Mitić Laetitia 1 Vroedkunde 2021-2022
ppt + leertekst
De vroedvrouw als kritische
beroepsbeoefenaar
Hoofdstuk 1. Wetenschappelijk onderzoek 3
Inleiding 3
1.1 Het belang van wetenschappelijk onderzoek in de zorg 3
1.1.1 Evidence based practice 3
EBP: 5 stappen 4
1.1.2 De kloof tussen theorie en praktijk 4
1.2 Wetenschappelijk onderzoek: enkele basisbegrippen 5
1.2.1 De literatuurstudie: probleemstelling, doelstelling en vraagstelling 5
1.2.2 Refereren en verwijzingen 6
Refereren in de tekst: verwijzingen 7
Tabellen & figuren 7
De literatuurtekst 8
1.2.3 Methodologie 8
De rol van de vroedvrouw 8
De noodzaak van ethische richtlijnen 8
Commissies voor medische ethiek 9
Informed Consent 9
Privacy 10
1.2.4 De populatie en de steekproef 10
Steekproefdesign 11
Steekproefgrootte 11
1.2.5 Variabelen 11
Soorten variabelen: nominaal, ordinaal, interval en ratio 11
Nominale variabelen 11
Ordinale variabelen 12
Ratio variabelen 12
1.2.6 Datacollectie 13
Soorten 13
Belangrijke begrippen 13
Regels bij formuleren van een betrouwbare en valide vragenlijst 13
De vereisten van een vragenlijst 13
De regels bij het formuleren van vragen 13
Opstellen van antwoordcategorieën 13
Opbouw van een vragenlijst 13
Soorten vragen 14
Factoren die de respons positief beïnvloeden 14
1.2.7 Onderzoeksdesign 14
1
,Mitić Laetitia 1 Vroedkunde 2021-2022
ppt + leertekst
Kwalitatief en kwantitatief onderzoek 14
Enkele extra begrippen rond kwalitatief onderzoek 15
Cross-sectioneel en longitudinaal onderzoek 15
Retrospectief en prospectief onderzoek 15
Non-, quasi- en experimenteel onderzoek 15
Experimenteel onderzoek 15
Quasi-experimenteel onderzoek 17
Non-experimenteel onderzoek 17
1.2.8 Evidentielevel van onderzoek 19
Meta-analyse 19
Systematische review 19
Evidence-based richtlijn 20
Randomised controlled trial ‘RCT’ 20
Cohort studie 20
Case-control studie 20
Case-series/case-reports 20
1.2.9 Resultaten 20
1.2.10 Discussie 21
1.2.11 Conclusie 21
1.3 Statistiek 21
1.3.1 Beschrijvende statistiek: tabellen en grafieken 21
De enkelvoudige frequentietabel 21
De relatieve frequentietabel 21
De cumulatieve frequentietabel 22
Grafieken 22
Nominale en ordinale variabelen 22
Interval of ratiovariabelen 23
1.3.2 Beschrijvende statistiek: samenvattende cijferwaarden/kengetallen
25
De modus 25
De mediaan 25
Het rekenkundig gemiddelde 25
Relatie tussen deze samenvattende cijferwaarden 26
De range 26
De standaardafwijking of standaarddeviatie 26
1.3.3 Verklarende statistiek 27
Aantonen van verbanden/verschillen 27
Odds ratio 28
Hoofdstuk 2. Systematisch zoeken 28
2.1 Inleiding 28
2.2 Dr. Google 28
2.3 Zoeken in wetenschappelijke databanken 30
2
,Mitić Laetitia 1 Vroedkunde 2021-2022
ppt + leertekst
2.4 Pubmed 31
2.5 PI(C)O(T)-methode 31
2.6 Bijhouden van gevonden resultaten 32
Hoofdstuk 1. Wetenschappelijk onderzoek
Inleiding
- Vroedkundig beroep heeft een hele evolutie doorgemaakt
● Jarenlang verloskundig beroep beïnvloed door mythen en oude
gewoonten → handelingen waren niet efficiënt
● Kritische blik: oude gewoontes waren niet meer genoeg → aanzet
tot uitvoeren wetenschappelijk onderzoek (vooral US en UK)
bv. Altijd ontsmetten van de navel bij een pasgeborene → hoeft
eigenlijk niet
● Van ambacht tot een professie
● Eindproduct gezondheidszorg
- Welbevinden van de patiënten → blijf alles in vraag stellen!
