SAMENVATTING Recht
• De student kan onderstaande termen betreffende soorten recht toelichten en
verduidelijken aan de hand van een voorbeeld:
• Internationaal recht = rechtsregels die uitgaan van afspraken tussen Staten
Vb Europees verdrag voor de rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
• nationaal recht = = alle rechtsregels die gelding zijn en gemaakt in ons land
/rechtsregels die uitgaan van afspraken van organen van de staat = intern
recht
vb grondwet België , strafrecht
-publiekrecht = deel van het recht dat bepaalt hoe de overheid functioneert
en ook de relatie vastlegt tussen overheid en burgers
vb fiscaal recht : dat bepaalt hoeveel belastingen burgers moeten betalen
-privaatrecht= regelt de verhoudingen tussen de burgers onderling (deel van
het recht dat bepaalt hoe particulieren zich tov elkaar verhouden)
vb familierecht : bijv ivm huwelijk regels hierrond , handelsrecht …
• De student kan de term federale staat toelichten en het verschil met een unitaire
staat verduidelijken.
Federale staat = land dat bestaat uit :
-verschillende grondgebieden
-met elk afzonderlijk parlement en regering en specifieke wetten
- gebonden aan de grondwet
Unitaire staat (eenheidsstaat )
-alle wetten gelden voor heel het land
-Belgie voor 1970
-centrale overheid (nationale overheid )
-beslissingen voor gans het land
• De student kan de termen gemeenschappen en gewesten toelichten en de
verschillende gewesten en gemeenschappen ook benoemen.
Belgie bestaat uit :
-een federale overheid : eigen regering + parlement die wetgeving maken voor gans het
land
Bevoegdheden : Federaal niveau : sociale zekerheid (uitkeringen /pensioen etc )
/justitie / defensie
3 gewesten :onderverdeling op basis van economische gebieden
Eigen parlement en regering, die wetgeving makt deel grondgebied enkel per gewest
-Brussel Hoofdstedelijk gewest
-Waals Gewest
-Vlaams gewest
Bevoegdheden : energie / tewerkstelling / huisvesting /landbouw /ruimtelijke
ordening /natuurbehoud
1
, 3 gemeenschappen :onderverdeling op basis van taal gebieden
Eigen parlement en regering die wetgeving kunnen maken die enkel voor hun
gemeenschap van toepassing is
-Vlaamse gemeenschap
-Franse gemeenschap
-Duitstalige gemeenschap
bevoegdheden : integrale jeugdhulp /gezinsbeleid / gezondheidsbeleid / onderwijs
/welzijn /gehandicaptenzorg
• voorbeelden : Werkloosheidsuitkering? Federale bevoegdheid (sociale
zekerheid)
• VDAB ? Vlaanderen bevoegd (gewest en gemeenschap)
• CLB? Vlaanderen bevoegd (gemeenschap)
• Ziekte- en invaliditeitsuitkering? Federale bevoegdheid (sociale zekerheid)
• Kinderbijslag? Vlaanderen bevoegd (gewest)
Inburgeringsbeleid? Vlaanderen bevoegd (gemeenschap
De student kan de term scheiding der machten omschrijven en de belangrijke kenmerken
ervan toelichten.
Democratische landen -3 gescheiden machten (om te voorkomen dat 1 persoon alle macht
heeft ): wetgevende / uitvoerende / rechterlijke macht
Ze controleren elkaar en worden zo ook zelf gecontroleerd
= op alle niveaus (gemeenschappen /gewesten / federaal )
De student kan de scheiding der machten toepassen op de federale overheid
Op federaal niveau :
-Wetgevende macht= federaal parlement (senaat/kamer) + koning
-Uitvoerende macht = federaal regering (ministers /premier/staatssecretaris) +koning
Koning benoemt de ministers + staatssecretarissen = regering /regering = niet rechtstreeks
gekozen /max 15 ministers (evenveel frnederlandstalige als Franstalige ministers
uitgezonderd eerste minister = paritair samengesteld
-Rechterlijke macht = hoven en rechtbanken
Dit bestaat ook op niveau van gewesten en gemeenschappen
De student kan de termen representatieve democratie, parlementaire democratie en
directe democratie toelichten en verduidelijken aan de hand van een voorbeeld.
Representatieve democratie = via verkiezingen kiezen de burgers volksvertegenwoordigers in
het parlement om wetten te maken
Parlementaire democratie :de verkozen volksvertegenwoordigers maken wetten in het
parlement
Leden van de regering (ministers w niet rechtstreeks door ons gekozen maar door de partijen
zelf, daarom is extra controle door parlement hierop toegestaan
Directe democratie = iedereen beslist persoonlijk mee over de wetgeving in het land
2
, De student kan motiveren waarom België een representatieve en parlementaire
democratie is, een monarchie en een rechtstaat.
