Gedragsproblemen & - stoornissen
GEDRAGSSTOORNIS = een symptomen en dus geen oorzakelijk gegeven in functie van het
ontspoorde gedrag. Een ‘stoornis’ is in dit geval dus geen welomschreven ziektebeeld (met
oorzaken, symptomen, gevolgen, behandeling,…) maar enkel een benoeming van een
bepaald gedragspatroon dat deze naam gekregen heeft (agressie, regelovertredend en
delinquent gedrag = vaakste reden voor aanmelding jongeren in GGZ)
Gedragsproblemen zijn opvallend stabiel en gaan gepaard met: emotionele & sociale
problemen, delinquentie, VT schooluitval, werkloosheid, drugs- & alcoholverslaving,
gezins- en relatieproblemen en hoge kosten voor betrokkene en maatschappij
Moeilijk gedrag
Delinquent = crimineel, door wet strafbaar gesteld
Regelovertredend gedrag = al het gedrag dat in strijd is met de op dat moment, voor die
persoon geldende regels
Oppositioneel opstandig gedrag = verzet tegen leiding
Antisociaal gedrag =
Bewust ik-gericht gedrag
Gedrag waarbij de fundamentele rechten van anderen geweld wordt aangedaan
Gedrag waarbij belangrijke sociale normen en regels worden overschreden
Bemoeilijkt het sociaal verkeer en staat daarmee tegenover ‘pro’-sociaal gedrag
Agressie = gedrag bedoeld om een ander te schaden en deze ook werkelijk schaadt, waarbij
deze andere de schade wilt vermijden. (fysiek, verbaal, relationeel)
NIET = Hebben van vijandige bedoelingen zonder dat de ander gekwetst wordt
NIET = Gedrag dat niet de intentie heeft anderen te schaden, maar anderen wel
schade berokkent
Agressie is NIET altijd problematisch (bv. voetbalspel) => problematisch als de norm
wordt overschreden & dagelijks functioneren belemmert = agressief probleemgedrag
o Normen: grens van het aanvaardbare. Afhankelijk van de beoordelaar,
afhankelijk van leeftijd van diegene die het gedrag stelt en zijn veranderbaar
op zich (blijven niet continu stabiel)
Reactieve agressie = reactie op een vermeende bedreiging die wordt gekenmerkt door sterk
lichamelijke arrousal (opwinding) en impulsief handelen. (= vijandig)
Proactieve agressie: doelgericht gedrag dat overwogen wordt uitgevoerd (= gecontroleerd)
Reactief agressief gedrag: vijandig, boze reactie op een waargenomen frustratie (= impulsief)
Geweld = het bewust inzetten van agressief gedrag om een eigen doel te bereiken
LET OP: moeilijk gedrag = signaal >>> probleem
Oppositioneel opstandige gedragsstoornis (ODD)
1
, = Patroon van negativistisch, vijandig & openlijk ongehoorzaam gedrag met duur min. 4x/6M
Boze & prikkelbare stemming
o Is vaak driftig
o Is vaak prikkelbaar en ergert zich gemakkelijk aan anderen
o Is vaak boos en gepikeerd
Dwars en uitdagend gedrag
o Maakt vaak ruzie met volwassenen
o Vaak opstandig of weigert zich te voegen naar verzoeken/regels van volwassenen
o Ergert vaak anderen met opzet
o Geeft anderen vaak de schuld van eigen fouten/wangedrag
Wraakzuchtig gedrag
o Is minstens 2x hatelijk en wraakzuchtig geweest in de afgelopen 6m
Antisociale gedragsstoornis (CD)
Antisociaal gedragsstoornis = Normen, regels en rechten van anderen worden overtreden. (1
criteria in laatste 6M aanwezig)
Agressie gericht op mensen en dieren.
