Einde termijn Samenvattingsnotities
psychologie en economisch gedrag
Economische mens
rationele persoon die rationele beslissingen neemt om het nut, kapitaal van leren uit
ervaring en met stabiele en consistente voorkeuren te maximaliseren
Nut maximaliseren
waarde/prijs volgt een individueel streven naar geluk en tevredenheidsmaximalisatie
Subjectief verwacht gebruiksmodel
vervang objectieve door subjectieve waarschijnlijkheden, risico en onzekerheid kunnen
worden geleid door kennis en rationeel denken
Prospect theorie
Gedragsmodel dat laat zien hoe mensen kiezen tussen alternatieven die risico en
onzekerheid met zich meebrengen
Bewerkingsfase van prospecttheorie
uitkomsten krijgen een subjectieve waarde door ze te coderen in relatie tot een bepaald
referentiepunt en waarschijnlijkheden worden vertaald in beslissingsgewichten
Evaluatiefase van prospecttheorie
de prospect met de hoogste waardering wordt gekozen
De waardefunctie van de prospecttheorie gaat daar vanuit
1. risicomijdend boven winst
2. risico zoeken boven verliezen
3. kleine kansen te zwaar wegen en grotere kansen onder te wegen
4. economische resultaten worden geëvalueerd als winsten of verliezen ten opzichte
van een referentiepunt
--> verliezen zijn groter dan winsten
Damasio's somatische markerhypothese
Goede besluitvorming vereist input van emoties en gevoelens (lichaamssignalen)
Intertemporele keuze
houdt in dat je moet kiezen tussen kleinere maar eerder of grotere en latere beloningen.
--> mensen geven de voorkeur aan snellere maar kleinere beloningen die tijdelijke of
uitgestelde kortingen worden genoemd
Verschil tussen verwachte utiliteitstheorie en prospecttheorie
EUT: individuen zullen de uitkomst kiezen die maximale bruikbaarheid geeft, gegeven
de waarschijnlijkheid van uitkomsten
PT: individuen kunnen een beslissing kiezen die niet optimaal is in termen van nut,
omdat ze andere overwegingen, voorkeuren, boven nut stellen
verlies aversie
, een reëel of potentieel verlies wordt emotioneel erger ervaren dan een gelijkwaardige
winst
Schenkingseffect
individuen waarderen hun object hoger wanneer ze het bezitten, maar zijn niet bereid
om hun waardeprijs te betalen
Inlijsten
De keuze van individuen uit een reeks opties wordt eerder beïnvloed door de manier
waarop de informatie wordt verwoord/gepresenteerd dan door de informatie zelf
Status quo vooringenomenheid
de neiging om de voorkeur te geven aan een huidige toestand boven verandering
Gemeenschappelijk verschileffect
een extra vertraging in een keuzepaar vergroot de keuze van LL (later groter)
afwijkingen
1. magnitude-effect
2. huidige vooringenomenheid. hyperbolische verdiscontering
3. inlijsten
4. gemeenschappelijk verschileffect
5. tekeneffect
6. sub additieve kortingen
grootte-effect
mensen zijn geduldiger bij het beslissen over grotere bedragen dan over kleinere
bedragen
huidige bias / hyperbolische verdiscontering
de neiging om onmiddellijk kleinere beloningen te waarderen boven grotere beloningen
later
Good-Begets-Good heuristiek
mensen genereert golven van optimisme en pessimisme die de totale vraag
beïnvloeden
mentale boekhouding
de reeks cognitieve operaties die door individuen en huishoudens worden gebruikt om
financiële activiteiten te organiseren, te evalueren en bij te houden
marginale neiging
neiging om consumptie te verhogen/verlagen als het beschikbare middel om te
verhogen/verlagen
verdere categorieën van geld
- inkomensframing (bonus vs. korting)
- specifieke uitgavencategorieën
- betaalmiddel (plastisch effect)
- sparen en lenen
