RECHT EN
ONDERNEMING
Deel 2
Samenvatting cursus –
hoorcolleges
Yentl Jordaens
,Inhoudsopgave
DEEL V: GOEDEREN-EN ZAKENRECHT (VOLLEDIG GEWIJZIGD IN 2021)............................................................3
HOOFDSTUK 1: INDELING VAN DE GOEDEREN................................................................................................4
1. LICHAMELIJKE EN ONLICHAMELIJKE GOEDEREN...........................................................................................................4
2. ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN...................................................................................................................4
3. GEBRUIKS- EN VERBRUIKSGOEDEREN.......................................................................................................................5
4. DOMEINGOEDEREN..............................................................................................................................................5
5. ZELFSTANDIGE ZAKELIJKE RECHTEN EN ZAKELIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN............................................................................6
HOOFDSTUK 2: ZELFSTANDIGE ZAKELIJKE RECHTEN........................................................................................6
1. KENMERKEN VAN HET ZAKELIJK RECHT.....................................................................................................................6
2. HET EIGENDOMSRECHT.........................................................................................................................................6
3. HET VRUCHTGEBRUIK...........................................................................................................................................8
4. RECHT VAN OPSTAL..............................................................................................................................................9
HOOFDSTUK 3: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN......................................................................................................... 9
1. ZEKERHEDEN IN HET ALGEMEEN.............................................................................................................................9
2. DE VOORRECHTEN.............................................................................................................................................10
3. DE HYPOTHEKEN...............................................................................................................................................10
4. HET PAND........................................................................................................................................................11
DEEL VI: DE VERBINTENISSEN....................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 1: DE VERBINTENISSEN – ALGEMEEN........................................................................................ 12
1. WAT IS EEN VERBINTENIS....................................................................................................................................12
2. DE BRONNEN VAN VERBINTENISSEN.......................................................................................................................13
3. SOORTEN VERBINTENISSEN..................................................................................................................................13
HOOFDSTUK 2: DE OVEREENKOMSTENRECHT............................................................................................... 15
1. WAT IS EEN OVEREENKOMST................................................................................................................................15
2. SOORTEN OVEREENKOMSTEN...............................................................................................................................15
HOOFDSTUK 3: DE GRONDBEGINSELEN EN DE INTERPRETATIE VAN OVEREENKOMSTEN...............................17
1. DE WILSAUTONOMIE..........................................................................................................................................17
2. DE BINDENDE KRACHT VAN EEN OVEREENKOMST.....................................................................................................17
3. DE GOEDE TROUW.............................................................................................................................................18
HOOFDSTUK 4: GELDIGHEIDSVOORWAARDEN VAN DE OVEREENKOMST......................................................18
1. DE TOESTEMMING.............................................................................................................................................18
2. BEKWAAMHEID.................................................................................................................................................20
3. VOORWERP......................................................................................................................................................20
4. OORZAAK.........................................................................................................................................................20
HOOFDSTUK 5: HET ONTSTAAN VAN DE OVEREENKOMST............................................................................21
1. HET AANBOD....................................................................................................................................................21
2. DE AANVAARDING............................................................................................................................................. 21
3. PRECONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID.................................................................................................................21
HOOFDSTUK 6: DE UITVOERING VAN DE OVEREENKOMST............................................................................22
1. DE VRIJWILLIGE UITVOERING................................................................................................................................22
2. DE VOORWAARDEN VOOR CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID...................................................................................23
3. DE ONTBINDING VAN DE OVEREENKOMST...............................................................................................................24
, 4. EXONERATIEBEDING OF VRIJWARINGSBEDING..........................................................................................................25
