Onderzoeksmethodologie: Mira
Meeus
Evidence based medicine (EBM) (H1)
Bvb casus met lage rugklachten: hoe weet je wat je moet doen? Je controleert de behandelingen en gaat
op zoek naar bewijs en evidentie over de behandeling, je controleert artikels, je gaat op zoek naar
richtlijnen (soort aanbevelingen gebaseerd op wetenschappelijke artikels -> soort handvat over wat je
best kunt doen): EBM-richtlijn is wanneer er systematisch gezocht wordt naar literatuur (transparante
zoekstrategie) en wanneer er ook niet genoeg bewijs is, geven experten toch hun mening -> KNGF-
richtlijnen
EBM is dus dat je beslissingen in de praktijk baseert op evidentie en onderzoek en niet de beslissing
baseren op traditie of gewoonte. EBM is noodzakelijk omdat 1. We constant beslissingen moeten
maken, 2. omdat de overheid moeten beslissen wat ze wel en niet terugbetalen en 3. omdat de
wetenschap heel snel evolueert.
EBM – “Het expliciet, oordeelkundig en consciëntieus gebruik maken van het best beschikbare bewijs bij
het maken van een keuze van een behandeling voor een patiënt”
Ontstaan van EBM: eerst bestond het niet en nam een arts een beslissing op basis van zijn ervaring, in
de 18de eeuw kwam er al een soort bewijs maar niks officieel of zo en sinds 1988 bestaat de EBM (een
officiële kader) dat met databases en zo werkt.
EBM is niet zoals een recept, de rol van patiënt speelt hier een grote rol en jouw ervaring ook. De
uiteindelijke behandeling is een combinatie van EBM, patiënt en therapeut.
EBM-proces:
Patiënt: casus
Vraag: hulpvraag opstellen (PICO)
Bron: kijken waar je bewijs kunt vinden (niet google, maar eerder pubmed of andere
databanken en daarop ook kijken wat is het recentst, relevantste, auteur, website, mogelijke
commerciële interesses...). Vroeger moesten we zelf alles onderzoeken, nu zijn er pre-appraised
bronnen (vooraf gefilterd en samengebracht):
o 6S research pyramid: systemen (al echt voor jou onderwerpen tot perfecte uitkomst),
summaries (samenvatting), … hoe hoger in de pyramide, hoe makkelijker om te
gebruiken
, Evaluatie: gevonden bewijs evalueren en kijken hoe bruikbaar het is (vooral als je geen pre-
appraised bronnen hebt)
Patiënt: behandeling toepassen op basis van EBM
Zelfevaluatie: evalueer opnieuw wat de resultaten zijn
Study designs (H3)
De piramide van evidentie toont aan welke soort onderzoek het beste is om te gebruiken:
Secundair onderzoek: je gaat andere onderzoeken samenbrengen en vergelijken. Dit is het
makkelijkste en beste om te gebruiken omdat iemand het al voor jou samenvat en zo en het
bewijs is er al en er wordt al vergeleken
o Systematische review: geeft een systematische voorstelling van een literatuuroverzicht,
het is heel transparant reproduceerbaar (gaat uit van vraagstelling, bron, …). Hierop is
EBM gebaseerd. Het geeft uiteindelijk een antwoord op je vraag, maar het antwoord
kan ook zijn er is niet genoeg bewijs dus er moet meer onderzoek gebeuren.
o Meta-analyse: stap verder dan systematische review. Ze gaan van de studies opnieuw
alles analyseren en kwalitatief beschrijven en niet gewoon samenvatten
o Scoping review: minder uitgebreid qua methodologie (geen protocol), gewoon even in
kaart brengen wat we al weten
o Narratieve review: geen kwaliteitsbeoordeling, beschrijft gewoon artikels, geen
systematische zoekopdracht dus niet alle artikels worden geselecteerd -> selectie bias
o Umbrella review: review van reviews
Primair onderzoek: je gaat zelf dingen onderzoeken en data verzamelen
o Analytisch onderzoek: vertrekt vanuit PICO vraag en geeft een effect van een bepaalde
interventie weer op een uitkomst
Experimenteel onderzoek: de onderzoeker gaat het onderzoek effectief actief
toepassen en bvb iets gaan manipuleren. Enige vorm van onderzoek waarmee je
causaliteit kan nagaan
Randomised controled trial (RCT): op toevallige wijze groepen vormen
en een controlegroep vergelijken (bvb oefentherapie vergelijken met
WDT). Je hebt dus altijd een experimentele interventie (wat je gaat
onderzoeken) en een controle-interventie (met wat je vergelijkt). Er
kunnen hier storende variabelen zijn dus je moet het design zo goed
mogelijk opzetten om bias te vermijden. Dit doe je door zoveel mogelijk
Meeus
Evidence based medicine (EBM) (H1)
Bvb casus met lage rugklachten: hoe weet je wat je moet doen? Je controleert de behandelingen en gaat
op zoek naar bewijs en evidentie over de behandeling, je controleert artikels, je gaat op zoek naar
richtlijnen (soort aanbevelingen gebaseerd op wetenschappelijke artikels -> soort handvat over wat je
best kunt doen): EBM-richtlijn is wanneer er systematisch gezocht wordt naar literatuur (transparante
zoekstrategie) en wanneer er ook niet genoeg bewijs is, geven experten toch hun mening -> KNGF-
richtlijnen
EBM is dus dat je beslissingen in de praktijk baseert op evidentie en onderzoek en niet de beslissing
baseren op traditie of gewoonte. EBM is noodzakelijk omdat 1. We constant beslissingen moeten
maken, 2. omdat de overheid moeten beslissen wat ze wel en niet terugbetalen en 3. omdat de
wetenschap heel snel evolueert.
