PERSOONLIJKE WEERBAARHEID EN
BELASTBAARHEID
1 BEWEGINGSPROMOTIE EN PREVENTIE
Bewegingspromotie: bewegen ¹ sport
• Doel van een behandeling = verhogen van de gezondheid en de levenskwaliteit (QoL)
• Hoe kan je als kinesitherapeut bijdragen aan die levenskwaliteit?
o Door te helpen in de diverse dimensies
§ Fysiek
§ Psychisch
§ Sociaal
§ Spiritueel (filosofisch)
o Indicatoren: objectief ßàsubjectief (welbevinden)
o QoL is dynamisch: afhankelijke van wat een patiënt meemaakt in zijn/haar levensloop
VOORBEELD: sporter (Marc Herremans – Mieke Vervoort)
• WHO: ‘Health promotion is the process of enabling people to increase control over, and to improve
their health’
1. Eet een gezond dieet
2. Wees fysiek actief
3. Wordt gevaccineerd
4. Gebruik geen enkel vorm van tabak
5. Vermijd/minimaliseer het gebruik van alcohol
6. Controleer je stress
7. Zorg voor een goede hygiëne
8. Niet drinken en rijden
9. Draag een veiligheidsgordel/helm (fiets)
10. Beoefen veilige seks
11. Controleer regelmatig je gezondheid
12. Borstvoeding is het beste voor baby’s
• WHO: wat is gezondheid?/wat is bewegen?
o Gezondheid is een toestand van volledige fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
louter het ontbreken van ziekte
Wat verstaan we onder bewegen? KNGF
• Bewegen is een vorm van intentioneel gedrag of handelen. Het is een relationeel begrip met
ondermeer een sociale dimensie. In deze benadering is bewegen meer dan het verplaatsen van het
lichaam of van lichaamsdelen volgens een vaststaande anatomische beschrijving en
(arthto)kinematica, of als bewegingsgedrag in termen (in)stabiliteit, controleparameters en
ordeparameters. Bewegingsgedrag vertoont vaak een zekere stabiliteit. Het is echter voldoende
flexibel om adequaat te reageren op een veranderde omgeving.
,Hoe kunnen we dit realiseren?
• Zowel een oefentherapie als lichamelijke activiteiten hebben de bedoeling om de gezondheid te
bevorderen, maar mogen niet me elkaar verward worden:
o Oefeningen worden voornamelijk aangeraden om de negatieve spiraal binnen het
gezondheidsprofiel van mensen te kunnen counteren
VOORBEELD: evewichtsproblematiek, pijn, krachtverlies, …
o De richtlijnen ter bevordering van physical acitivity hebben voornamelijk als doel om een
gezonde levensstijl te promoten
1.1 WAT ZIJN DE INTERNATIONALE RICHTLIJNEN OM DE ACTIVITEITSGRAAD VAN
MENSEN TE LATEN TOENEMEN
1. Minimum 150 min./week met een matige intensiteit (praten/zweten)
2. Oefeningen > 10 minuten per dag
3. Dit alles 2 keer doen om winst te boeken
4. Als er mobiliteitsbeperkingen zijn: + evenwichtsoefeningen
5. Spierkrachttraining minimum 2 keer/week
6. Probeer zo actief mogelijk te zijn (maar afhankelijke van individuele mogelijkheden)
1.2 INLEIDING IN FUNCTIE VAN BETEREN FYSIEKE FITHEID
Training: is een oefenproces waarmee een verbetering in een welbepaald doelgebied wordt nagestreefd
• Het motorische prestatievermogen wordt gekenmerkt door de wisselwerking van verschillende
factoren:
o Lichamelijke basiseigenschappen
o Technische vaardigheden en tactisch inzicht
o Constitutionele factoren
1.2.1 LICHAMELIJKE BASISEIGENSCHAPPEN
= relatief onafhankelijke factoren en kan men in 5 componenten opsplitsen:
1. Kracht: wordt bepaald door het aanpassingsvermogen van het actief bewegingsapparaat
2. Uithouding: wordt bepaald door het aanpassingsvermogen van het cardiorespiratoir systeem
3. Snelheid: is de resultante van de wisselwerking tussen spier- en zenuwstelsel
4. Lenigheid: wordt bepaald door de actieradius van het bewegingsapparaat
5. Coördinatie: is de basis van elke beweging
1.3 ENERGIELEVERING BIJ INSPANNING
• De spiercel
o Bezit de eigenschap om chemische energie (zenuwimpuls met vrijmaken van Ca-ionen) om te
zitten in mechanische arbeid (spiercontractie).
