Mensenrechten: lesnotities
Het Europees Mensenrechten-
s
Systeem
Gent, 5-7 maart 2019
Yves Haeck
→ Europees Mensenrechtensysteem is tot stand gekomen in kader van de Raad van Europa
(Council of Europe/Conseil de l’Europe)
, Inhoud
o Europese organisaties
o Mensenrechteninstrumenten
o Toezichtorganen
o Toezichtmethodes
Liberal Democracy
- Churchill (1946) ►
- Congres van Europa (1948)
- Raad van Europa (1949)
- Europese Unie (1951-2009)
- Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (1973-1994)
,1e motief:
WOII: historisch beginpunt van moderne mensenrechten → WOII heeft een nieuwe tijd
ingeluid
→ wreedheden die zijn begaan tijdens WOII door de nazi’s = belangrijk motief waardoor we
op termijn een mensenrechtensysteem hebben opgezet
(Praktijken van nazi’s in Europa en Japanners in de Pacific)
2e motief: niet omdat nazisme verdwenen is dat het fascisme volledig verdwenen was uit
Europa na WOII
Foto’s:
- Adolf Hitler
- Generalissimo Francisco Franco (president van Spanje en aan de macht gekomen
met behulp van de nazi’s nog voor WOII) → op het Iberisch Schiereiland
overblijfsel: fascistische dictatuur (aan de macht gebleven tot midden jaren 70 –
einde met de dood van de generaal in 1975 → daarna terug richting democratie:
teruggekeerd naar koningschap)
- Salazar (aan de macht gebleven tot midden jaren 70 – verdreven in 1974 na een
militaire coup d’état → Portugese leger (jonge officieren) heeft de macht
gegrepen → toegejuicht door de bevolking (→ ‘Anjerrevolutie’)
→ Europese beleidsmakers na WOII zagen nog steeds het gevaar in van dat fascisme dat nog
sterk aanwezig was op het Iberisch Schiereiland
3e motief: strijd tegen communisme: sterke opkomst van de Sovjet Unie (Stalin) maar niet
alleen gevaar uit het Oosten maar ook Westerse beleidsmakers waren bang van de
communistische partijen die in bepaalde landen heel sterk stonden (bv. in Frankrijk en Italië)
→ Westerse communistische partijen steunden Stalin
4e motief: liberale democratieën waren niet in staat geweest (hadden een vrij sterk juridisch
systeem) om dat opkomende nazisme/fascisme het hoofd te bieden
De figuur die de eenmaking van Europa of een evolutie naar een Europese organisatie heeft
geleid = Winston Churchill (conservatief maar overtuigd Europeaan)
→ tijdens WOII: veel speeches
Bekendste (aan universiteit van Zurich) waarin hij pleitte voor een verenigd Europa in
de zin van een ‘Verenigde Staten van Europa’ met een European Highcourt (een
Europees Hooggerechtshof) dat moest toezien op de naleving van de mensenrechten
Hij was de pleitbezorger voor een eerste regionale Europese organisatie
→ hij vond dat de VN die was opgericht in 1945 niet volstond en dat we in Europa
naar meer samenwerking/eenheid moesten streven
→ petje van eerste minister verloren bij de volgende verkiezingen maar zijn ideeën
zijn blijven voortbestaan
→ een aantal pro-Europese NGO’s/privé-organisaties hebben het initiatief genomen
om in 1948 in Den Haag een groot congres te organiseren (= Het Congres van Europa)
→ landen uit West -en Oost-Europa
→ niet-gouvernementeel initiatief om een soort ‘Paneuropese organisatie’ te creëren
, → conclusie: er moest opgericht worden: nieuwe Europese organisatie, Highcourt of
Justice, een Europees mensenrechteninstrument/verdrag/charter, een Europese
Assemblee (een algemene vergadering)
→ van dan af: opnieuw een coup d’état in Tsjechoslovakije → communisten hebben
de macht gegrepen en de Russen hadden een blokade opgericht rond West-Berlijn (=
‘Blokkade van Berlijn’)
→ m.a.w. de Koude Oorlog brak uit
Idee van een Paneuropese organisatie (waarbij West en Oost zou verenigd zijn) was
dood en begraven
West-Europese politici hebben het initiatief genomen om een eerste Europese
organisatie op te richten → Raad van Europa (in 1949 opgericht) maar dus een West-
Europese organisatie
→ begon met vrij klein aantal staten (Benelux, Frankrijk, Italië, VK, Ierland en enkele
Scandinavische landen; Denemarken, Zweden en Noorwegen)
→ vandaag: 47 lidstaten
→ Raad van Europa had een heel brede bevoegdheid maar moest zich beperken tot
een aantal zaken waarbij de bescherming van de mensenrechten het hoogst op de
agenda stond
→ op sociaaleconomisch vlak niet uitgegroeid is/zich niet verder ontwikkeld heeft
Nieuw initiatief (door Europese politieke leiders): andere organisatie
→ begonnen van EGKS en nu EU
→ begonnen als economische interne markt maar vandaag ook belangrijke speler op
vlak van mensenrechten
OVSE = Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (opgericht jaren 70,
in het midden met van de Koude Oorlog)
Raad van Europa zetelt in Straatsburg als symbool voor vrede (ligt op de Rijn – tussen
Frankrijk en Duitsland)
→ EHRM zetelt in Straatsburg
→ EU zit op verschillende plaatsen: Brussel, Straatsburg, Luxemburg (HvJ)
→ ECB zit in Frankfurt (agentschappen van EU verspreid over Europa)
