaak ongelukkig met de plaatsing van hun werk