Samenvatting - Communicatiewetenschappen II

COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN 2



Inhoudsopgave
Communicatiewetenschappen 2...............................................................................................................................1
Een verhaal in meervoud: inleidende beschouwingen.............................................................................................1
Onderzoeksvragen en institutionalisering communicatiewetenschappen..............................................................3
De institutionalisering van de communicatiewetenschappen..................................................................................4
HEURISTIEK VAN DE COMPLEXITEIT..........................................................................................................................4
Kritisch paradigma: marxistische benadering, Frankfurther Schule, PEM, cultural studies.....................................5
Politieke Economie / Cultural Studies...................................................................................................................7
Cultural studies en evolutie kritisch paradigma........................................................................................................9
Over taal, betekenis en representatie....................................................................................................................12
Communicator en Medium.....................................................................................................................................17
Publiek en publiekstudies........................................................................................................................................19



EEN VERHAAL IN MEERVOUD: INLEIDENDE BESCHOUWINGEN


VOORAFGAANDE OPMERKINGEN
 Eén verhaal over communicatiewetenschappen? 3 I’s: Interdisciplinariteit, Internationaal,
Intersectoreel
 Wetenschap als slingerbeweging
 En/en-benadering
 Reflectie rond eigen positie als wetenschapper
 Scientia vincere tenebras (= door wetenschap duisternis overwinnen)


VERLICHTING, HUMANISME & POSTMODERNISME

 Moderniteit als historische fase:
o Belang rede (in plaats van geloof)
o Geloof in de maakbaarheid van de maatschappij
o Humanisme: vrijheid, gelijkheid, verbondenheid ( 3 belangrijke pijlers)
o Wereldbeeld verklaard door wetenschap
o Sociologische processen tijdens moderniteit: secularisering, rationalisering, kapitalisme,
industrialisering, urbanisering, bureaucratisering, democratisering, globalisering,
consumentisme

 Moderniteit als cognitief denkkader:
o Verlichting en vooruitgangsdenken
o Waarheidsvinding en ware kennis


1

, o Grote ideologieën

 Moderniteit als artistieke stroming:
o Kritisch en experimenteel
o Herdefiniëren kunst en originaliteit
o Werkelijkheid vatten in haar kern, niet illustreren
o Post-impressionisme, expressionisme, kubisme, abstracte kunst, …

 Moderniteit negatieve vervolgen:
o Ongelijkheden
o ‘De waarheid’ bestaat niet
o Uniformiteit moet plaats maken voor diversiteit en pluraliteit

 Postmoderniteit als historische fase
o anti-modernisme & Anti-essentialisme

 Als cognitief denkkader
o Einde waarheid (Lyotard)
o Waarheid is een aan tijd, plaats en macht gebonden constructie
o Einde werkelijkheid (Baudrillard)
o Hyperrealiteit & Simulacrum
o 3 grote stromingen: Deconstructivistisch postmodernisme (Jean-François Lyotard) ;
Pessimistisch postmodernisme (Frederic Jameson & Jean Baudrillard) ; Celebratief
postmodernisme (Charles Jencks)



 Als artistieke stroming
o Alles moet worden gezien binnen context. Wat voor mij mooi is, is niet voor anderen.




ALLES IN CONTEXT ZIEN
o Dominant mens- en maatschappijbeeld
o Historische achtergrond (tijdsgeest)
o Geografische dimensie
o Reflectie rond eigen positie


HET COMMUNICATIEPROCES ONTLEED


2

, o Wie (communicator) zegt wat (Boodschap/betekenis), waarom, via welk medium, tegen wie
(ontvanger), met welk effect (Publieksstudies), en met welke consequenties voor beleid.
o Hierbij oog hebben voor: tijdsdimensie (historisch), geografische dimensie, het machtselement binnen
dit alles, de toepasselijke/toegepaste methodologische en empirische operationalisering.



ONDERZOEKSVRAGEN EN INSTITUTIONALISERING COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN


KRITIEKEN OP DISCPLINE (CW)
 De communicatiewetenschappen hebben geen interne dynamiek, worden gedreven door:
o Ontwikkelingen in andere en aanverwante disciplines
o Technologische ontwikkelingen
o Ethische vragen

ONTWIKKELINGEN IN ANDERE EN AANVERWANTE DISCIPLINES

 Leentjebuur spelen bij andere disciplines (uit verschillende theorieën dingen halen)
 sclerosering (=afsluiting)

TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELINGEN

 ‘The medium is the message’- McLuhan
 Boom- of doom scenario’s’
 Groei in onderzoek



ETHISCHE KWESTIES

 Macht en onmacht van de media; ‘Moral panics’; Moralisme; Complexe relatie tussen culturele en
economische component

EVOLUTIE VAN EEN DISCIPLINE

 Waarom (onder invloed waarvan) worden op een bepaald ogenblikbepaalde onderzoeksvragen
gesteld?
1. Mens- en maatschappijbeeld / paradigma (structureel en conjunctureel)
 Paradigma is een slingerbeweging
 Structureel VS conjuctureel
 4 paradigma’s in slingerbeweging: Almacht van de media paradigma, Paradigma van de
beperkende effecten, Paradigma van de sturende macht van de media, Paradigma van
de ‘negotiated’ invloed van media

2. Financiële bepalingen
 Welke geldstromen zijn er, waar komen ze vandaan?
 Fundamenteel onderzoek VS toegepast onderzoek

3. Evolutie van en machtsstrijd met andere wetenschappen
 Humane VS exacte: natuurwet- maatschappijwet- geesteswetenschap (kwantitatief)
 Humane wetenschappen onderling (kwalitatief)
 Communicatiewetenschappen onderling (kwalitatief)

3