Maatschappijleer hoofdstuk 1: Paragraaf 1
Maatschappelijk probleem= Een probleem waarbij veel mensen betrokken zijn en waarover
meningsverschillen ontstaan
Individuen die invloed proberen uit te oefen op de oplossing van een maatschappelijk
probleem, noemen we actoren
Bij een maatschappelijk probleem gaat het altijd om een probleem:
-dat een groep mensen aangaat
-dat samenhangt met of het gevolg is van maatschappelijke veranderingen
-waarover verschillen van mening bestaan over de oorzaak en over de aanpak
-dat vraagt om een gemeenschappelijke oplossing
Het vinden van een gemeenschappelijke oplossing voor een maatschappelijk probleem is
lastig, dat heeft 3 oorzaken:
1) Actoren hebben waarden en normen die van elkaar verschillen
2) Actoren hebben tegengestelde belangen
3) Er is spraken van een collectieve-actieprobleem ( mensen hebben geen motivatie om
het probleem op te lossen, 2 oorzaken, mensen willen het wel, maar anderen doen het
niet, dus dan heeft het geen zin, De kosten worden vaak gedeeld waardoor een
individu het niet merkt waar zijn geld naartoe gaat)
Waarden= iets wat je belangrijk vind
Normen= gedragsregels en ongeschreven regels over hoe mensen zich moeten gedragen
Belangen= voordeel dat mensen ergens bij hebben. De vuurwerkhandelaar verdiend geld
door vuurwerk te verkopen, dus hun hebben belang bij geen vuurwerkverbod. De
hondeneigenaren hebben belang bij een verbod, hun honden hebben erg veel last van
het vuurwerk. We hebben allemaal belang bij een schoon milieu of goed onderwijs, er is
sprake van algemeen belang als het iedereen aangaat.
Als een maatschappelijk probleem erg complex is, kunnen de verschillende actoren de
overheid ervan te overtuigen dat er een politieke oplossing moet komen. Het
maatschappelijke probleem word hierdoor een politiek probleem.
De overheid is het hoogst bevoegde gezag binnen een bepaald grondgebied. De overheid
heeft meer mogelijkheden om het gedrag van mensen te beïnvloeden dan andere
betrokkenen. De overheid kan wetten uitvaardigen en mensen dwingen om iets wel of
juist niet te doen. De overheid heeft veel macht (= vermogen om het gedrag van andere
mensen te beïnvloeden)
, Er is sprake van gezag als mensen macht accepteren en erkennen
De overheid heeft veel machtsbronnen tot zijn beschikking. Zo kunnen ze hoge belastingen
op vuurwerk heffen zodat minder mensen het kunnen kopen.
Het vinden van een politieke oplossing voor een maatschappelijk probleem verloopt volgens
een vast patroon. Een met verschillende fases, dit patroon noemen we het systeemmodel
van politieke besluitvorming.
Invoerfase, een maatschappelijk probleem komt eerst op de politieke agenda. Het
maatschappelijke probleem is nog niet opgepikt door de politiek. In deze fase proberen
verschillende actoren aandacht te vragen voor hun wensen, behoeftes en belangen. Dit
kunnen ze doen door handtekeningen te verzamelen of door oproepen te doen in de media.
De poortwachter= De media zijn de poortwachters, ze zijn belangrijk voor de ‘promotie’ van
het probleem. Als je staakt voor kortere lesdagen op school, zal de media daar niet zo snel
op af komen. Hierdoor is de kans kleiner dat je probleem door de politiek word besproken.
Omzetfase, er moet door de politiek een oplossing worden bedacht in de vorm van nieuwe
wetgeving. De wensen die de politiek hebben bereikt worden omgezet in wetsvoorstellen en
in beleid.
Uitvoerfase, de nieuwe wetten worden in deze fase uitgevoerd. Politieagenten, docenten,
ministers , ambtenaren en andere betrokkenen doen dit dan.
Het uitvoeren van de nieuwe wet en regeling kan voor nieuwe problemen zorgen, dan
begint het weer van voor af aan.
Het systeemmodel geeft meer inzicht over hoe een maatschappelijk probleem word
aangepakt via de politiek, maar het zegt niks over welke oplossingen het beste zijn. Achter
dit proces zitten 2 vragen verscholen. Op deze vragen is niet 1 antwoord te geven, het
antwoord hangt af van je eigen waarden, normen en belangen.
In Nederland hebben we een parlementaire democratie. Dat betekend dat we de
volksvertegenwoordigers vragen om waarden en belangen af te wegen.
