Samenvatting
Vennootschapsboekhouden
Handelswetenschappen
Academiejaar 2023 – 2024
,© 2024 Handboek boekhouden: Vennootschapsboekhouden, 5 de editie
Inhoudstafel
1. Achtergrond en wettelijk kader ......................................................................................................................................................................... 1
1.1. Welke jaarrekeningen worden bestudeerd? ......................................................................................................................................... 1
1.2. Wetgeving rond de boekhouding en de jaarrekening naar Belgisch recht ............................................................................ 1
1.3. De onderneming ................................................................................................................................................................................................ 1
1.4. Vennootschappen, verenigingen en stichtingen ................................................................................................................................ 1
1.5. De boekhoudplichtige onderneming....................................................................................................................................................... 2
1.6. Volledige of vereenvoudigde boekhouding ......................................................................................................................................... 2
1.7. Jaarrekening voor vennootschappen: grote vennootschappen versus kleine vennootschappen ............................. 3
1.8. Jaarrekening voor kleine vennootschappen: verkort (VKT) versus micromodel (MIC) ................................................... 3
1.9. Modellen voor vennootschappen.............................................................................................................................................................. 4
1.10. Jaarrekening voor verenigingen en stichtingen ......................................................................................................................... 4
1.11. Wettelijke bepaling rond de openbaarmaking van de jaarrekening voor vennootschappen, verenigingen
en stichtingen .................................................................................................................................................................................................................. 4
2. Inbreng .......................................................................................................................................................................................................................... 5
2.1. Boekhoudrecht .................................................................................................................................................................................................. 5
2.2. Inbreng bij bijkantoren in België van ondernemingen naar buitenlands recht of natuurlijke personen .............. 5
2.3. Inbreng in de naamloze vennootschap (NV) en de besloten vennootschap (BV) ....................................................... 6
2.4. Private uitgifte: oprichting door inbreng in natura .................................................................................................................. 6
2.5. Private uitgifte: oprichting of inbrengverhoging door inbreng in natura ............................................................................ 9
2.6. Openbare uitgifte: oprichting door inbreng in geld ................................................................................................................ 10
2.7. Verhoging van de inbreng via private inschrijving.......................................................................................................................... 11
2.8. Verhoging van de inbreng via openbare inschrijving ............................................................................................................. 14
2.9. Vermindering van de inbreng .............................................................................................................................................................15
2.10. Herschikking van bestaand vermogen .......................................................................................................................................... 16
2.11. Alarmbelprocedure ................................................................................................................................................................................. 18
2.12. Ontbinding en vereffening .................................................................................................................................................................. 18
3. Herwaarderingsmeerwaarden ........................................................................................................................................................................ 20
3.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 20
3.2. De gewone herwaardering ................................................................................................................................................................. 20
3.3. Herwaarderingsmeerwaarden ontstaan uit terugname geboekte waardeverminderingen............................... 22
3.4. Omzetting van herwaarderingsmeerwaarden........................................................................................................................... 23
3.5. Verkoop van geherwaardeerde vaste activa .............................................................................................................................. 24
4. Reserves – Overgedragen winst (verlies) .................................................................................................................................................. 27
4.1. Boekhoudrecht ................................................................................................................................................................................................ 27
4.2. Van resultaatrekening naar resultaatverwerking ................................................................................................................... 27
Inhoudstafel
,© 2024 Handboek boekhouden: Vennootschapsboekhouden, 5 de editie
4.3. Vennootschapsbelasting ...................................................................................................................................................................... 27
4.4. Andere belastingen van het boekjaar ............................................................................................................................................ 32
4.5. Bepaling van het ‘te bestemmen resultaat’ ...............................................................................................................................33
4.6. De resultaatverwerking........................................................................................................................................................................34
4.7. Uitkeerbare winst (balans- en liquiditeitstest) .............................................................................................................................. 37
4.8. Bijzondere vormen van dividenden ............................................................................................................................................... 38
4.9. Inkoop van eigen aandelen................................................................................................................................................................ 40
4.10. Onbeschikbare reserves (130 en 131) .............................................................................................................................................43
4.11. Belastingvrije reserves (13200) ....................................................................................................................................................... 45
4.12. Beschikbare reserves ............................................................................................................................................................................. 47
4.13. Liquidatiereserve als onderdeel van de beschikbare reserves of wettelijke reserves .......................................... 47
4.14. Overgedragen winst (14000) – Overgedragen verlies (14100) ........................................................................................ 49
5. Kapitaalsubsidies .................................................................................................................................................................................................. 50
5.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 50
5.2. Exploitatiesubsidies..................................................................................................................................................................................... 50
5.3. Rentesubsidies...........................................................................................................................................................................................51
5.4. Kapitaalsubsidies .....................................................................................................................................................................................51
5.5. Kapitaalsubsidies zonder vrijstelling van vennootschapsbelasting ..................................................................................... 52
5.6. Verkoop van een vast actief waarvoor kapitaalsubsidie werd verkregen ................................................................... 53