Monarchie : we hebben koning als staatshoofd / beperkte persoonlijke macht / alleen
bevoegdheden samen met regering /luisteren /adviseren en regering aansporen
De student kan toelichten wat een rechtsstaat is en wat rechtsbescherming inhoudt
Rechtstaat : regels moeten gerespecteerd en opgevolgd worden , en betwistingen
onafhankelijk berecht worden
*Overheid geen onbeperkte macht:
- democratische rechtsregels respecteren
- een rechtsregel komt pas tot stand 50% vd stemmen en een ingrijpende wet(swijziging )
de
2/3 meerderheid
- Rechten van de mens respecteren :
-staat in onze grondwet = onze grondrechten (vrijheid van meningsuiting, vrijheid van
onderwijs ..)
-internationale verdragen (EVRM- Europees verdrag voor de rechten van de mens )
*onafhankelijke rechtbank beslist over geschillen tss burgers onderling /tussen burgers en
overheid / (=Rechtsbescherming )
• De student weet wat we verstaan onder de wetgevende macht op Federaal en
Vlaams niveau (= takken).
Wetgevende macht:
Federaalniveau : parlement bestaat uit 2 kamers :kamer van
volksvertegenwoordigers (=belangrijkste) + senaat + koning (
Volksvertegenwoordigers= verkozen door het volk
Vlaams gemeenschapsniveau : Vlaams parlement en Vlaamse regering
Vlaams gewestniveau Vlaams parlement en Vlaamse regering
De student kent de belangrijkste kenmerken van de verkiezingen.
-vanaf 18j algemeen enkelvoudig stemrecht (elke Belg stemrecht en recht op 1 stem)
-stemming is verplicht : opkomst plicht want je kan blanco stemmen
- geheim
-je kan je zelf verkiesbaar stellen op lijst partij of zelf partij oprichten (partijlijst
moeten evenveel mannen als vrouwen )
-evenredige vertegenwoordiging : de zetels (plaatsen in parlement ) = worden over
partijen verdeeld afhankelijk tot behaalde stemmen van elke partij
-kieskringen (je kan niet op waal stemmen ) 11 kieskringen / zetels te verdelen
volgens bevolkingscijfer
-kiesdrempel 5%
De student kent de bevoegdheden/taken van de wetgevende macht.
Bevoegdheden /taken wetgevende macht = :
1) wetten /decreten (gewesten ) maken (ordonnanties Brussel Hoofdstedelijk gewest )
wetsvoorstel = initiatief volksvertegenwoordiger
3
• De student kan onderstaande termen betreffende soorten recht toelichten en
verduidelijken aan de hand van een voorbeeld:
• Internationaal recht = rechtsregels die uitgaan van afspraken tussen Staten
Vb Europees verdrag voor de rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
• nationaal recht = = alle rechtsregels die gelding zijn en gemaakt in ons land
/rechtsregels die uitgaan van afspraken van organen van de staat = intern
recht
vb grondwet België , strafrecht
-publiekrecht = deel van het recht dat bepaalt hoe de overheid functioneert
en ook de relatie vastlegt tussen overheid en burgers
vb fiscaal recht : dat bepaalt hoeveel belastingen burgers moeten betalen
-privaatrecht= regelt de verhoudingen tussen de burgers onderling (deel van
het recht dat bepaalt hoe particulieren zich tov elkaar verhouden)
vb familierecht : bijv ivm huwelijk regels hierrond , handelsrecht …
• De student kan de term federale staat toelichten en het verschil met een unitaire
staat verduidelijken.
Federale staat = land dat bestaat uit :
-verschillende grondgebieden
-met elk afzonderlijk parlement en regering en specifieke wetten
- gebonden aan de grondwet
Unitaire staat (eenheidsstaat )
-alle wetten gelden voor heel het land
-Belgie voor 1970
-centrale overheid (nationale overheid )
-beslissingen voor gans het land
• De student kan de termen gemeenschappen en gewesten toelichten en de
verschillende gewesten en gemeenschappen ook benoemen.
Belgie bestaat uit :
-een federale overheid : eigen regering + parlement die wetgeving maken voor gans het
land
Bevoegdheden : Federaal niveau : sociale zekerheid (uitkeringen /pensioen etc )
/justitie / defensie
3 gewesten :onderverdeling op basis van economische gebieden
Eigen parlement en regering, die wetgeving makt deel grondgebied enkel per gewest
-Brussel Hoofdstedelijk gewest
-Waals Gewest
-Vlaams gewest
Bevoegdheden : energie / tewerkstelling / huisvesting /landbouw /ruimtelijke
ordening /natuurbehoud
1
, 3 gemeenschappen :onderverdeling op basis van taal gebieden
Eigen parlement en regering die wetgeving kunnen maken die enkel voor hun
gemeenschap van toepassing is
-Vlaamse gemeenschap
-Franse gemeenschap
-Duitstalige gemeenschap
bevoegdheden : integrale jeugdhulp /gezinsbeleid / gezondheidsbeleid / onderwijs
/welzijn /gehandicaptenzorg
• voorbeelden : Werkloosheidsuitkering? Federale bevoegdheid (sociale
zekerheid)
• VDAB ? Vlaanderen bevoegd (gewest en gemeenschap)
• CLB? Vlaanderen bevoegd (gemeenschap)
• Ziekte- en invaliditeitsuitkering? Federale bevoegdheid (sociale zekerheid)
• Kinderbijslag? Vlaanderen bevoegd (gewest)
Inburgeringsbeleid? Vlaanderen bevoegd (gemeenschap
De student kan de term scheiding der machten omschrijven en de belangrijke kenmerken
ervan toelichten.