SCHEMA CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID WEDERKERIGE OVEREENKOMSTEN:..............................................................25
HOOFDSTUK 7: DERDEN EN DE OVEREENKOMST..........................................................................................26
1. REGEL: DE RELATIVITEIT VAN OVEREENKOMSTEN......................................................................................................26
2. DE TEGENWERPELIJKHEID VAN OVEREENKOMSTEN....................................................................................................27
HOOFDSTUK 8: TENIETGAAN VAN OVEREENKOMSTEN.................................................................................28
1. ALGEMEEN.......................................................................................................................................................28
2. NIETIGHEID...................................................................................................................................................... 28
3. ONTBINDING....................................................................................................................................................28
4. EENZIJDIGE OPZEGGING (UITZONDERING)...............................................................................................................28
5. DE UITVOERING.................................................................................................................................................29
6. SCHULDVERNIEUWING........................................................................................................................................29
7. SCHULDVERGELIJKING.........................................................................................................................................29
8. SCHULDVERMENGING.........................................................................................................................................30
9. BEVRIJDENDE VERJARING.....................................................................................................................................30
DEEL VII: BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN................................................................................................... 31
HOOFDSTUK 1: DE KOOP-VERKOOP.............................................................................................................. 32
1. DEFINITIE.........................................................................................................................................................32
HOOFDSTUK 2: DE HUUROVEREENKOMST.................................................................................................... 32
1. WAT IS HUUR...................................................................................................................................................32
HOOFDSTUK 3: DE VOORNAAMSTE ANDERE OVEREENKOMSTEN.................................................................32
1. HUURKOOP OF LEASING......................................................................................................................................32
2. BEWAARGEVING................................................................................................................................................33
3. DADING...........................................................................................................................................................33
4. AANNEMING.....................................................................................................................................................33
5. LASTGEVING.....................................................................................................................................................33
6. DE PERSOONLIJKE ZEKERHEDEN............................................................................................................................34
6.1 borgtocht..................................................................................................................................................34
6.2 delcredere.................................................................................................................................................34
6.3 kredietverzekering....................................................................................................................................34
DEEL VIII: DE ONRECHTMATIGE DAAD OF FOUTAANSPRAKELIJKHEID............................................................35
HOOFDSTUK 1: AANSPRAKELIJKHEID – EEN OVERZICHT................................................................................36
HOOFDSTUK 2: AANSPRAKELIJKHEID VOOR EIGEN DAAD.............................................................................36
1. DE FOUT..........................................................................................................................................................36
2. MATERIËLE SCHADE............................................................................................................................................37
3. OORZAKELIJK VERBAND.......................................................................................................................................37
4. VERGOEDING....................................................................................................................................................37
,DEEL V: GOEDEREN-EN ZAKENRECHT (VOLLEDIG
GEWIJZIGD IN 2021)
, HOOFDSTUK 1: INDELING VAN DE GOEDEREN
1. LICHAMELIJKE EN ONLICHAMELIJKE GOEDEREN
Lichamelijke goederen = zintuiglijk waarneembare, stoffelijke goederen en
kunnen worden gemeten middels een momentopname (art. 2.40 NBW). ook
zaken genoemd
Onlichamelijke goederen = niet waarneembaar, onstoffelijk, producten van de
menselijke geest (intellectuele rechten) of abstracte gehelen van goederen van
uiteenlopende aard.
Hierop kunnen ook rechten worden verwerft
Vb. auteursrecht, octrooi, kwekersrecht, merkenrecht, …
Eigendomsrecht wordt beschouwd één beschouwd met het goed zelf (eventueel
bepaalde onderdelen afgesplitst worden.
Vb. huis = eigendomsrecht: - vruchtgebruik & erfpacht
- Hypotheek
2. ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN
Vroeger vormden onroerende goederen (niet verplaatsbaar) de voornaamste
productiemiddelen en waren roerende goederen minder in waarde. Economisch
gezien is het onderscheid minder relevant en door de toegenomen
geldhoeveelheid nemen roerende goederen nu een belangrijkere plaats in dan
vroeger. In België overtreft het roerend goed zelfs het onroerend vermogen
(mede door effectisering°).
