Volledige samenvattingen orthopedagogische Methoden

Hoofdstuk 1: Begripsverheldering: methode en methodiek

1 Inleiding
Professionele hulpverlener  hebben kennis van hulpverleningsmethoden en leren deze ook
hanteren.

2 Methode
2.1 Wat is een methode?
Iedereen werkt volgens een bepaalde methode.
Methode komt van methodos (grieks)= de weg weerlangs
Methode: is bepaalde manier van werken, een bepaalde werkwijze die men hanteert
Methode volgens Van Dale: een vaste manier van handelen om een bepaald doel te
bereiken
Definitie Bouwkamp methode: een gesystematiseerde wijze van werken om een doel te
bereiken
Volgens bassant: een methode is een omschreven en doelgerichte werkwijze om met een
cliënt of cliëntengroep in een bepaalde situatie een bepaald vraagstuk op te lossen. Een
methode geeft richting aan het handelen van de hulpverlener door middel van aanwijzingen
voor het gebruik van instrumenten en technieken

2.2 Kenmerken van een methode
2.2.1 Methoden hebben een theoretische achtergrond
 meestal benadering, visie of hulpverleningsmodel als basis  verantwoordt het handelen
Voor-methodisch handelen: daardoor ontstaan er nieuwe methoden
Niet alles wat je doet of niet doet heeft voortdurend te maken met methodisch handelen
 soms niet vanuit de theorie, wel vanuit spontaan handelen  eerst meer systematiseren
dan door anderen te leren
Vb: presentie ( later werd er pas een theorie over geschreven)
Evidence- based: methode is effectief en werkt
 niet enkel ook hebben voor wetenschappelijke methodes, maar ook voor wat werkt in de
praktijk

2.2.2 Methoden zijn gericht op een doelgroep
Methoden die overal goed voor zijn bestaan niet.
Doelgroep: niet enkel cliënt, maar ook cliëntsystemen
Bij grote groep: wordt er gebruik gemaakt van de goldsteinmethode, om de sociale
vaardigheden en sociale zelfredzaamheid te verhogen
Bij personen met Autisme: TEACCH, belangrijk dat doelgroep hier meer grip krijgt op de
wereld door visuele ondersteuning via fotos of tekeningen. Accent ligt op vaardigheden

,2.2.3 Methoden zijn doelgericht
Men werkt planmatig, doet iets op een bepaalde manier en men heeft daarbij een doel voor
ogen
 naar iets toewerken: methode wordt naar iets concreet toegewerkt. Men is gericht op het
realiseren van een bepaald doel.
 methode = middel om tot een gesteld doel te komen
Methode geeft richting aan het handelen

2.2.4 Het werken met methoden is doordacht, systematisch en
procesmatig
2.2.4.1 Doordacht
Volgens methode handelen  ze zullen bewust bepaalde zaken doen en andere niet
(doelgericht handelen)

2.2.4.2 Systematisch
Systematisch  geen recepten je zet bewust verschillende stappen in een bepaalde
volgorde
Definitie Houweling-Meijers en Vissers: een methode is een bepaalde aanpak, om voor
een bepaalde cliënt of cliëntengroep, in een bepaalde situatie, een bepaald vraagstuk op te
lossen.
Sommige hebben een hoge mate van standaardisatie en protocollering, maar we mogen ze
nooit beschouwen als recepten

2.2.4.3 Procesmatig
Alles gebeurt eenmalig en in (vaste) volgorde
Methode is nooit geheel vast te leggen en moet ook ruimte laten aan ontwikkelingen tijdens
de hulpverlening
Steeds opnieuw doelen en de aanpak aan de orde te stellen van de cliënt en zo nodig
opnieuw te definiëren
Elke stap wordt teruggekoppeld
= cyclisch proces= proces met fasen die telkens opnieuw worden doorlopen

2.2.5 Methoden zijn persoonlijk gekleurd
Methode mag niet onpersoonlijk en statisch worden
 alles hangt af van de persoonlijkheid van de persoon die de methode toepast, de
opvattingen, kennis en vaardigheden de manier waarop iemand iets doet of de manier van
werken is sterk persoonsgebonden
Methodisch handelen kan alleen door verbinding van persoon en methode (Bouwkamp) De
methode, dat ben jij!
Kenmerken van methode:
 Methoden hebben meestal een theoretische achtergrond
 Methoden zijn gericht op een doelgroep
 Methoden zijn doelgericht
 Het werken met methoden is doordacht, systematisch en procesmatig

,  Methoden zijn persoonlijk gekleurd

2.2.6 Enkele voorbeelden van methoden
Smog: spreken met ondersteuning van gebaren en pictogrammen
Gentle teaching: tonen dat de cliënt niet mijn aandacht hoeft te verdienen op basis van zijn
gedrag
LSCI: life space intervention-methode samen gebeurtenis overlopen (cliënt en begeleider)
Triple P: positief pedagogisch programma, kind een waarschuwing geven als hij negatief
gedrag stelt wanneer het negatieve gedrag zich blijft voordoen, kan je hem in de inkom
plaatsen gedurende enkele minuten, daarna nog geen goed gedrag  plaatsen in rustige
kamer. Straf afgelopen  niet meer teruggekomen op voorval
Werkpuntenbord: werkpunten krijgen  werkpunt inorde dan krijgt hij op het einde van de
dag een sticker

2.2.7 Onze werkdefinitie van ‘methode’
Methode bevat 5 elementen:
 Theorie achter methode (meestal) + ontstaansgrond en maatschappelijke
achtergrond
 Doelgroep
 Doelen en de effecten die men mag verwachten
 Concrete manier van werken (verloop, materiaal)
 Kwaliteit van personen en organisatie die methode uitvoeren (kennis, tijd, geld,..)

3 Methodiek
3.1 Wat is een methodiek?
Ruimer dan concreet handelen
Nadenken over dat handelen en ordenen
Overkoepelend kader
Antwoord op: welke methoden zijn in die
situatie zinvol?

3.2 Kenmerken van methodiek
3.2.1 Methodieken is een geheel of
verzameling van methoden
Hemelaar: we spreken van een methodiek, als
er sprake is van een verzameling op elkaar
betrokken methoden, is dus een
samenhangend geheel van methoden

3.2.2 Methodiek helpt kiezen
Methodiek is een geheel van kennis en normen over een bepaald praktijkgebied, dat
aanwijzingen geeft voor het kiezen van methoden
Het stelt hulpverleners in staat om op een verantwoorde en consistente manier methoden en
werkwijzen te kiezen.