OVSE zetelt in Wenen
Het Europees Mensenrechten-
s
Systeem
Gent, 5-7 maart 2019
Yves Haeck
→ Europees Mensenrechtensysteem is tot stand gekomen in kader van de Raad van Europa
(Council of Europe/Conseil de l’Europe)
, Inhoud
o Europese organisaties
o Mensenrechteninstrumenten
o Toezichtorganen
o Toezichtmethodes
Liberal Democracy
- Churchill (1946) ►
- Congres van Europa (1948)
- Raad van Europa (1949)
- Europese Unie (1951-2009)
- Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (1973-1994)
,1e motief:
WOII: historisch beginpunt van moderne mensenrechten → WOII heeft een nieuwe tijd
ingeluid
→ wreedheden die zijn begaan tijdens WOII door de nazi’s = belangrijk motief waardoor we
op termijn een mensenrechtensysteem hebben opgezet
(Praktijken van nazi’s in Europa en Japanners in de Pacific)
2e motief: niet omdat nazisme verdwenen is dat het fascisme volledig verdwenen was uit
Europa na WOII
Foto’s:
- Adolf Hitler
- Generalissimo Francisco Franco (president van Spanje en aan de macht gekomen
met behulp van de nazi’s nog voor WOII) → op het Iberisch Schiereiland
overblijfsel: fascistische dictatuur (aan de macht gebleven tot midden jaren 70 –
einde met de dood van de generaal in 1975 → daarna terug richting democratie:
teruggekeerd naar koningschap)
- Salazar (aan de macht gebleven tot midden jaren 70 – verdreven in 1974 na een
militaire coup d’état → Portugese leger (jonge officieren) heeft de macht
gegrepen → toegejuicht door de bevolking (→ ‘Anjerrevolutie’)
→ Europese beleidsmakers na WOII zagen nog steeds het gevaar in van dat fascisme dat nog
sterk aanwezig was op het Iberisch Schiereiland
3e motief: strijd tegen communisme: sterke opkomst van de Sovjet Unie (Stalin) maar niet
alleen gevaar uit het Oosten maar ook Westerse beleidsmakers waren bang van de
communistische partijen die in bepaalde landen heel sterk stonden (bv. in Frankrijk en Italië)
→ Westerse communistische partijen steunden Stalin
4e motief: liberale democratieën waren niet in staat geweest (hadden een vrij sterk juridisch
systeem) om dat opkomende nazisme/fascisme het hoofd te bieden
De figuur die de eenmaking van Europa of een evolutie naar een Europese organisatie heeft
geleid = Winston Churchill (conservatief maar overtuigd Europeaan)
→ tijdens WOII: veel speeches
Bekendste (aan universiteit van Zurich) waarin hij pleitte voor een verenigd Europa in
de zin van een ‘Verenigde Staten van Europa’ met een European Highcourt (een
Europees Hooggerechtshof) dat moest toezien op de naleving van de mensenrechten
Hij was de pleitbezorger voor een eerste regionale Europese organisatie
→ hij vond dat de VN die was opgericht in 1945 niet volstond en dat we in Europa
naar meer samenwerking/eenheid moesten streven
→ petje van eerste minister verloren bij de volgende verkiezingen maar zijn ideeën
zijn blijven voortbestaan
→ een aantal pro-Europese NGO’s/privé-organisaties hebben het initiatief genomen
om in 1948 in Den Haag een groot congres te organiseren (= Het Congres van Europa)
→ landen uit West -en Oost-Europa
→ niet-gouvernementeel initiatief om een soort ‘Paneuropese organisatie’ te creëren
, → conclusie: er moest opgericht worden: nieuwe Europese organisatie, Highcourt of
Justice, een Europees mensenrechteninstrument/verdrag/charter, een Europese
Assemblee (een algemene vergadering)
→ van dan af: opnieuw een coup d’état in Tsjechoslovakije → communisten hebben
de macht gegrepen en de Russen hadden een blokade opgericht rond West-Berlijn (=
‘Blokkade van Berlijn’)
→ m.a.w. de Koude Oorlog brak uit
Idee van een Paneuropese organisatie (waarbij West en Oost zou verenigd zijn) was
dood en begraven
West-Europese politici hebben het initiatief genomen om een eerste Europese
organisatie op te richten → Raad van Europa (in 1949 opgericht) maar dus een West-
Europese organisatie
→ begon met vrij klein aantal staten (Benelux, Frankrijk, Italië, VK, Ierland en enkele
Scandinavische landen; Denemarken, Zweden en Noorwegen)
→ vandaag: 47 lidstaten
→ Raad van Europa had een heel brede bevoegdheid maar moest zich beperken tot
een aantal zaken waarbij de bescherming van de mensenrechten het hoogst op de
agenda stond
→ op sociaaleconomisch vlak niet uitgegroeid is/zich niet verder ontwikkeld heeft
Nieuw initiatief (door Europese politieke leiders): andere organisatie
→ begonnen van EGKS en nu EU
→ begonnen als economische interne markt maar vandaag ook belangrijke speler op
vlak van mensenrechten
OVSE = Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (opgericht jaren 70,
in het midden met van de Koude Oorlog)
Raad van Europa zetelt in Straatsburg als symbool voor vrede (ligt op de Rijn – tussen
Frankrijk en Duitsland)
→ EHRM zetelt in Straatsburg
→ EU zit op verschillende plaatsen: Brussel, Straatsburg, Luxemburg (HvJ)
→ ECB zit in Frankfurt (agentschappen van EU verspreid over Europa)
OVSE zetelt in Wenen