o Dit kan door het splitsen van energierijke fosfagenen, waarbij adenosinetrifosfaat (ATP) een
centrale rol speelt
, • ATP
o Is in de spiercel beperkt, dus moet de spiercel beroep doen op andere energiebronnen
o Men maakt hierbij een onderscheid tussen anaerobe en aërobe energielevering
ATP-CP systeem Lactacied systeem Zuurstof systeem
Aard van de Anaeroob Anaeroob Aeroob
energielevering
Snelheid van de Zeer vlug Vlug Traag
energielevering
Brandstoffen Chemisch: creatine-fosfaat Voeding: glycogeen Voeding: glycogeen,
vetten
Hoeveelheid Zeer gering Gering Onbeperkt
geproduceerde
ATP
Reacties in de spier Beperkte reserves Vorming melkzuur Geen nevenproducten
spiervermoeidheid die leiden tot
vermoeidheid
Type inspanning Sprint en kortstondige Maximale inspanningen Duurs inspanningen
explosieve inspanning (duur 1 tot 3 minuten)
1.3.1 INTERACTIE VAN DE VERSCHILLENDE ENERGIESYSTEMEN BIJ BEWEGEN
Heropladen van de batterij (= de resynthese van ATP) kan dus op 3 manieren:
1. Door splitsing van energierijke fosfaten
2. Door anaerobe glycolyse met vorming van lactaat
3. Door aerobe verbranding met behulp van zuurstof
Kortstondige inspanningen:
• Energie geleverd door reserve ATP
Langdurige inspanningen:
• Energie aeroob
Tussenin:
• Deels anaeroob/deel aeroob
1.4 HET UITHOUDINGSVERMOGEN
Uithoudingsvermogen: is de eigenschap om een welbepaalde inspanning zo lang mogelijk vol te houden.
1. Algemene uithoudingsvermogen/lokaal:
a. Algemeen uithoudingsvermogen als 1/6 tot 1/7 van de totale spiermassa aan de beweging
deelneemt
2. Algemene uithouding/specifieke:
a. Algemeen uithoudingsvermogen als het aspecifiek of niet sportafhankelijk is
BELASTBAARHEID
1 BEWEGINGSPROMOTIE EN PREVENTIE
Bewegingspromotie: bewegen ¹ sport
• Doel van een behandeling = verhogen van de gezondheid en de levenskwaliteit (QoL)
• Hoe kan je als kinesitherapeut bijdragen aan die levenskwaliteit?
o Door te helpen in de diverse dimensies
§ Fysiek
§ Psychisch
§ Sociaal
§ Spiritueel (filosofisch)
o Indicatoren: objectief ßàsubjectief (welbevinden)
o QoL is dynamisch: afhankelijke van wat een patiënt meemaakt in zijn/haar levensloop
VOORBEELD: sporter (Marc Herremans – Mieke Vervoort)
• WHO: ‘Health promotion is the process of enabling people to increase control over, and to improve
their health’
1. Eet een gezond dieet
2. Wees fysiek actief
3. Wordt gevaccineerd
4. Gebruik geen enkel vorm van tabak
5. Vermijd/minimaliseer het gebruik van alcohol
6. Controleer je stress
7. Zorg voor een goede hygiëne
8. Niet drinken en rijden
9. Draag een veiligheidsgordel/helm (fiets)
10. Beoefen veilige seks
11. Controleer regelmatig je gezondheid
12. Borstvoeding is het beste voor baby’s
• WHO: wat is gezondheid?/wat is bewegen?
o Gezondheid is een toestand van volledige fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
louter het ontbreken van ziekte
Wat verstaan we onder bewegen? KNGF
• Bewegen is een vorm van intentioneel gedrag of handelen. Het is een relationeel begrip met
ondermeer een sociale dimensie. In deze benadering is bewegen meer dan het verplaatsen van het
lichaam of van lichaamsdelen volgens een vaststaande anatomische beschrijving en
(arthto)kinematica, of als bewegingsgedrag in termen (in)stabiliteit, controleparameters en
ordeparameters. Bewegingsgedrag vertoont vaak een zekere stabiliteit. Het is echter voldoende
flexibel om adequaat te reageren op een veranderde omgeving.
,Hoe kunnen we dit realiseren?