5.7. Bijzondere gevallen ...................................................................................................................................................................................... 54
6. Voorzieningen van risico’s en kosten – Uitgestelde belastingen ................................................................................................... 57
6.1. Boekhoudrecht ................................................................................................................................................................................................ 57
6.2. Voorzieningen voor pensioenen en soortgelijke verplichtingen ..................................................................................... 58
6.3. Voorzieningen voor belastingen...................................................................................................................................................... 58
6.4. Voorzieningen voor grote herstellings- en onderhoudswerken ...................................................................................... 58
6.5. Voorzieningen voor milieuverplichtingen................................................................................................................................... 59
6.6. Voorzieningen van overige risico’s en kosten........................................................................................................................... 60
6.7. Uitgestelde belastingen ....................................................................................................................................................................... 61
7. Schulden op meer dan één jaar ...................................................................................................................................................................... 63
7.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 63
7.2. Termijnkrediet met gelijke kapitaalaflossing (degressieve periodieke betalingen) ................................................... 64
7.3. Termijnkrediet met annuïteiten (gelijke betalingen)................................................................................................................... 67
7.4. Termijnkrediet met integrale aflossing op het einde van de looptijd (bullet) ............................................................... 68
7.5. Wentelkredieten ............................................................................................................................................................................................ 68
7.6. Speciale waarderingsregels voor lening met vaste intrest op initieel bedrag van delening
(financieringskrediet) ............................................................................................................................................................................................... 69
Inhoudstafel
, © 2024 Handboek boekhouden: Vennootschapsboekhouden, 5 de editie
7.7. Speciale waarderingsregels voor schulden waarbij de nominale waarde de rente omvat ....................................... 69
7.8. Speciale waarderingsregels voor renteloze schulden en schulden met een abnormaal lage rente ................ 71
7.9. Speciale waarderingsregels voor obligatieleningen .............................................................................................................. 74
7.10. Intrestsubsidies........................................................................................................................................................................................ 77
8. Schulden op ten hoogste één jaar..................................................................................................................................................................79
8.1. Boekhoudrecht ................................................................................................................................................................................................79
8.2. Boekhoudkundige verwerking.......................................................................................................................................................... 80
9. Oprichtingskosten................................................................................................................................................................................................. 85
9.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 85
9.2. Boekhoudkundige verwerking en waardering bij verwerving........................................................................................... 86
9.3. Boekhoudkundige verwerking en waardering bij waardedalingen ................................................................................. 87
10. Immateriële vaste activa........................................................................................................................................................................... 89
10.1. Boekhoudrecht......................................................................................................................................................................................... 89
10.2. Verwerving................................................................................................................................................................................................. 89
10.3. Waardedalingen .......................................................................................................................................................................................92
10.4. Waardestijgingen.....................................................................................................................................................................................92
10.5. Realisatie.................................................................................................................................................................................................... 93
10.6. Kosten van (onderzoek en) ontwikkeling: subsidies ............................................................................................................. 94
10.7. Software...................................................................................................................................................................................................... 95
10.8. Milieumaatregelen en immateriële activa ................................................................................................................................. 96
10.9. Opbrengsten en kosten die voortvloeien uit immateriële vaste activa......................................................................... 97
11. Materiële vaste activa ........................................................................................................................................................................................ 99
11.1. Boekhoudrecht......................................................................................................................................................................................... 99
11.2. Verwerving............................................................................................................................................................................................... 100
11.3. Waardedalingen .....................................................................................................................................................................................102
11.4. Waardestijgingen...................................................................................................................................................................................105
11.5. Buitengebruikstelling en realisatie ............................................................................................................................................. 106
11.6. Intercalaire intresten.......................................................................................................................................................................... 108
11.7. Terreinen en gebouwen ..................................................................................................................................................................... 108
11.8. Installaties, machines en uitrusting ............................................................................................................................................. 110
11.9. Meubilair en rollend materieel ........................................................................................................................................................ 112
11.10. Leasing en soortgelijke rechten ...................................................................................................................................................... 113
11.11. Overige materiële vaste activa ........................................................................................................................................................ 117
11.12. Activa in aanbouw en vooruitbetalingen..................................................................................................................................... 117
11.13. Materiële vaste activa en milieuaspecten ..................................................................................................................................119
12. Financiële vaste activa ......................................................................................................................................................................................120
Inhoudstafel
Vennootschapsboekhouden
Handelswetenschappen
Academiejaar 2023 – 2024