- Efficiëntere handelingen ontdekken door wetenschappelijk
onderzoek
● Belang wetenschappelijk onderzoek
- Patiënt
- Vroedvrouw
- Vroedkundige professie
- Maatschappij (minder fouten, minder zieken - preventieve
zorg is goedkoper dan curatieve)
1.1 Het belang van wetenschappelijk onderzoek in de zorg
1.1.1 Evidence based practice
- Bircumshaw (1990): het toepassen van niet-gefundeerde kennis in de
vroedkunde heeft negatieve gevolgen op de professionaliteit van het vak,
de verantwoordelijkheid, de kwaliteit van de zorg en op de kosten van de
zorg.
- Wetenschappelijk basis = belangrijk, maar is niet alles.
- Evidence based practice of EBP = gebruik van onderzoek in de praktijk
- Klinische beslissingen op basis van:
● Het best beschikbare bewijs
● Kennis en ervaring van de zorgverlener
● Waarden en voorkeuren van de patiënt
● Rekening houden met context (bv. Middelen ter beschikking)
3
, Mitić Laetitia 1 Vroedkunde 2021-2022
ppt + leertekst
EBP: 5 stappen
1. Het (klinisch) probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
2. Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
3. Het beoordelen van gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en
toepasbaarheid
4. Het toepassen van gevonden resultaat in de praktijk
5. Het regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
1.1.2 De kloof tussen theorie en praktijk
Voorbeeld in de ppt:
Episiotomie voor vaginale geboorte hoeft niet regelmatig toegepast te worden.
→ Vroeger: standaard gedaan om scheuren naar anus te vermijden → meer
controle bij naaien van een knip
→ Scheur zou wel sneller (natuurlijk) helen, maar risico beschadiging anusspier
→ Bijna 60% vrouwen krijgt bij eerste bevalling een epi, bijna 40% van alle
vrouwen
→ Conclusie artikel: epi eigenlijk onnodig
De aansluiting tussen onderzoek en praktijk is belangrijk, maar er is een grote
kloof. Dit komt door o.a.:
● Zorgverleners houden vakliteratuur niet goed bij omdat het ontoegankelijk
is
● VV weten niet waar ze naar nieuwe informatie moeten zoeken
● Geen training gehad om wetenschappelijke artikels te lezen
● Redelijk weinig verschenen in het Nederlands → Engelstalige literatuur
● Onderzoeksverslagen: veel jargon → moeilijk verstaanbaar
● Er is een weerstand tegen veranderingen
Hoe dichten we de kloof?
4
ppt + leertekst
De vroedvrouw als kritische
beroepsbeoefenaar
Hoofdstuk 1. Wetenschappelijk onderzoek 3
Inleiding 3
1.1 Het belang van wetenschappelijk onderzoek in de zorg 3
1.1.1 Evidence based practice 3
EBP: 5 stappen 4
1.1.2 De kloof tussen theorie en praktijk 4
1.2 Wetenschappelijk onderzoek: enkele basisbegrippen 5
1.2.1 De literatuurstudie: probleemstelling, doelstelling en vraagstelling 5
1.2.2 Refereren en verwijzingen 6
Refereren in de tekst: verwijzingen 7
Tabellen & figuren 7
De literatuurtekst 8
1.2.3 Methodologie 8
De rol van de vroedvrouw 8
De noodzaak van ethische richtlijnen 8
Commissies voor medische ethiek 9
Informed Consent 9
Privacy 10
1.2.4 De populatie en de steekproef 10
Steekproefdesign 11
Steekproefgrootte 11
1.2.5 Variabelen 11
Soorten variabelen: nominaal, ordinaal, interval en ratio 11
Nominale variabelen 11
Ordinale variabelen 12
Ratio variabelen 12
1.2.6 Datacollectie 13
Soorten 13
Belangrijke begrippen 13
Regels bij formuleren van een betrouwbare en valide vragenlijst 13
De vereisten van een vragenlijst 13
De regels bij het formuleren van vragen 13
Opstellen van antwoordcategorieën 13
Opbouw van een vragenlijst 13
Soorten vragen 14
Factoren die de respons positief beïnvloeden 14
1.2.7 Onderzoeksdesign 14
1
,Mitić Laetitia 1 Vroedkunde 2021-2022
ppt + leertekst
Kwalitatief en kwantitatief onderzoek 14
Enkele extra begrippen rond kwalitatief onderzoek 15
Cross-sectioneel en longitudinaal onderzoek 15
Retrospectief en prospectief onderzoek 15
Non-, quasi- en experimenteel onderzoek 15
Experimenteel onderzoek 15
Quasi-experimenteel onderzoek 17
Non-experimenteel onderzoek 17
