Samenvatting groepsdynamica 22 -23: Chris de Rijdt & Chris Van Dam

DEEL 1 : GROEPEN EN TEAMS
GROEPEN EN TEAMS


WAT IS EEN GROEP?


- Enkel wanneer er aan volgende criteria is voldaan, spreken we over een groep
1. Een doel
o Gezamenlijk een bepaald doel willen bereiken
o Beseffen dat je als groep meer kans maakt het doel te bereiken dan als individu
2. Een onderlinge afhankelijkheid
o Als er een bepaalde gebeurtenis plaatsvindt, beïnvloedt dat niet alleen een individu,
maar de hele groep
3. Interactie
o Directe contacten met elkaar
o Interactie moet aanwezig zijn tussen de groepsleden
4. Een sociale eenheid
o Individuen moeten zichzelf zien als deel van de groep
5. Wederzijdse beïnvloeding
o Zonder wederzijdse beïnvloeding kan men niet spreken van een groep
6. Normen en rollen
o Interacties worden door aantal normen en rollen gestructureerd
o Worden schriftelijk of mondeling vastgelegd
o Bepalen welk gedrag goed/fout, gewenst/ongewenst is binnen de groep
o Vergemakkelijken het samenwerken en omgang met elkaar in de groep omdat men
van elkaar weet wat men mag verwachten
o Conformiteit = mate waarin groepsleden zich aanpassen aan de geldende
groepsnormen
o Uniformiteit = verwijst naar het met elkaar in overeenstemming zijn, de eenheid of
samenhang

- Hooligans, studentenvereniging?
o Een groep want:
 Gemeenschappelijk doel
 Op een bepaalde manier afhankelijk van elkaar.
 Onderhouden directe contacten
 Ze zien zichzelf als een sociale eenheid
 Ze beïnvloeden elkaar

, WAT IS EEN TEAM?


- Twee of meer individuen waartussen er sociale interactie is en die een of meer
gemeenschappelijke doelen hebben. Personen zijn afhankelijk van elkaar en iedereen heeft
eigen toegewezen specifieke rollen of functies.
- Verschil groep – team
o Een team heeft geleerd zich te verbinden: samenwerken aan een bepaald doel. Er is
het besef dat ze door samen te werken in staat zijn een doel te bereiken dat groter is
dan ieders individuele kracht  dat gezamenlijke doel bindt en verbindt
- Een groep wordt een team als:
o Het teambelang gaat voor op het eigen belang
o Er cohesie is (wij – gevoel)
o Iedereen bijdraagt aan het doel
o Er een goede samenwerking is
o Er verantwoordelijkheid wordt opgenomen
o Men elkaar waardeert
o De communicatie goed verloopt
o Successen een gezamenlijk resultaat zijn

- Definitie team volgens Stevens:
o Twee of meer leden die in onderling afhankelijkheid en door onderling overleg de uit
te voeren taken verdelen en coördineren, met het oog op of in functie van een
extern doel, binnen een breder organisatorisch verband

1. Twee of meer leden met onderlinge afhankelijkheid
o Teamleden zijn op elkaar aangewezen om hun taak te kunnen uitvoeren
o Functionele samenwerkingsrelatie
2. Een taak vervullen
o Men is taakafhankelijk van elkaar
 Taakafhankelijk = mate waarin een teamlid informatie, materialen en
ondersteuning nodig heeft en daarvoor afhankelijk is van andere teamleden
om zijn werk effectief te kunnen uitvoeren. Grote taakafhankelijkheid =
elkaar in grote mate nodig hebben om eigen bijdrage te kunnen leveren
3. Een gezamenlijk doel
o Samenwerking is geen doel maar middel : doel is welzijn van de client !
o In functie van dit doel pogen de leden onderling de verantwoordelijkheden en de
taken te verdelen, nodige plannen/afspraken te maken, te komen tot
werkresultaten.
4. Het organisatorisch verband
o Een team functioneert altijd binnen de visie en missie van de organisatie,
regelgevingen en procedures
o Team en organisatie beïnvloeden mekaar wederzijds
5. Elk team heeft eigen doel  moet wel afgestemd zijn op globale doelstellingen
organisatie Een team heeft gedeelde waarden en normen

, o Waarden en normen zorgen voor een zekere gelijkheid in opvattingen, doelstellingen
en gedragingen die het mogelijk maken om beslissingen te nemen vanuit wederzijds
begrip.