,© 2024 Handboek boekhouden: Vennootschapsboekhouden, 5 de editie
Inhoudstafel
1. Achtergrond en wettelijk kader ......................................................................................................................................................................... 1
1.1. Welke jaarrekeningen worden bestudeerd? ......................................................................................................................................... 1
1.2. Wetgeving rond de boekhouding en de jaarrekening naar Belgisch recht ............................................................................ 1
1.3. De onderneming ................................................................................................................................................................................................ 1
1.4. Vennootschappen, verenigingen en stichtingen ................................................................................................................................ 1
1.5. De boekhoudplichtige onderneming....................................................................................................................................................... 2
1.6. Volledige of vereenvoudigde boekhouding ......................................................................................................................................... 2
1.7. Jaarrekening voor vennootschappen: grote vennootschappen versus kleine vennootschappen ............................. 3
1.8. Jaarrekening voor kleine vennootschappen: verkort (VKT) versus micromodel (MIC) ................................................... 3
1.9. Modellen voor vennootschappen.............................................................................................................................................................. 4
1.10. Jaarrekening voor verenigingen en stichtingen ......................................................................................................................... 4
1.11. Wettelijke bepaling rond de openbaarmaking van de jaarrekening voor vennootschappen, verenigingen
en stichtingen .................................................................................................................................................................................................................. 4
2. Inbreng .......................................................................................................................................................................................................................... 5
2.1. Boekhoudrecht .................................................................................................................................................................................................. 5
2.2. Inbreng bij bijkantoren in België van ondernemingen naar buitenlands recht of natuurlijke personen .............. 5
2.3. Inbreng in de naamloze vennootschap (NV) en de besloten vennootschap (BV) ....................................................... 6
2.4. Private uitgifte: oprichting door inbreng in natura .................................................................................................................. 6
2.5. Private uitgifte: oprichting of inbrengverhoging door inbreng in natura ............................................................................ 9
2.6. Openbare uitgifte: oprichting door inbreng in geld ................................................................................................................ 10
2.7. Verhoging van de inbreng via private inschrijving.......................................................................................................................... 11
2.8. Verhoging van de inbreng via openbare inschrijving ............................................................................................................. 14
2.9. Vermindering van de inbreng .............................................................................................................................................................15
2.10. Herschikking van bestaand vermogen .......................................................................................................................................... 16
2.11. Alarmbelprocedure ................................................................................................................................................................................. 18
2.12. Ontbinding en vereffening .................................................................................................................................................................. 18
3. Herwaarderingsmeerwaarden ........................................................................................................................................................................ 20
3.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 20
3.2. De gewone herwaardering ................................................................................................................................................................. 20
3.3. Herwaarderingsmeerwaarden ontstaan uit terugname geboekte waardeverminderingen............................... 22
3.4. Omzetting van herwaarderingsmeerwaarden........................................................................................................................... 23
3.5. Verkoop van geherwaardeerde vaste activa .............................................................................................................................. 24
4. Reserves – Overgedragen winst (verlies) .................................................................................................................................................. 27
4.1. Boekhoudrecht ................................................................................................................................................................................................ 27
4.2. Van resultaatrekening naar resultaatverwerking ................................................................................................................... 27
Inhoudstafel
,© 2024 Handboek boekhouden: Vennootschapsboekhouden, 5 de editie
4.3. Vennootschapsbelasting ...................................................................................................................................................................... 27
4.4. Andere belastingen van het boekjaar ............................................................................................................................................ 32
4.5. Bepaling van het ‘te bestemmen resultaat’ ...............................................................................................................................33
4.6. De resultaatverwerking........................................................................................................................................................................34
4.7. Uitkeerbare winst (balans- en liquiditeitstest) .............................................................................................................................. 37
4.8. Bijzondere vormen van dividenden ............................................................................................................................................... 38
4.9. Inkoop van eigen aandelen................................................................................................................................................................ 40
4.10. Onbeschikbare reserves (130 en 131) .............................................................................................................................................43
4.11. Belastingvrije reserves (13200) ....................................................................................................................................................... 45
4.12. Beschikbare reserves ............................................................................................................................................................................. 47
4.13. Liquidatiereserve als onderdeel van de beschikbare reserves of wettelijke reserves .......................................... 47
4.14. Overgedragen winst (14000) – Overgedragen verlies (14100) ........................................................................................ 49
5. Kapitaalsubsidies .................................................................................................................................................................................................. 50
5.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 50
5.2. Exploitatiesubsidies..................................................................................................................................................................................... 50
5.3. Rentesubsidies...........................................................................................................................................................................................51
5.4. Kapitaalsubsidies .....................................................................................................................................................................................51
5.5. Kapitaalsubsidies zonder vrijstelling van vennootschapsbelasting ..................................................................................... 52
5.6. Verkoop van een vast actief waarvoor kapitaalsubsidie werd verkregen ................................................................... 53
5.7. Bijzondere gevallen ...................................................................................................................................................................................... 54
