Samenvatting mondziekten en mondheelkunde

LES 1: EMBRYOLOGIE VAN DE TANDEN

INLEIDING
Buccopharyngeale membraan
- Oropharyngeale membraan
- Ectoderm extern en endoderm intern
o Oraal epitheel = ectoderm
- Locatie van toekomstige primitieve mond van embryo
- Begin van digestieve tract
- Desintegratie in w4

Embryonic layers
Ectoderm Mesoderm Endoderm Neurale lijstcellen
Oorsprong Epiblastlaag Migrerende cellen Hypoblastlaag Migrerend
van epiblastlaag neuroectoderm
Morfologie Kolomvormig Variërend Kubusvormig Variërend
Toekomstige Epidermis: Dermis, spier, Aflijning van Delen van
structuren sensorisch botten, bloedcellen respiratoire en kraakbeen en
epitheel van en beenmerg, digestieve dentale weefsels
ogen, oren, kraakbeen systemen, lever
neus en ZS


BOVEN EN ONDERKAAK
Vanuit welke embryonale weefsels zijn tanden ontstaan?
- Bovenfront 12-22
o Intermaxillair segment
- Boven 3-8
o Processus maxillaris (lateralis)
- Tanden OK
o Processus mandibularis

Processus frontonasalis
- > processus nasalis medialis > intermaxillair segment
- Intermaxillair segment = premaxilla
o Maxillaire ST en geassocieerde weefsels
o Primair palatum
o Nasal septum
- Buitenzijde proc nasalis medialis
o Middelste van neus van wortel tot apex
o Centrale deel van bovenlip
o Filtrum regio

,Processus mandibularis
- Kern = mesenchym deels gevormd door neurale lijstcellen die migreren naar gezichtsregio
- Extern bedekt door ectoderm
- Intern bedekt door endoderm
- Fusie van proc mandibulairs = mandibulaire boog = 1e KB
o Kraakbeen van Meckel
§ Intramembraneuze beenvorming: mandibula
§ Gehoorbeentjes
o Perichondrium rond kraakbeen van Meckel
§ Ligamenten van mandibula
o Onderste gelaat 1/3 inclusief onderlip
o Tanden en geassocieerde weefsels van OK

Processus maxillaris
- Kern = mesenchym deels gevormd door neurale lijstcellen die migreren naar gezichtsregio
- Extern bedekt door ectoderm
- Intern bedekt door endoderm
- Zijdelen van bovenlip
- Wangen
- Secundair palatum
- Achterste deel van maxilla
- BHT, BPM, BM
- Geassocieerde tandweefsels
- Os zygomaticum
- Deel van os temporale
- Labiale commissuur: mondhoek
o Gedeeltelijke fusie van proc maxillaris aan beide kanten van ontwikkelend gezicht met
mandibulaire hoek


EMBRYOLOGIE VAN TANDEN
GLAZUUR DENTINE CEMENT ALVEOLAIR BOT
Embryonaal Glazuurorgaan Dentale papilla Dentale papilla Mesoderm
Type weefsel Epitheliaal Bindweefsel Bindweefsel Bindweefsel
Formatieve cellen Ameloblasten Odontoblasten Cementoblasten Osteoblasten
Mature cellen / Dentinetubuli Cementocyten Osteocyten
Resorptieve cellen Odontoclasten Odontoclasten Odontoclasten Osteoclasten
Vascularisatie - - - +
Innervatie - + - +

Tandontwikkeling
- Melkgebit gedurende embryonale en foetale fase
- Definitief gebit gedurende foetale fase
- Glazuur: afkomstig van oraal ectoderm
- Dentine, pulpa en cementum: afkomstig van NLC
- Parodontium: afkomstig van NLC en mesoderm

, - Kaakbot: gevormd door mesenchymale cellen met ectodermale/neuroectodermale afkomst
o Mesenchymale cellen ® ectomesenchym
- N. alveolaris inferior
o Groei in kaak: histologisch bewijs van tandontwikkeling
o Vorming van plexus aangrenzend aan plaats van ectomesenchymale condensatie
- Tandontwikkeling door
o Epitheliale cellen van mucosale aflijning van orale caviteit
o Ectomesenchymale cellen: afgeleid van craniale NLC
- Signaalmoleculen
o Oraal epitheel
§ ‘Guide’ van heel vroege stadia van tandformatie
§ Signalen naar aangrezend ectomesenchym ® ontstaan van odontogenisch potentiaal
o Hierna neemt odontogeen ectomesenchym over

Dentine
- Defecten tijdens histodifferentatie
o Dentinogenesis imperfecta
§ Tijdens differentatie van cellen van dentale papilla tot pre-OB
- Defecten tijdens appositie
o Dentinale dysplasie
§ Bij start van uitwijding door pre-OB over dentine matrix (collageen type I) met als
resultaat pre-OB ® OB

Stadium 1: Epitheelverdikking
- Initiatiefase: w6-w7
- Hoefijzervormige proliferatie van epitheel in boven- en onderzijde van mondholte
o Lamina dentalis – primitieve tandlijst
o Vorm van toekomstige processus alveolaris
o Binnendringing in onderliggend mesenchym
- Mogelijke tandafwijkingen
o Anodontie (bv bij ectodermale dysplasie)
o Surnummeraire elementen

Stadium 2: Knopfase
- w8
- 10 knopvormige epitheelverdikkingen per tandlijst
§ Ontstaan aan glazuur van melktanden
- Aan linguale zijde: epitheelproliferatie als aanleg definitieve tanden
- Ontstaan definitieve molaren
o Dorsaalwaartse uitgroei van tandlijst
o Niet secundair aan melktand
- Bij afwezigheid van Msx1 gen en Pax9 gen
o Tand ‘arrest’

, - Mogelijke tandafwijkingen
o Macrodontie
o Microdontie

Stadium 3: Kapfase
- w9-w10
- Proliferatie van mesenchym in contact met deze eptiheelknobbel
o Instulping van mesenchym
o Epitheelknobbels: kapvorm
o Evolutie tot tandpapil aan binnenzijde van glazuur
o Evolutie tot tandfollikel aan buitenzijde van glazuur
- Mogelijke tandafwijkingen
o Dens in dente
o Geminatie
o Fusie
o Tuberculum vorming

Stadium 4: Klokfase
- w11-w12
- Verdere groei van epitheel naar onder
o Omsluiting van prolifererende mesenchymknobbel
- Hieruit stilaan groei van vorm van tandkroon
- Loskomen van epitheelcellen van lamina dentalis
o Functie is vervuld
o Resten blijven in mesenchym
§ Later verantwoordelijk voor ontstaan van cyste of dentogene tumor
- Epitheel van tandkiem: geen homogeen blok
o Buitenste epitheellaag
o Stervormig reticulum
o Binnenste epitheellaag
- Mogelijke tandafwijkingen
o Talon

Stadium 5: Appositiefase
- Week varieert per tand
- Mogelijke tandafwijkingen
o Glazuurparels
o Glazuurdysplasie
o Concrescentie

Stadium 6: Maturatiefase
- Week varieert per tand