Functie van mentale boekhouding
psychologie en economisch gedrag
Economische mens
rationele persoon die rationele beslissingen neemt om het nut, kapitaal van leren uit
ervaring en met stabiele en consistente voorkeuren te maximaliseren
Nut maximaliseren
waarde/prijs volgt een individueel streven naar geluk en tevredenheidsmaximalisatie
Subjectief verwacht gebruiksmodel
vervang objectieve door subjectieve waarschijnlijkheden, risico en onzekerheid kunnen
worden geleid door kennis en rationeel denken
Prospect theorie
Gedragsmodel dat laat zien hoe mensen kiezen tussen alternatieven die risico en
onzekerheid met zich meebrengen
Bewerkingsfase van prospecttheorie
uitkomsten krijgen een subjectieve waarde door ze te coderen in relatie tot een bepaald
referentiepunt en waarschijnlijkheden worden vertaald in beslissingsgewichten
Evaluatiefase van prospecttheorie
de prospect met de hoogste waardering wordt gekozen
De waardefunctie van de prospecttheorie gaat daar vanuit
1. risicomijdend boven winst
2. risico zoeken boven verliezen
3. kleine kansen te zwaar wegen en grotere kansen onder te wegen
4. economische resultaten worden geëvalueerd als winsten of verliezen ten opzichte
van een referentiepunt
--> verliezen zijn groter dan winsten
Damasio's somatische markerhypothese
Goede besluitvorming vereist input van emoties en gevoelens (lichaamssignalen)
Intertemporele keuze
houdt in dat je moet kiezen tussen kleinere maar eerder of grotere en latere beloningen.
--> mensen geven de voorkeur aan snellere maar kleinere beloningen die tijdelijke of
uitgestelde kortingen worden genoemd
Verschil tussen verwachte utiliteitstheorie en prospecttheorie
EUT: individuen zullen de uitkomst kiezen die maximale bruikbaarheid geeft, gegeven
de waarschijnlijkheid van uitkomsten
PT: individuen kunnen een beslissing kiezen die niet optimaal is in termen van nut,
omdat ze andere overwegingen, voorkeuren, boven nut stellen
verlies aversie
, een reëel of potentieel verlies wordt emotioneel erger ervaren dan een gelijkwaardige
winst
Schenkingseffect
individuen waarderen hun object hoger wanneer ze het bezitten, maar zijn niet bereid
om hun waardeprijs te betalen
Inlijsten
De keuze van individuen uit een reeks opties wordt eerder beïnvloed door de manier
waarop de informatie wordt verwoord/gepresenteerd dan door de informatie zelf
Status quo vooringenomenheid
de neiging om de voorkeur te geven aan een huidige toestand boven verandering
Gemeenschappelijk verschileffect
een extra vertraging in een keuzepaar vergroot de keuze van LL (later groter)
afwijkingen
1. magnitude-effect
2. huidige vooringenomenheid. hyperbolische verdiscontering
3. inlijsten
4. gemeenschappelijk verschileffect
5. tekeneffect
6. sub additieve kortingen
grootte-effect
mensen zijn geduldiger bij het beslissen over grotere bedragen dan over kleinere
bedragen
huidige bias / hyperbolische verdiscontering
de neiging om onmiddellijk kleinere beloningen te waarderen boven grotere beloningen
later
Good-Begets-Good heuristiek
mensen genereert golven van optimisme en pessimisme die de totale vraag
beïnvloeden
mentale boekhouding
de reeks cognitieve operaties die door individuen en huishoudens worden gebruikt om
financiële activiteiten te organiseren, te evalueren en bij te houden
marginale neiging
neiging om consumptie te verhogen/verlagen als het beschikbare middel om te
verhogen/verlagen
verdere categorieën van geld
- inkomensframing (bonus vs. korting)
- specifieke uitgavencategorieën
- betaalmiddel (plastisch effect)
- sparen en lenen
Functie van mentale boekhouding