Democratische landen -3 gescheiden machten (om te voorkomen dat 1 persoon alle macht
heeft ): wetgevende / uitvoerende / rechterlijke macht
Ze controleren elkaar en worden zo ook zelf gecontroleerd
= op alle niveaus (gemeenschappen /gewesten / federaal )
De student kan de scheiding der machten toepassen op de federale overheid
Op federaal niveau :
-Wetgevende macht= federaal parlement (senaat/kamer) + koning
-Uitvoerende macht = federaal regering (ministers /premier/staatssecretaris) +koning
Koning benoemt de ministers + staatssecretarissen = regering /regering = niet rechtstreeks
gekozen /max 15 ministers (evenveel frnederlandstalige als Franstalige ministers
uitgezonderd eerste minister = paritair samengesteld
-Rechterlijke macht = hoven en rechtbanken
Dit bestaat ook op niveau van gewesten en gemeenschappen
De student kan de termen representatieve democratie, parlementaire democratie en
directe democratie toelichten en verduidelijken aan de hand van een voorbeeld.
Representatieve democratie = via verkiezingen kiezen de burgers volksvertegenwoordigers in
het parlement om wetten te maken
Parlementaire democratie :de verkozen volksvertegenwoordigers maken wetten in het
parlement
Leden van de regering (ministers w niet rechtstreeks door ons gekozen maar door de partijen
zelf, daarom is extra controle door parlement hierop toegestaan
Directe democratie = iedereen beslist persoonlijk mee over de wetgeving in het land
2
, De student kan motiveren waarom België een representatieve en parlementaire
democratie is, een monarchie en een rechtstaat.
Monarchie : we hebben koning als staatshoofd / beperkte persoonlijke macht / alleen
bevoegdheden samen met regering /luisteren /adviseren en regering aansporen
De student kan toelichten wat een rechtsstaat is en wat rechtsbescherming inhoudt
Rechtstaat : regels moeten gerespecteerd en opgevolgd worden , en betwistingen
onafhankelijk berecht worden
*Overheid geen onbeperkte macht:
- democratische rechtsregels respecteren
- een rechtsregel komt pas tot stand 50% vd stemmen en een ingrijpende wet(swijziging )
de
2/3 meerderheid
- Rechten van de mens respecteren :
-staat in onze grondwet = onze grondrechten (vrijheid van meningsuiting, vrijheid van
onderwijs ..)
-internationale verdragen (EVRM- Europees verdrag voor de rechten van de mens )
*onafhankelijke rechtbank beslist over geschillen tss burgers onderling /tussen burgers en
overheid / (=Rechtsbescherming )
• De student weet wat we verstaan onder de wetgevende macht op Federaal en
Vlaams niveau (= takken).
Wetgevende macht:
Federaalniveau : parlement bestaat uit 2 kamers :kamer van
volksvertegenwoordigers (=belangrijkste) + senaat + koning (
Volksvertegenwoordigers= verkozen door het volk
Vlaams gemeenschapsniveau : Vlaams parlement en Vlaamse regering
Vlaams gewestniveau Vlaams parlement en Vlaamse regering
De student kent de belangrijkste kenmerken van de verkiezingen.
-vanaf 18j algemeen enkelvoudig stemrecht (elke Belg stemrecht en recht op 1 stem)
-stemming is verplicht : opkomst plicht want je kan blanco stemmen
- geheim
-je kan je zelf verkiesbaar stellen op lijst partij of zelf partij oprichten (partijlijst
moeten evenveel mannen als vrouwen )
-evenredige vertegenwoordiging : de zetels (plaatsen in parlement ) = worden over
partijen verdeeld afhankelijk tot behaalde stemmen van elke partij
-kieskringen (je kan niet op waal stemmen ) 11 kieskringen / zetels te verdelen
volgens bevolkingscijfer
-kiesdrempel 5%
De student kent de bevoegdheden/taken van de wetgevende macht.
Bevoegdheden /taken wetgevende macht = :
1) wetten /decreten (gewesten ) maken (ordonnanties Brussel Hoofdstedelijk gewest )
wetsvoorstel = initiatief volksvertegenwoordiger
3