EBM – “Het expliciet, oordeelkundig en consciëntieus gebruik maken van het best beschikbare bewijs bij
het maken van een keuze van een behandeling voor een patiënt”
Ontstaan van EBM: eerst bestond het niet en nam een arts een beslissing op basis van zijn ervaring, in
de 18de eeuw kwam er al een soort bewijs maar niks officieel of zo en sinds 1988 bestaat de EBM (een
officiële kader) dat met databases en zo werkt.
EBM is niet zoals een recept, de rol van patiënt speelt hier een grote rol en jouw ervaring ook. De
uiteindelijke behandeling is een combinatie van EBM, patiënt en therapeut.
EBM-proces:
Patiënt: casus
Vraag: hulpvraag opstellen (PICO)
Bron: kijken waar je bewijs kunt vinden (niet google, maar eerder pubmed of andere
databanken en daarop ook kijken wat is het recentst, relevantste, auteur, website, mogelijke
commerciële interesses...). Vroeger moesten we zelf alles onderzoeken, nu zijn er pre-appraised
bronnen (vooraf gefilterd en samengebracht):
o 6S research pyramid: systemen (al echt voor jou onderwerpen tot perfecte uitkomst),
summaries (samenvatting), … hoe hoger in de pyramide, hoe makkelijker om te
gebruiken
, Evaluatie: gevonden bewijs evalueren en kijken hoe bruikbaar het is (vooral als je geen pre-
appraised bronnen hebt)
Patiënt: behandeling toepassen op basis van EBM
Zelfevaluatie: evalueer opnieuw wat de resultaten zijn
Study designs (H3)
De piramide van evidentie toont aan welke soort onderzoek het beste is om te gebruiken:
Secundair onderzoek: je gaat andere onderzoeken samenbrengen en vergelijken. Dit is het
makkelijkste en beste om te gebruiken omdat iemand het al voor jou samenvat en zo en het
bewijs is er al en er wordt al vergeleken
o Systematische review: geeft een systematische voorstelling van een literatuuroverzicht,
het is heel transparant reproduceerbaar (gaat uit van vraagstelling, bron, …). Hierop is
EBM gebaseerd. Het geeft uiteindelijk een antwoord op je vraag, maar het antwoord
kan ook zijn er is niet genoeg bewijs dus er moet meer onderzoek gebeuren.
o Meta-analyse: stap verder dan systematische review. Ze gaan van de studies opnieuw
alles analyseren en kwalitatief beschrijven en niet gewoon samenvatten
o Scoping review: minder uitgebreid qua methodologie (geen protocol), gewoon even in
kaart brengen wat we al weten
o Narratieve review: geen kwaliteitsbeoordeling, beschrijft gewoon artikels, geen
systematische zoekopdracht dus niet alle artikels worden geselecteerd -> selectie bias
o Umbrella review: review van reviews
Primair onderzoek: je gaat zelf dingen onderzoeken en data verzamelen
o Analytisch onderzoek: vertrekt vanuit PICO vraag en geeft een effect van een bepaalde
interventie weer op een uitkomst
Experimenteel onderzoek: de onderzoeker gaat het onderzoek effectief actief
toepassen en bvb iets gaan manipuleren. Enige vorm van onderzoek waarmee je
causaliteit kan nagaan
Randomised controled trial (RCT): op toevallige wijze groepen vormen
en een controlegroep vergelijken (bvb oefentherapie vergelijken met
WDT). Je hebt dus altijd een experimentele interventie (wat je gaat
onderzoeken) en een controle-interventie (met wat je vergelijkt). Er
kunnen hier storende variabelen zijn dus je moet het design zo goed
mogelijk opzetten om bias te vermijden. Dit doe je door zoveel mogelijk