• Zowel een oefentherapie als lichamelijke activiteiten hebben de bedoeling om de gezondheid te
bevorderen, maar mogen niet me elkaar verward worden:
o Oefeningen worden voornamelijk aangeraden om de negatieve spiraal binnen het
gezondheidsprofiel van mensen te kunnen counteren
VOORBEELD: evewichtsproblematiek, pijn, krachtverlies, …
o De richtlijnen ter bevordering van physical acitivity hebben voornamelijk als doel om een
gezonde levensstijl te promoten
1.1 WAT ZIJN DE INTERNATIONALE RICHTLIJNEN OM DE ACTIVITEITSGRAAD VAN
MENSEN TE LATEN TOENEMEN
1. Minimum 150 min./week met een matige intensiteit (praten/zweten)
2. Oefeningen > 10 minuten per dag
3. Dit alles 2 keer doen om winst te boeken
4. Als er mobiliteitsbeperkingen zijn: + evenwichtsoefeningen
5. Spierkrachttraining minimum 2 keer/week
6. Probeer zo actief mogelijk te zijn (maar afhankelijke van individuele mogelijkheden)
1.2 INLEIDING IN FUNCTIE VAN BETEREN FYSIEKE FITHEID
Training: is een oefenproces waarmee een verbetering in een welbepaald doelgebied wordt nagestreefd
• Het motorische prestatievermogen wordt gekenmerkt door de wisselwerking van verschillende
factoren:
o Lichamelijke basiseigenschappen
o Technische vaardigheden en tactisch inzicht
o Constitutionele factoren
1.2.1 LICHAMELIJKE BASISEIGENSCHAPPEN
= relatief onafhankelijke factoren en kan men in 5 componenten opsplitsen:
1. Kracht: wordt bepaald door het aanpassingsvermogen van het actief bewegingsapparaat
2. Uithouding: wordt bepaald door het aanpassingsvermogen van het cardiorespiratoir systeem
3. Snelheid: is de resultante van de wisselwerking tussen spier- en zenuwstelsel
4. Lenigheid: wordt bepaald door de actieradius van het bewegingsapparaat
5. Coördinatie: is de basis van elke beweging
1.3 ENERGIELEVERING BIJ INSPANNING
• De spiercel
o Bezit de eigenschap om chemische energie (zenuwimpuls met vrijmaken van Ca-ionen) om te
zitten in mechanische arbeid (spiercontractie).
o Dit kan door het splitsen van energierijke fosfagenen, waarbij adenosinetrifosfaat (ATP) een
centrale rol speelt
, • ATP
o Is in de spiercel beperkt, dus moet de spiercel beroep doen op andere energiebronnen
o Men maakt hierbij een onderscheid tussen anaerobe en aërobe energielevering
ATP-CP systeem Lactacied systeem Zuurstof systeem
Aard van de Anaeroob Anaeroob Aeroob
energielevering
Snelheid van de Zeer vlug Vlug Traag
energielevering
Brandstoffen Chemisch: creatine-fosfaat Voeding: glycogeen Voeding: glycogeen,
vetten
Hoeveelheid Zeer gering Gering Onbeperkt
geproduceerde
ATP
Reacties in de spier Beperkte reserves Vorming melkzuur Geen nevenproducten
spiervermoeidheid die leiden tot
vermoeidheid
Type inspanning Sprint en kortstondige Maximale inspanningen Duurs inspanningen
explosieve inspanning (duur 1 tot 3 minuten)
1.3.1 INTERACTIE VAN DE VERSCHILLENDE ENERGIESYSTEMEN BIJ BEWEGEN
Heropladen van de batterij (= de resynthese van ATP) kan dus op 3 manieren:
1. Door splitsing van energierijke fosfaten
2. Door anaerobe glycolyse met vorming van lactaat
3. Door aerobe verbranding met behulp van zuurstof
Kortstondige inspanningen:
• Energie geleverd door reserve ATP
Langdurige inspanningen:
• Energie aeroob
Tussenin:
• Deels anaeroob/deel aeroob
1.4 HET UITHOUDINGSVERMOGEN
Uithoudingsvermogen: is de eigenschap om een welbepaalde inspanning zo lang mogelijk vol te houden.
1. Algemene uithoudingsvermogen/lokaal:
a. Algemeen uithoudingsvermogen als 1/6 tot 1/7 van de totale spiermassa aan de beweging
deelneemt
2. Algemene uithouding/specifieke:
a. Algemeen uithoudingsvermogen als het aspecifiek of niet sportafhankelijk is