° roerend maken van onroerende goederen door effecten
Onroerende goederen zijn makkelijker te registreren voor het fiscaal recht en
de zekerheden
Juridische verschilpunten tussen de behandeling :
- verschillende procedure beslag
- verschillende regeling inzake verjaring
- fiscaal recht: onderscheid (onroerende goederen: registratierecht & roerende
goederen: BTW)
Onroerende goederen = niet verplaatsbare goederen (gronden en gebouwen ,
…)
, Onroerend door hun aard (gronden en gebouwen)
Onroerend door incorporatie (oorspronkelijk roerend -> later bevestigd aan
onroerend goed vb. ingebouwde keuken)
Onroerend door bestemming (door wet beschouwd, bv ramen, trap,…)
Roerende goederen = verplaatsbare goederen (laptop, boekentas, …)
Roerend uit hun aard (alle verplaatsbare goederen)
Roerend door wetsbepaling (geld, aandelen in vennootschap, …)
Roerend door anticipatie (oorspronkelijk onroerend, maar met oog op
toekomst worden losgemaakt en roerend worden -> vb groenten en fruit
(6 weken voor oogst), afbraakmateriaal,…)
3. GEBRUIKS- EN VERBRUIKSGOEDEREN
Gebruiksgoederen = meerdere keren gebruiken (meubelen, machines, auto,
…)
Verbruiksgoederen = gaat teniet bij eerste normaal gebruik (eten, geld,
brandstof, …)
Onderscheid is belangrijk voor teruggaveplicht en risico voor de lener
bij bruikleen moet zelfde voorwerp worden teruggeven (vb. bruikleen van
borstel -> zelfde geven)
bij verbruiklening moet gelijkaardig voorwerp worden teruggegeven (vb. lening
van geld, koffie, …)
Bij tenietgaan van voorwerp zonder fout van de lener:
bruikleen: eigenaar loopt het risico
verbruiklening: lener loopt het risico
4. DOMEINGOEDEREN
= goederen die toebehoren aan publiekrechtelijke rechtspersonen (overheid)
Openbaar domein = goederen bedoeld voor algemeen belang (uitrusting
wegen, haveninfrastructuur, station, …) -> derden kunnen geen beslag (of
verhuur of verjaring) nemen
Privaat domein = overheidsgoederen die deze bestemming niet kregen, derden
kunnen hier dus wel rechten op verwerven (via koop, huur, …)
ONDERNEMING
Deel 2
Samenvatting cursus –
hoorcolleges
Yentl Jordaens
,Inhoudsopgave
DEEL V: GOEDEREN-EN ZAKENRECHT (VOLLEDIG GEWIJZIGD IN 2021)............................................................3
HOOFDSTUK 1: INDELING VAN DE GOEDEREN................................................................................................4
1. LICHAMELIJKE EN ONLICHAMELIJKE GOEDEREN...........................................................................................................4
2. ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN...................................................................................................................4
3. GEBRUIKS- EN VERBRUIKSGOEDEREN.......................................................................................................................5
4. DOMEINGOEDEREN..............................................................................................................................................5
5. ZELFSTANDIGE ZAKELIJKE RECHTEN EN ZAKELIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN............................................................................6
HOOFDSTUK 2: ZELFSTANDIGE ZAKELIJKE RECHTEN........................................................................................6
1. KENMERKEN VAN HET ZAKELIJK RECHT.....................................................................................................................6
2. HET EIGENDOMSRECHT.........................................................................................................................................6
3. HET VRUCHTGEBRUIK...........................................................................................................................................8
4. RECHT VAN OPSTAL..............................................................................................................................................9
HOOFDSTUK 3: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN......................................................................................................... 9
1. ZEKERHEDEN IN HET ALGEMEEN.............................................................................................................................9
2. DE VOORRECHTEN.............................................................................................................................................10
3. DE HYPOTHEKEN...............................................................................................................................................10
4. HET PAND........................................................................................................................................................11
DEEL VI: DE VERBINTENISSEN....................................................................................................................... 12
HOOFDSTUK 1: DE VERBINTENISSEN – ALGEMEEN........................................................................................ 12
1. WAT IS EEN VERBINTENIS....................................................................................................................................12
2. DE BRONNEN VAN VERBINTENISSEN.......................................................................................................................13
3. SOORTEN VERBINTENISSEN..................................................................................................................................13
HOOFDSTUK 2: DE OVEREENKOMSTENRECHT............................................................................................... 15
1. WAT IS EEN OVEREENKOMST................................................................................................................................15
2. SOORTEN OVEREENKOMSTEN...............................................................................................................................15
HOOFDSTUK 3: DE GRONDBEGINSELEN EN DE INTERPRETATIE VAN OVEREENKOMSTEN...............................17
1. DE WILSAUTONOMIE..........................................................................................................................................17
2. DE BINDENDE KRACHT VAN EEN OVEREENKOMST.....................................................................................................17
3. DE GOEDE TROUW.............................................................................................................................................18
HOOFDSTUK 4: GELDIGHEIDSVOORWAARDEN VAN DE OVEREENKOMST......................................................18
1. DE TOESTEMMING.............................................................................................................................................18
2. BEKWAAMHEID.................................................................................................................................................20
3. VOORWERP......................................................................................................................................................20
4. OORZAAK.........................................................................................................................................................20