Pest, bedreigt of intimideert vaak anderen
Begint vaak vechtpartijen
Gebruikt wapen gebruikt dat anderen een ernstig lichamelijk letsel kan toebrengen
Heeft mensen mishandeld
Heeft indirect contact een SO bestolen bv. gewapende overval of afpersing
Heeft iemand tot seksueel contact gedwongen
Vernieling van eigendom
Heeft opzettelijk brandgesticht met de bedoeling = ernstige schade veroorzaken
Heeft opzettelijk eigendommen van anderen vernield
Leugenachtigheid of diefstal
Heeft ingebroken in iemands huis, gebouw of auto
Liegt vaak om goederen/gunsten van anderen te verkrijgen of verplichtingen uit de weg
te gaan bv. oplochting
Heeft zonder direct contact met het SO voorwerpen van waarde gestolen
Ernstige schending van regels
Blijft vaak, ondanks verbod van ouders, ‘s nachts thuis weg, beginnend < 13 de levensjaar
Is tenminste 2x van huis weggelopen en ‘s nachts weggebleven (of éénmaal gedurende
een langere periode, zonder terug te keren)
Spijbelt vaak, beginnend vlak < 13de levensjaar
2
GEDRAGSSTOORNIS = een symptomen en dus geen oorzakelijk gegeven in functie van het
ontspoorde gedrag. Een ‘stoornis’ is in dit geval dus geen welomschreven ziektebeeld (met
oorzaken, symptomen, gevolgen, behandeling,…) maar enkel een benoeming van een
bepaald gedragspatroon dat deze naam gekregen heeft (agressie, regelovertredend en
delinquent gedrag = vaakste reden voor aanmelding jongeren in GGZ)
Gedragsproblemen zijn opvallend stabiel en gaan gepaard met: emotionele & sociale
problemen, delinquentie, VT schooluitval, werkloosheid, drugs- & alcoholverslaving,
gezins- en relatieproblemen en hoge kosten voor betrokkene en maatschappij
Moeilijk gedrag
Delinquent = crimineel, door wet strafbaar gesteld
Regelovertredend gedrag = al het gedrag dat in strijd is met de op dat moment, voor die
persoon geldende regels
Oppositioneel opstandig gedrag = verzet tegen leiding
Antisociaal gedrag =
Bewust ik-gericht gedrag
Gedrag waarbij de fundamentele rechten van anderen geweld wordt aangedaan
Gedrag waarbij belangrijke sociale normen en regels worden overschreden
Bemoeilijkt het sociaal verkeer en staat daarmee tegenover ‘pro’-sociaal gedrag
Agressie = gedrag bedoeld om een ander te schaden en deze ook werkelijk schaadt, waarbij
deze andere de schade wilt vermijden. (fysiek, verbaal, relationeel)
NIET = Hebben van vijandige bedoelingen zonder dat de ander gekwetst wordt
NIET = Gedrag dat niet de intentie heeft anderen te schaden, maar anderen wel
schade berokkent
Agressie is NIET altijd problematisch (bv. voetbalspel) => problematisch als de norm
wordt overschreden & dagelijks functioneren belemmert = agressief probleemgedrag
o Normen: grens van het aanvaardbare. Afhankelijk van de beoordelaar,
afhankelijk van leeftijd van diegene die het gedrag stelt en zijn veranderbaar
op zich (blijven niet continu stabiel)
Reactieve agressie = reactie op een vermeende bedreiging die wordt gekenmerkt door sterk
lichamelijke arrousal (opwinding) en impulsief handelen. (= vijandig)
Proactieve agressie: doelgericht gedrag dat overwogen wordt uitgevoerd (= gecontroleerd)
Reactief agressief gedrag: vijandig, boze reactie op een waargenomen frustratie (= impulsief)
Geweld = het bewust inzetten van agressief gedrag om een eigen doel te bereiken
LET OP: moeilijk gedrag = signaal >>> probleem
Oppositioneel opstandige gedragsstoornis (ODD)
1
, = Patroon van negativistisch, vijandig & openlijk ongehoorzaam gedrag met duur min. 4x/6M
Boze & prikkelbare stemming
o Is vaak driftig
o Is vaak prikkelbaar en ergert zich gemakkelijk aan anderen
o Is vaak boos en gepikeerd
Dwars en uitdagend gedrag
o Maakt vaak ruzie met volwassenen
o Vaak opstandig of weigert zich te voegen naar verzoeken/regels van volwassenen
o Ergert vaak anderen met opzet
o Geeft anderen vaak de schuld van eigen fouten/wangedrag
Wraakzuchtig gedrag
o Is minstens 2x hatelijk en wraakzuchtig geweest in de afgelopen 6m
Antisociale gedragsstoornis (CD)
Antisociaal gedragsstoornis = Normen, regels en rechten van anderen worden overtreden. (1
criteria in laatste 6M aanwezig)
Agressie gericht op mensen en dieren.
Pest, bedreigt of intimideert vaak anderen
Begint vaak vechtpartijen
Gebruikt wapen gebruikt dat anderen een ernstig lichamelijk letsel kan toebrengen
Heeft mensen mishandeld
Heeft indirect contact een SO bestolen bv. gewapende overval of afpersing
Heeft iemand tot seksueel contact gedwongen
Vernieling van eigendom
Heeft opzettelijk brandgesticht met de bedoeling = ernstige schade veroorzaken
Heeft opzettelijk eigendommen van anderen vernield
Leugenachtigheid of diefstal
Heeft ingebroken in iemands huis, gebouw of auto
Liegt vaak om goederen/gunsten van anderen te verkrijgen of verplichtingen uit de weg
te gaan bv. oplochting
Heeft zonder direct contact met het SO voorwerpen van waarde gestolen
Ernstige schending van regels
Blijft vaak, ondanks verbod van ouders, ‘s nachts thuis weg, beginnend < 13 de levensjaar
Is tenminste 2x van huis weggelopen en ‘s nachts weggebleven (of éénmaal gedurende
een langere periode, zonder terug te keren)
Spijbelt vaak, beginnend vlak < 13de levensjaar
2