Maatschappelijk probleem= Een probleem waarbij veel mensen betrokken zijn en waarover
meningsverschillen ontstaan
Individuen die invloed proberen uit te oefen op de oplossing van een maatschappelijk
probleem, noemen we actoren
Bij een maatschappelijk probleem gaat het altijd om een probleem:
-dat een groep mensen aangaat
-dat samenhangt met of het gevolg is van maatschappelijke veranderingen
-waarover verschillen van mening bestaan over de oorzaak en over de aanpak
-dat vraagt om een gemeenschappelijke oplossing
Het vinden van een gemeenschappelijke oplossing voor een maatschappelijk probleem is
lastig, dat heeft 3 oorzaken:
1) Actoren hebben waarden en normen die van elkaar verschillen
2) Actoren hebben tegengestelde belangen
3) Er is spraken van een collectieve-actieprobleem ( mensen hebben geen motivatie om
het probleem op te lossen, 2 oorzaken, mensen willen het wel, maar anderen doen het
niet, dus dan heeft het geen zin, De kosten worden vaak gedeeld waardoor een
individu het niet merkt waar zijn geld naartoe gaat)
Waarden= iets wat je belangrijk vind
Normen= gedragsregels en ongeschreven regels over hoe mensen zich moeten gedragen
Belangen= voordeel dat mensen ergens bij hebben. De vuurwerkhandelaar verdiend geld
door vuurwerk te verkopen, dus hun hebben belang bij geen vuurwerkverbod. De
hondeneigenaren hebben belang bij een verbod, hun honden hebben erg veel last van
het vuurwerk. We hebben allemaal belang bij een schoon milieu of goed onderwijs, er is
sprake van algemeen belang als het iedereen aangaat.
Als een maatschappelijk probleem erg complex is, kunnen de verschillende actoren de
overheid ervan te overtuigen dat er een politieke oplossing moet komen. Het
maatschappelijke probleem word hierdoor een politiek probleem.
De overheid is het hoogst bevoegde gezag binnen een bepaald grondgebied. De overheid
heeft meer mogelijkheden om het gedrag van mensen te beïnvloeden dan andere
betrokkenen. De overheid kan wetten uitvaardigen en mensen dwingen om iets wel of
juist niet te doen. De overheid heeft veel macht (= vermogen om het gedrag van andere
mensen te beïnvloeden)
, Er is sprake van gezag als mensen macht accepteren en erkennen
De overheid heeft veel machtsbronnen tot zijn beschikking. Zo kunnen ze hoge belastingen
op vuurwerk heffen zodat minder mensen het kunnen kopen.
Het vinden van een politieke oplossing voor een maatschappelijk probleem verloopt volgens
een vast patroon. Een met verschillende fases, dit patroon noemen we het systeemmodel
van politieke besluitvorming.
Invoerfase, een maatschappelijk probleem komt eerst op de politieke agenda. Het
maatschappelijke probleem is nog niet opgepikt door de politiek. In deze fase proberen
verschillende actoren aandacht te vragen voor hun wensen, behoeftes en belangen. Dit
kunnen ze doen door handtekeningen te verzamelen of door oproepen te doen in de media.
De poortwachter= De media zijn de poortwachters, ze zijn belangrijk voor de ‘promotie’ van
het probleem. Als je staakt voor kortere lesdagen op school, zal de media daar niet zo snel
op af komen. Hierdoor is de kans kleiner dat je probleem door de politiek word besproken.
Omzetfase, er moet door de politiek een oplossing worden bedacht in de vorm van nieuwe
wetgeving. De wensen die de politiek hebben bereikt worden omgezet in wetsvoorstellen en
in beleid.
Uitvoerfase, de nieuwe wetten worden in deze fase uitgevoerd. Politieagenten, docenten,
ministers , ambtenaren en andere betrokkenen doen dit dan.
Het uitvoeren van de nieuwe wet en regeling kan voor nieuwe problemen zorgen, dan
begint het weer van voor af aan.
Het systeemmodel geeft meer inzicht over hoe een maatschappelijk probleem word
aangepakt via de politiek, maar het zegt niks over welke oplossingen het beste zijn. Achter
dit proces zitten 2 vragen verscholen. Op deze vragen is niet 1 antwoord te geven, het
antwoord hangt af van je eigen waarden, normen en belangen.
In Nederland hebben we een parlementaire democratie. Dat betekend dat we de
volksvertegenwoordigers vragen om waarden en belangen af te wegen.