HOOFDSTUK 5: HET ONTSTAAN VAN DE OVEREENKOMST............................................................................21
1. HET AANBOD....................................................................................................................................................21
2. DE AANVAARDING............................................................................................................................................. 21
3. PRECONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID.................................................................................................................21
HOOFDSTUK 6: DE UITVOERING VAN DE OVEREENKOMST............................................................................22
1. DE VRIJWILLIGE UITVOERING................................................................................................................................22
2. DE VOORWAARDEN VOOR CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID...................................................................................23
3. DE ONTBINDING VAN DE OVEREENKOMST...............................................................................................................24
, 4. EXONERATIEBEDING OF VRIJWARINGSBEDING..........................................................................................................25
SCHEMA CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID WEDERKERIGE OVEREENKOMSTEN:..............................................................25
HOOFDSTUK 7: DERDEN EN DE OVEREENKOMST..........................................................................................26
1. REGEL: DE RELATIVITEIT VAN OVEREENKOMSTEN......................................................................................................26
2. DE TEGENWERPELIJKHEID VAN OVEREENKOMSTEN....................................................................................................27
HOOFDSTUK 8: TENIETGAAN VAN OVEREENKOMSTEN.................................................................................28
1. ALGEMEEN.......................................................................................................................................................28
2. NIETIGHEID...................................................................................................................................................... 28
3. ONTBINDING....................................................................................................................................................28
4. EENZIJDIGE OPZEGGING (UITZONDERING)...............................................................................................................28
5. DE UITVOERING.................................................................................................................................................29
6. SCHULDVERNIEUWING........................................................................................................................................29
7. SCHULDVERGELIJKING.........................................................................................................................................29
8. SCHULDVERMENGING.........................................................................................................................................30
9. BEVRIJDENDE VERJARING.....................................................................................................................................30
DEEL VII: BIJZONDERE OVEREENKOMSTEN................................................................................................... 31
HOOFDSTUK 1: DE KOOP-VERKOOP.............................................................................................................. 32
1. DEFINITIE.........................................................................................................................................................32
HOOFDSTUK 2: DE HUUROVEREENKOMST.................................................................................................... 32
1. WAT IS HUUR...................................................................................................................................................32
HOOFDSTUK 3: DE VOORNAAMSTE ANDERE OVEREENKOMSTEN.................................................................32
1. HUURKOOP OF LEASING......................................................................................................................................32
2. BEWAARGEVING................................................................................................................................................33
3. DADING...........................................................................................................................................................33
4. AANNEMING.....................................................................................................................................................33
5. LASTGEVING.....................................................................................................................................................33
6. DE PERSOONLIJKE ZEKERHEDEN............................................................................................................................34
6.1 borgtocht..................................................................................................................................................34
6.2 delcredere.................................................................................................................................................34
6.3 kredietverzekering....................................................................................................................................34
DEEL VIII: DE ONRECHTMATIGE DAAD OF FOUTAANSPRAKELIJKHEID............................................................35
HOOFDSTUK 1: AANSPRAKELIJKHEID – EEN OVERZICHT................................................................................36
HOOFDSTUK 2: AANSPRAKELIJKHEID VOOR EIGEN DAAD.............................................................................36
1. DE FOUT..........................................................................................................................................................36
2. MATERIËLE SCHADE............................................................................................................................................37
3. OORZAKELIJK VERBAND.......................................................................................................................................37
4. VERGOEDING....................................................................................................................................................37
,DEEL V: GOEDEREN-EN ZAKENRECHT (VOLLEDIG
GEWIJZIGD IN 2021)
, HOOFDSTUK 1: INDELING VAN DE GOEDEREN
1. LICHAMELIJKE EN ONLICHAMELIJKE GOEDEREN
Lichamelijke goederen = zintuiglijk waarneembare, stoffelijke goederen en
kunnen worden gemeten middels een momentopname (art. 2.40 NBW). ook
zaken genoemd
Onlichamelijke goederen = niet waarneembaar, onstoffelijk, producten van de
menselijke geest (intellectuele rechten) of abstracte gehelen van goederen van
uiteenlopende aard.
