Samenvatting
bij hoofdstuk 1
, Havo Systeem Aarde CE2024 Samenvatting H1
1 Ons eiland in de ruimte
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe werkt platentektoniek en welke gevolgen heeft
dit aan het aardoppervlak?
1.1 Planeet aarde
Deelvragen
1 Hoe is het zonnestelsel opgebouwd?
2 Hoe wordt de ouderdom van de aarde gemeten?
3 Hoe is de aarde opgebouwd?
Het zonnestelsel
► De aarde is een van de acht planeten in het zonnestelsel
(figuur 1.3). De zon zorgt voor licht en warmte, wat het leven op
aarde mogelijk maakt. Het zonnestelsel maakt deel uit van het
Melkwegstelsel, een sterrenstelsel.
● Mercurius, Venus, de aarde en Mars bestaan uit steen. Jupiter,
Saturnus, Uranus en Neptunus zijn gasplaneten.
● Als de zon een voetbal is, dan zou de aarde een erwt zijn op 33
m afstand, Jupiter is een sinaasappel op 175 m afstand en
Neptunus is een kleine pruim op 1 km.
Tijdschalen
► De aarde is ongeveer 4,6 miljard jaar oud. De geologische
geologische tijdschaal tijdschaal is onderverdeeld in tijdperken, perioden en tijdvakken,
en is gekoppeld aan gesteentelagen die in deze perioden zijn
ontstaan.
● De geologische tijdschaal op basis van de volgorde van
karakteristieke gesteentelagen en fossielen is een relatieve
geologische tijdschaal.
● Door de werkelijke ouderdom van gesteenten te bepalen
(bijvoorbeeld door gebruik te maken van het radioactieve verval),
verkreeg men de absolute geologische tijdschaal.
Kennis over de opbouw van de aarde
► Aardwetenschappers hebben maar tot 12 km diepte in de
aarde kunnen kijken (boorgat op het Russische schiereiland Kola)
● We weten toch iets over de opbouw van de aarde
door het bestuderen van aardbevingsgolven. De snelheid
van deze golven door de aarde hangt af van:
1 de dichtheid van het materiaal waar ze doorheen gaan;
2 of het materiaal vloeibaar is of vast.
Ook de samenstelling van magma en lava bij vulkanen vertelt iets
over het magma in de diepe aarde.
Opbouw van de aarde
► Aardwetenschappers delen de aarde op twee manieren in
zones in (figuur 1.6):
1 naar samenstelling: de kern, de mantel en de aardkorst (steeds
lichter van gewicht);
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2023
bij hoofdstuk 1
, Havo Systeem Aarde CE2024 Samenvatting H1
1 Ons eiland in de ruimte
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe werkt platentektoniek en welke gevolgen heeft
dit aan het aardoppervlak?
1.1 Planeet aarde
Deelvragen
1 Hoe is het zonnestelsel opgebouwd?
2 Hoe wordt de ouderdom van de aarde gemeten?
3 Hoe is de aarde opgebouwd?
Het zonnestelsel
► De aarde is een van de acht planeten in het zonnestelsel
(figuur 1.3). De zon zorgt voor licht en warmte, wat het leven op
aarde mogelijk maakt. Het zonnestelsel maakt deel uit van het
Melkwegstelsel, een sterrenstelsel.
● Mercurius, Venus, de aarde en Mars bestaan uit steen. Jupiter,
Saturnus, Uranus en Neptunus zijn gasplaneten.
● Als de zon een voetbal is, dan zou de aarde een erwt zijn op 33
m afstand, Jupiter is een sinaasappel op 175 m afstand en
Neptunus is een kleine pruim op 1 km.
Tijdschalen
► De aarde is ongeveer 4,6 miljard jaar oud. De geologische
geologische tijdschaal tijdschaal is onderverdeeld in tijdperken, perioden en tijdvakken,
en is gekoppeld aan gesteentelagen die in deze perioden zijn
ontstaan.
● De geologische tijdschaal op basis van de volgorde van
karakteristieke gesteentelagen en fossielen is een relatieve
geologische tijdschaal.
● Door de werkelijke ouderdom van gesteenten te bepalen
(bijvoorbeeld door gebruik te maken van het radioactieve verval),
verkreeg men de absolute geologische tijdschaal.
Kennis over de opbouw van de aarde
► Aardwetenschappers hebben maar tot 12 km diepte in de
aarde kunnen kijken (boorgat op het Russische schiereiland Kola)
● We weten toch iets over de opbouw van de aarde
door het bestuderen van aardbevingsgolven. De snelheid
van deze golven door de aarde hangt af van:
1 de dichtheid van het materiaal waar ze doorheen gaan;
2 of het materiaal vloeibaar is of vast.
Ook de samenstelling van magma en lava bij vulkanen vertelt iets
over het magma in de diepe aarde.
Opbouw van de aarde
► Aardwetenschappers delen de aarde op twee manieren in
zones in (figuur 1.6):
1 naar samenstelling: de kern, de mantel en de aardkorst (steeds
lichter van gewicht);
De Geo LRN-line bovenbouw havo/vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2023