1.2.8 Evidentielevel van onderzoek 19
Meta-analyse 19
Systematische review 19
Evidence-based richtlijn 20
Randomised controlled trial ‘RCT’ 20
Cohort studie 20
Case-control studie 20
Case-series/case-reports 20
1.2.9 Resultaten 20
1.2.10 Discussie 21
1.2.11 Conclusie 21
1.3 Statistiek 21
1.3.1 Beschrijvende statistiek: tabellen en grafieken 21
De enkelvoudige frequentietabel 21
De relatieve frequentietabel 21
De cumulatieve frequentietabel 22
Grafieken 22
Nominale en ordinale variabelen 22
Interval of ratiovariabelen 23
1.3.2 Beschrijvende statistiek: samenvattende cijferwaarden/kengetallen
25
De modus 25
De mediaan 25
Het rekenkundig gemiddelde 25
Relatie tussen deze samenvattende cijferwaarden 26
De range 26
De standaardafwijking of standaarddeviatie 26
1.3.3 Verklarende statistiek 27
Aantonen van verbanden/verschillen 27
Odds ratio 28
Hoofdstuk 2. Systematisch zoeken 28
2.1 Inleiding 28
2.2 Dr. Google 28
2.3 Zoeken in wetenschappelijke databanken 30
2
,Mitić Laetitia 1 Vroedkunde 2021-2022
ppt + leertekst
2.4 Pubmed 31
2.5 PI(C)O(T)-methode 31
2.6 Bijhouden van gevonden resultaten 32
Hoofdstuk 1. Wetenschappelijk onderzoek
Inleiding
- Vroedkundig beroep heeft een hele evolutie doorgemaakt
● Jarenlang verloskundig beroep beïnvloed door mythen en oude
gewoonten → handelingen waren niet efficiënt
● Kritische blik: oude gewoontes waren niet meer genoeg → aanzet
tot uitvoeren wetenschappelijk onderzoek (vooral US en UK)
bv. Altijd ontsmetten van de navel bij een pasgeborene → hoeft
eigenlijk niet
● Van ambacht tot een professie
● Eindproduct gezondheidszorg
- Welbevinden van de patiënten → blijf alles in vraag stellen!
- Efficiëntere handelingen ontdekken door wetenschappelijk
onderzoek
● Belang wetenschappelijk onderzoek
- Patiënt
- Vroedvrouw
- Vroedkundige professie
- Maatschappij (minder fouten, minder zieken - preventieve
zorg is goedkoper dan curatieve)
1.1 Het belang van wetenschappelijk onderzoek in de zorg
1.1.1 Evidence based practice
- Bircumshaw (1990): het toepassen van niet-gefundeerde kennis in de
vroedkunde heeft negatieve gevolgen op de professionaliteit van het vak,
de verantwoordelijkheid, de kwaliteit van de zorg en op de kosten van de
zorg.
- Wetenschappelijk basis = belangrijk, maar is niet alles.
- Evidence based practice of EBP = gebruik van onderzoek in de praktijk
- Klinische beslissingen op basis van:
● Het best beschikbare bewijs
● Kennis en ervaring van de zorgverlener
● Waarden en voorkeuren van de patiënt
● Rekening houden met context (bv. Middelen ter beschikking)
3
, Mitić Laetitia 1 Vroedkunde 2021-2022
ppt + leertekst
EBP: 5 stappen
1. Het (klinisch) probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
2. Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
3. Het beoordelen van gevonden bewijs op methodologische kwaliteit en
toepasbaarheid
4. Het toepassen van gevonden resultaat in de praktijk
5. Het regelmatig evalueren van het proces en het resultaat
1.1.2 De kloof tussen theorie en praktijk
Voorbeeld in de ppt:
Episiotomie voor vaginale geboorte hoeft niet regelmatig toegepast te worden.
→ Vroeger: standaard gedaan om scheuren naar anus te vermijden → meer
controle bij naaien van een knip
→ Scheur zou wel sneller (natuurlijk) helen, maar risico beschadiging anusspier
→ Bijna 60% vrouwen krijgt bij eerste bevalling een epi, bijna 40% van alle
vrouwen
→ Conclusie artikel: epi eigenlijk onnodig
De aansluiting tussen onderzoek en praktijk is belangrijk, maar er is een grote
kloof. Dit komt door o.a.:
● Zorgverleners houden vakliteratuur niet goed bij omdat het ontoegankelijk
is
● VV weten niet waar ze naar nieuwe informatie moeten zoeken
● Geen training gehad om wetenschappelijke artikels te lezen
● Redelijk weinig verschenen in het Nederlands → Engelstalige literatuur
● Onderzoeksverslagen: veel jargon → moeilijk verstaanbaar
● Er is een weerstand tegen veranderingen
Hoe dichten we de kloof?
4