WAT IS GROEPSDYNAMICA?


- Groepsdynamica is het wetenschappelijke onderzoeksdomein dat zich richt op het vergroten
van inzicht in het functioneren van groepen. Men kijkt dus naar het gedrag van groepsleden
binnen groepen
- Men kijkt volgens Johnson & Johnson naar:
o Het gedrag van groepsleden binnen groepen
o De ontwikkeling van groepen
o De interacties tussen groepsleden, andere groepen en organisaties
o De structuur van groepen
- 3 actoren
o De groep
 Je cliënten: Leeftijd? Mogelijkheden? Welke ondersteuningsnoden hebben
ze? Onderlinge verhoudingen in de groep? …
o Je team
 Met de verschillende rollen - persoonlijkheden, de mate van werkervaring,
de stijl van communiceren, …
o Jezelf
 Met je kennis en vaardigheden om in te spelen op een groepsdynamiek, met
je waarden en normen die je gedrag sturen, en met je eigen voorkeurstijlen
op vlak van communicatie en begeleiding.
- Groep functioneert op 2 niveaus:
o Taakniveau: verwijst naar de inhoud, dus naar de activiteiten, spelvormen en
opdrachten binnen een groep
o Sociaal-emotioneel niveau: verwijst hij naar de verbondenheid tussen de
groepsleden

DE ONTWIKKELINGSFASEN VAN TUCKMAN


BESPREKING VAN HET MODEL


- Gemaakt door Bruce Tuckman
- Ontstaan in de jaren 60
- Helpt om meer zich te krijgen op groepen en om groepen naar zichzelf te leren kijken
- Fasen
o Forming
o Storming
o Norming
o Performing
o Adjourning

, - In elke fase houden groepen zich met andere thema’s bezig en dat beïnvloedt het gedrag van
de groep
- Elk stadium heeft een licht verschillend doel
o Je moet als team elk stadia doorlopen om uiteindelijk te kunnen samenwerken en
functioneren




1. FORMING (het vormen/ontstaan van de groep)
o Teamleden kennen elkaar nog niet + zijn bezig met ‘wie zit er in de groep en wat zijn
de taken’
o Teamleden zijn onwennig, onzekerheid en angstig: ze weten nog niet goed wat er
van hen verwacht wordt
o Ze zijn sterk afhankelijk van de teamleider
o Ze richten hun aandacht en communicatie meestal naar de teamleider omdat er nog
geen er nog geen verbondenheid is
o De teamleden nemen weinig of geen initiatief
o Ze communiceren beleefd, houden eigen mening vaak nog voor zich
o Ze voeren de opdrachten netjes uit
o Ze relativeren verborgen of sluimerende conflicten

Eerste fase voltooid wanneer je vaststelt dat de teamleden de afwachtende houding
loslaten en spontaner reageren op elkaar. Men begint zichzelf te zien als onderdeel
van de groep

2. STORMING (conflictfase)
In deze fase proberen de leden hun positie in de groep in te nemen. Dit leidt onvermijdelijk
tot een strijd wanneer verschillende ideeën van de teamleden ervoor zorgen dat mensen
met elkaar op gespannen voet staan.
o De rollen worden bepaald en afgebakend
o Er ontstaan onderlinge irritaties en conflicten
o Leden komen op voor hun eigen belangen
o Het ‘ik’-gevoel is sterker aanwezig dan het ‘wij’-gevoel;
o De teamleider wordt bekritiseerd
o Grenzen worden uitgetest
o Er worden coalities gevormd om de eigen belangen te verdedigen
o Er groeit verzet tegen het uitvoeren van taken of tegen het leiderschap
o Er wordt onderlinge kritiek geuit