6. Voorzieningen van risico’s en kosten – Uitgestelde belastingen ................................................................................................... 57
6.1. Boekhoudrecht ................................................................................................................................................................................................ 57
6.2. Voorzieningen voor pensioenen en soortgelijke verplichtingen ..................................................................................... 58
6.3. Voorzieningen voor belastingen...................................................................................................................................................... 58
6.4. Voorzieningen voor grote herstellings- en onderhoudswerken ...................................................................................... 58
6.5. Voorzieningen voor milieuverplichtingen................................................................................................................................... 59
6.6. Voorzieningen van overige risico’s en kosten........................................................................................................................... 60
6.7. Uitgestelde belastingen ....................................................................................................................................................................... 61
7. Schulden op meer dan één jaar ...................................................................................................................................................................... 63
7.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 63
7.2. Termijnkrediet met gelijke kapitaalaflossing (degressieve periodieke betalingen) ................................................... 64
7.3. Termijnkrediet met annuïteiten (gelijke betalingen)................................................................................................................... 67
7.4. Termijnkrediet met integrale aflossing op het einde van de looptijd (bullet) ............................................................... 68
7.5. Wentelkredieten ............................................................................................................................................................................................ 68
7.6. Speciale waarderingsregels voor lening met vaste intrest op initieel bedrag van delening
(financieringskrediet) ............................................................................................................................................................................................... 69
Inhoudstafel
, © 2024 Handboek boekhouden: Vennootschapsboekhouden, 5 de editie
7.7. Speciale waarderingsregels voor schulden waarbij de nominale waarde de rente omvat ....................................... 69
7.8. Speciale waarderingsregels voor renteloze schulden en schulden met een abnormaal lage rente ................ 71
7.9. Speciale waarderingsregels voor obligatieleningen .............................................................................................................. 74
7.10. Intrestsubsidies........................................................................................................................................................................................ 77
8. Schulden op ten hoogste één jaar..................................................................................................................................................................79
8.1. Boekhoudrecht ................................................................................................................................................................................................79
8.2. Boekhoudkundige verwerking.......................................................................................................................................................... 80
9. Oprichtingskosten................................................................................................................................................................................................. 85
9.1. Boekhoudrecht ............................................................................................................................................................................................... 85
9.2. Boekhoudkundige verwerking en waardering bij verwerving........................................................................................... 86
9.3. Boekhoudkundige verwerking en waardering bij waardedalingen ................................................................................. 87
10. Immateriële vaste activa........................................................................................................................................................................... 89
10.1. Boekhoudrecht......................................................................................................................................................................................... 89
10.2. Verwerving................................................................................................................................................................................................. 89
10.3. Waardedalingen .......................................................................................................................................................................................92
10.4. Waardestijgingen.....................................................................................................................................................................................92
10.5. Realisatie.................................................................................................................................................................................................... 93
10.6. Kosten van (onderzoek en) ontwikkeling: subsidies ............................................................................................................. 94
10.7. Software...................................................................................................................................................................................................... 95
10.8. Milieumaatregelen en immateriële activa ................................................................................................................................. 96
10.9. Opbrengsten en kosten die voortvloeien uit immateriële vaste activa......................................................................... 97
11. Materiële vaste activa ........................................................................................................................................................................................ 99
11.1. Boekhoudrecht......................................................................................................................................................................................... 99
11.2. Verwerving............................................................................................................................................................................................... 100
11.3. Waardedalingen .....................................................................................................................................................................................102
11.4. Waardestijgingen...................................................................................................................................................................................105
11.5. Buitengebruikstelling en realisatie ............................................................................................................................................. 106
11.6. Intercalaire intresten.......................................................................................................................................................................... 108
11.7. Terreinen en gebouwen ..................................................................................................................................................................... 108
11.8. Installaties, machines en uitrusting ............................................................................................................................................. 110
11.9. Meubilair en rollend materieel ........................................................................................................................................................ 112
11.10. Leasing en soortgelijke rechten ...................................................................................................................................................... 113
11.11. Overige materiële vaste activa ........................................................................................................................................................ 117
11.12. Activa in aanbouw en vooruitbetalingen..................................................................................................................................... 117
11.13. Materiële vaste activa en milieuaspecten ..................................................................................................................................119
12. Financiële vaste activa ......................................................................................................................................................................................120
Inhoudstafel