Hierop kunnen ook rechten worden verwerft
Vb. auteursrecht, octrooi, kwekersrecht, merkenrecht, …
Eigendomsrecht wordt beschouwd één beschouwd met het goed zelf (eventueel
bepaalde onderdelen afgesplitst worden.
Vb. huis = eigendomsrecht: - vruchtgebruik & erfpacht
- Hypotheek
2. ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN
Vroeger vormden onroerende goederen (niet verplaatsbaar) de voornaamste
productiemiddelen en waren roerende goederen minder in waarde. Economisch
gezien is het onderscheid minder relevant en door de toegenomen
geldhoeveelheid nemen roerende goederen nu een belangrijkere plaats in dan
vroeger. In België overtreft het roerend goed zelfs het onroerend vermogen
(mede door effectisering°).
° roerend maken van onroerende goederen door effecten
Onroerende goederen zijn makkelijker te registreren voor het fiscaal recht en
de zekerheden
Juridische verschilpunten tussen de behandeling :
- verschillende procedure beslag
- verschillende regeling inzake verjaring
- fiscaal recht: onderscheid (onroerende goederen: registratierecht & roerende
goederen: BTW)
Onroerende goederen = niet verplaatsbare goederen (gronden en gebouwen ,
…)
, Onroerend door hun aard (gronden en gebouwen)
Onroerend door incorporatie (oorspronkelijk roerend -> later bevestigd aan
onroerend goed vb. ingebouwde keuken)
Onroerend door bestemming (door wet beschouwd, bv ramen, trap,…)
Roerende goederen = verplaatsbare goederen (laptop, boekentas, …)
Roerend uit hun aard (alle verplaatsbare goederen)
Roerend door wetsbepaling (geld, aandelen in vennootschap, …)
Roerend door anticipatie (oorspronkelijk onroerend, maar met oog op
toekomst worden losgemaakt en roerend worden -> vb groenten en fruit
(6 weken voor oogst), afbraakmateriaal,…)
3. GEBRUIKS- EN VERBRUIKSGOEDEREN
Gebruiksgoederen = meerdere keren gebruiken (meubelen, machines, auto,
…)
Verbruiksgoederen = gaat teniet bij eerste normaal gebruik (eten, geld,
brandstof, …)
Onderscheid is belangrijk voor teruggaveplicht en risico voor de lener
bij bruikleen moet zelfde voorwerp worden teruggeven (vb. bruikleen van
borstel -> zelfde geven)
bij verbruiklening moet gelijkaardig voorwerp worden teruggegeven (vb. lening
van geld, koffie, …)
Bij tenietgaan van voorwerp zonder fout van de lener:
bruikleen: eigenaar loopt het risico
verbruiklening: lener loopt het risico
4. DOMEINGOEDEREN
= goederen die toebehoren aan publiekrechtelijke rechtspersonen (overheid)
Openbaar domein = goederen bedoeld voor algemeen belang (uitrusting
wegen, haveninfrastructuur, station, …) -> derden kunnen geen beslag (of
verhuur of verjaring) nemen
Privaat domein = overheidsgoederen die deze bestemming niet kregen, derden
kunnen hier dus wel rechten op verwerven (via koop, huur, …)
